STEM có ý nghĩa khi bắt đầu từ nhu cầu thật
Samsung Solve for Tomorrow là cuộc thi STEM khuyến khích học sinh trung học vận dụng khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để thiết kế giải pháp cho những vấn đề thực tế của cộng đồng. Mùa giải 2026 cho thấy cách tiếp cận ấy đã lan rộng: ban tổ chức nhận hơn 2.900 bài dự thi từ hơn 1.800 trường trung học cơ sở và trung học phổ thông tại 34 tỉnh, thành phố. Đây là quy mô lớn nhất kể từ khi cuộc thi được triển khai tại Việt Nam năm 2019. Con số đáng chú ý không chỉ nằm ở lượng bài gửi về, mà còn ở hướng đi của các dự án: học sinh không xem STEM như kiến thức để trình diễn, mà như công cụ để nhận diện nhu cầu và thử tạo ra thay đổi. Khi ý tưởng STEM học sinh gắn với người dùng cụ thể, cuộc thi trở thành một cách học bằng thực hành có ích hơn.
17 đội chung kết đặt công nghệ vào việc phục vụ người khác
Tại vòng chung kết và lễ trao giải, do Samsung Việt Nam phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia tổ chức ngày 31-10, 17 đội xuất sắc trình bày các giải pháp công nghệ hướng đến vấn đề cộng đồng. Các dự án tập trung vào ba hướng: công nghệ vì môi trường bền vững; kết hợp thể thao và công nghệ để hỗ trợ thay đổi xã hội, giáo dục và phát triển tương lai; cùng ứng dụng công nghệ cho phát triển xã hội bền vững. Điểm đáng giá là phạm vi phục vụ không dừng ở lớp học. Hội đồng giám khảo ghi nhận các dự án quan tâm đến giáo dục, sức khỏe, an toàn và môi trường, với người hưởng lợi gồm học sinh, nông dân và cộng đồng địa phương. Đó là thước đo thiết thực cho một giải pháp cộng đồng: công nghệ cần trả lời được ai đang gặp khó khăn và sản phẩm có thể giúp họ ra sao.
Hai dự án đoạt giải nhất cho thấy STEM có thể đi vào đời sống
Hai giải nhất thuộc về những dự án giải quyết nhu cầu rất khác nhau. Đội NOVARISE của Trường Tiểu học và Trung học cơ sở FPT Đà Nẵng phát triển nẹp cánh tay robot trị liệu REHAB Play Arm; đội CDTD của Trường Trung học phổ thông FPT Cần Thơ xây dựng CDGuard, hệ thống AI-IoT cảnh báo sớm nguy cơ cadimi khả dụng và hỗ trợ quyết định cải tạo đất trồng sầu riêng ở Đồng bằng sông Cửu Long. Một dự án hướng đến trị liệu, dự án kia hỗ trợ sản xuất nông nghiệp; điểm chung là đưa công nghệ đến gần những nhu cầu có thật. Ban tổ chức cũng trao hai giải nhì, bốn giải ba và chín giải triển vọng. Các giải thưởng ghi nhận kết quả, nhưng giá trị lâu dài của cuộc thi nằm ở quá trình biến vấn đề quan sát được thành sản phẩm có thể trình bày, kiểm chứng và tiếp tục hoàn thiện.
Quy mô là khởi đầu; tác động mới là đích đến
Hơn 2.900 bài dự thi và hơn 1.800 trường tham gia là dấu hiệu rõ ràng về sức lan tỏa của phong trào STEM học đường. Tuy vậy, không nên chỉ xem những con số này như thành tích tuyển sinh cho một cuộc thi. Điều quan trọng hơn là học sinh được khuyến khích kết nối kiến thức với vấn đề quanh mình, còn vòng chung kết tạo cơ hội để các đội bảo vệ giải pháp trước hội đồng và công chúng. Ban tổ chức còn vinh danh 10 tỉnh, thành phố và 20 trường có thành tích nổi bật trong hoạt động đào tạo trực tuyến. Nếu sự đồng hành giữa nhà trường, chuyên gia và đơn vị tổ chức tiếp tục giúp các đội thử nghiệm, chỉnh sửa và đưa sản phẩm đến người dùng, Samsung Solve for Tomorrow sẽ có ý nghĩa vượt ra ngoài ngày trao giải. Thành công của cuộc thi nên được đo bằng những giải pháp cộng đồng có cơ hội được sử dụng, chứ không chỉ bằng số bài dự thi.
