Cao tốc Tây Nguyên và bước ngoặt từ vốn vay VDB gần 5.000 tỷ
Dự án cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương, một đoạn quan trọng trong trục cao tốc kết nối Đông Nam Bộ với Tây Nguyên, là dự án hạ tầng giao thông thực hiện theo phương thức PPP, sử dụng vốn ngân sách nhà nước kết hợp vốn huy động từ doanh nghiệp và nguồn vốn vay dài hạn nhằm rút ngắn thời gian di chuyển, giảm tải cho quốc lộ hiện hữu và thúc đẩy liên kết vùng kinh tế cao nguyên với các trung tâm công nghiệp, dịch vụ lớn ở phía Nam. Ngày 11/8, tại Lâm Đồng, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) chi nhánh Lâm Đồng và Công ty CP BOT cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương đã ký hợp đồng tín dụng đầu tư của Nhà nước cho dự án giai đoạn 1, với khoản vay tối đa 4.978 tỷ đồng. Đây không chỉ là “tiền tươi thóc thật” bổ sung cho cấu trúc tài chính, mà là tín hiệu cho thấy dự án đang chuyển từ giai đoạn thiết kế ý tưởng sang giai đoạn triển khai quyết liệt. Việc một định chế tài chính chuyên về tín dụng đầu tư nhà nước chấp nhận đồng hành là “lá phiếu tín nhiệm” về tính khả thi, từ đó tạo nền tảng để các nguồn vốn thương mại như Agribank tiếp tục tham gia, hoàn thiện bài toán vốn dài hạn cho cao tốc Tây Nguyên.
Hoàn thiện cấu trúc vốn: vì sao dòng tiền quyết định tốc độ thi công?
Khoản vốn vay VDB tối đa 4.978 tỷ đồng được cấp bằng nguồn tín dụng đầu tư của Nhà nước và dùng cho những hạng mục chi phí đã được phê duyệt trong hợp đồng BOT. Trong tổng mức đầu tư giai đoạn 1 khoảng 17.718 tỷ, phần vốn ngân sách nhà nước đóng góp khoảng 7.761 tỷ (tương đương 43,8%), phần còn lại gần 10.000 tỷ là trách nhiệm huy động của nhà đầu tư. Ở đây, vốn vay VDB chiếm khoảng 50% phần vốn mà doanh nghiệp dự án phải thu xếp, vừa giảm áp lực lên dòng tiền chủ sở hữu, vừa giúp lãi vay ổn định với thời hạn lên tới 19 năm 6 tháng và có ân hạn nợ gốc. Theo đại diện Tập đoàn T&T Group, việc VDB tham gia không chỉ giúp tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn với chi phí hợp lý, mà còn thể hiện sự đồng hành của hệ thống ngân hàng đối với một công trình hạ tầng trọng điểm. Đó là điểm mấu chốt: khi dự án có cấu trúc vốn rõ ràng, nhà thầu mới dám tăng tốc, địa phương mới mạnh dạn cam kết tiến độ và các bên liên quan mới có cơ sở để giám sát chất lượng thực thi.
Bức tranh liên kết vùng: từ TP.HCM lên Tây Nguyên qua trục cao tốc mới
Để hiểu sức nặng của cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương, cần đặt nó trong tổng thể tuyến Dầu Giây - Liên Khương, nơi Tân Phú - Bảo Lộc là mắt xích phía Nam. Tuyến Tân Phú - Bảo Lộc dài khoảng 66 km, trong đó gần 55 km đi qua Lâm Đồng. Khi hoàn thành, tuyến này được kỳ vọng giảm thời gian di chuyển từ TP.HCM đi Đà Lạt từ hơn 6 giờ xuống còn khoảng 3 giờ, đồng thời giảm tải đáng kể cho Quốc lộ 20 vốn đã quá tải và mở ra dư địa thu hút đầu tư, phát triển du lịch, công nghiệp, logistics ở phía Nam Lâm Đồng. Cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương khi kết nối với Tân Phú - Bảo Lộc sẽ tạo thành trục liền mạch giữa TP.HCM, các tỉnh Đông Nam Bộ với Lâm Đồng và Tây Nguyên, rút ngắn đáng kể hành trình cho hàng hóa, nông sản, vật tư. Nói cách khác, liên kết vùng không còn là khẩu hiệu mà trở thành quãng đường bê tông cụ thể: mỗi giờ giảm trên hành trình là mỗi lần chi phí logistics, rủi ro ùn tắc và hao mòn tài sản được cắt bớt.
Từ giải phóng mặt bằng đến vận hành: thách thức và cơ hội cho kinh tế cao nguyên
Dòng vốn đã hội tụ, nhưng câu chuyện thực thi lại nằm ở mặt đất: giải phóng mặt bằng, tái định cư và tổ chức thi công. Với tuyến Tân Phú - Bảo Lộc, tổng diện tích đất thu hồi trên địa bàn Lâm Đồng hơn 401 ha; đến nay đã phê duyệt phương án bồi thường cho 909/950 hộ với tổng kinh phí hơn 1.095 tỷ. Lãnh đạo tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 9/2026 để kịp bàn giao cho nhà đầu tư và nhà thầu, đảm bảo thi công đồng bộ và liên tục. Nếu các mốc này được giữ vững, đến thời điểm cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương hoàn thành, cả vùng cao nguyên phía Nam sẽ có mạng lưới cao tốc tương đối đầy đủ. Lợi ích không chỉ ở việc người dân đi Đà Lạt nhanh hơn; quan trọng hơn, doanh nghiệp cà phê, chè, rau hoa, gỗ, du lịch sẽ có một hạ tầng giao thông mới để mở rộng thị trường, giảm chi phí vận chuyển và nâng năng lực cạnh tranh. Vốn vay VDB ở đây là chất xúc tác: nó biến kỳ vọng về một vùng cao nguyên kết nối tốt hơn thành kế hoạch có dòng tiền, có thời hạn và có trách nhiệm pháp lý ràng buộc.
Kết luận: cao tốc Tây Nguyên phải đi cùng chất lượng phát triển
Việc dự án cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương nhận bổ sung gần 5.000 tỷ đồng vốn vay VDB cho thấy Tây Nguyên đang bước vào giai đoạn đầu tư hạ tầng giao thông bài bản, với sự vào cuộc của cả ngân sách nhà nước, nhà đầu tư tư nhân và các định chế tài chính. Nhưng hạ tầng chỉ thực sự phát huy nếu đi cùng quy hoạch không gian kinh tế, bảo vệ môi trường rừng, và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế cho người dân vùng dự án. Trục cao tốc này có thể trở thành xương sống của liên kết vùng, giúp giảm thời gian, chi phí và rủi ro cho lưu thông hàng hóa, dịch vụ, từ đó bơm thêm sinh lực cho kinh tế cao nguyên. Vấn đề còn lại là kỷ luật tiến độ, minh bạch trong sử dụng vốn và tầm nhìn phát triển dài hạn: nếu làm tốt, cao tốc Tây Nguyên sẽ không chỉ đẹp ở cảnh quan, mà còn đẹp ở chất lượng tăng trưởng mà nó mang lại cho cả vùng.
