World GreenMech Contest và dấu ấn 7 giải thưởng của học sinh Việt Nam
World GreenMech Contest là cuộc thi STEM quốc tế dành cho học sinh tiểu học, THCS và THPT, nơi các em vận dụng kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học để thiết kế, chế tạo mô hình, robot và giải quyết nhiệm vụ thực tiễn, đồng thời rèn luyện tư duy hệ thống, năng lực hợp tác và khả năng hội nhập thông qua tranh tài và giao lưu với bạn bè nhiều quốc gia khác nhau. Trong kỳ thi khoa học kỹ thuật này, World GreenMech Contest 2026 diễn ra tại Nonthaburi, Thái Lan, quy tụ 398 đội đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Đoàn Việt Nam góp mặt với 16 đội tuyển được chọn lọc từ vòng chung kết toàn quốc do Viện Khoa học Giáo dục và Phát triển Kỹ năng tổ chức. Ngay trong lần thứ hai tham dự sân chơi quốc tế này, học sinh Việt Nam giải thưởng với tổng cộng 7 giải, gồm 2 giải Ba và 5 giải thuộc các hạng mục Khuyến khích, Triển vọng và Cống hiến. Đây là thành tích không thể xem là may mắn, mà phản ánh một nền tảng STEM đang âm thầm được xây dựng bài bản trong nhà trường Việt Nam.
Tấm huy chương đồng của Nam Thành Công: Câu chuyện về hành trình nhỏ vươn tới sân chơi lớn
Trong 7 giải thưởng, tấm huy chương đồng bảng B1 mà đội ECO GUARDIANS của Trường Tiểu học Nam Thành Công giành được là minh chứng sống động cho việc học sinh tiểu học Việt Nam hoàn toàn có thể tỏa sáng ở cuộc thi STEM quốc tế nếu được dẫn dắt đúng cách. Hai học sinh Nguyễn Lê Bảo (lớp 3M) và Nguyễn Minh Khang (lớp 5C) đã vượt qua nhiều giờ tìm tòi, thử nghiệm, điều chỉnh sản phẩm, cùng nhau tranh luận ý tưởng và giải quyết vấn đề trước khi bước lên sân khấu quốc tế. Theo đại diện nhà trường, “đằng sau thành tích ấy là những ngày tháng chuẩn bị, những giờ miệt mài tìm tòi, thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện”. Đáng nói hơn, World GreenMech 2026 không chỉ là nơi các em thể hiện kỹ năng robot, lập trình hay thiết kế mô hình, mà còn là dịp để bước khỏi lớp học quen thuộc, giao lưu với bạn bè quốc tế và nhận ra rằng những ý tưởng tưởng như rất nhỏ, nếu được nuôi dưỡng bằng nỗ lực bền bỉ, có thể vươn tới sân chơi toàn cầu.
Vì sao thành tích tại cuộc thi STEM quốc tế cho thấy sức bật của giáo dục STEM Việt Nam?
Điều đáng chú ý là đoàn Việt Nam phải tranh tài với các đội đến từ những nơi đang đầu tư mạnh cho STEM như Ấn Độ, Malaysia, Mông Cổ, Indonesia, Đài Loan (Trung Quốc)… nhưng vẫn giành 2 giải Ba cùng 5 giải Khuyến khích, Triển vọng, Cống hiến. Thành tích đó không thể tách khỏi hệ thống giáo dục STEM đang hình thành trong nước. Những trường có đội lọt vào World GreenMech đều là đơn vị chủ động tổ chức hoạt động STEM, bồi dưỡng giáo viên và tạo môi trường học tập, trải nghiệm thường xuyên cho học sinh. Khi học sinh nông thôn như Trường Tiểu học và THCS Hưng Yên cũng giành được 2 giải, trong đó có 1 giải Ba, bài học rất rõ: nếu được đào tạo đúng hướng và có lộ trình chuẩn bị phù hợp, học sinh ở mọi địa phương đều có cơ hội đạt thành tích ở kỳ thi khoa học kỹ thuật quốc tế. Điều này nhắn gửi phụ huynh và nhà trường rằng STEM không phải “đặc quyền” của một vài trường lớn ở đô thị, mà hoàn toàn có thể trở thành nền tảng chung nếu được đầu tư bài bản.
Giá trị vượt khỏi giải thưởng: Tư duy hệ thống, trải nghiệm quốc tế và giáo dục xanh
Điều quan trọng nhất mà World GreenMech Contest mang lại lại không nằm ở huy chương. Quá trình chuẩn bị và tranh tài giúp học sinh hình thành tư duy hệ thống, năng lực giải quyết vấn đề, tinh thần hợp tác và sự kiên trì trước các thử thách kỹ thuật. Bên cạnh thời gian thi đấu, các em còn được tham quan Bảo tàng Khoa học Quốc gia Thái Lan, trải nghiệm không gian trưng bày, hoạt động tương tác về khoa học, công nghệ, tự nhiên và đời sống. Những trải nghiệm này chứng minh với các em rằng kiến thức khoa học không chỉ ở trong sách, mà hiện diện ngay trong máy móc, môi trường và cuộc sống hằng ngày. Đồng thời, đoàn Việt Nam còn tìm hiểu nghệ thuật, lịch sử, văn hóa Thái Lan, biến cuộc thi thành một hành trình học tập mở, giúp phát triển kỹ năng giao tiếp và khả năng thích ứng trong môi trường quốc tế. Viện Khoa học Giáo dục và Phát triển Kỹ năng cũng gắn giáo dục STEM với giáo dục xanh, khuyến khích học sinh tìm lời giải cho các vấn đề môi trường, năng lượng tái tạo, sử dụng hợp lý tài nguyên và cân bằng hệ sinh thái. Đây mới là giá trị dài hạn của những sân chơi STEM quốc tế: nuôi dưỡng thế hệ trẻ có tư duy khoa học lẫn ý thức phát triển bền vững.
Bài học cho phụ huynh, nhà trường và học sinh muốn chinh phục sân chơi STEM quốc tế
Thành tích của 16 đội Việt Nam tại World GreenMech Contest là một dấu mốc khích lệ, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu phải mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục STEM tới nhiều địa phương hơn. Để có thêm những đội ECO GUARDIANS mới trong tương lai, nhà trường cần coi phòng học STEM như một bộ phận của hệ sinh thái giáo dục, gắn với bài học, dự án, câu lạc bộ, hoạt động nghiên cứu khoa học và các vấn đề thực tế của địa phương. Phụ huynh nên ủng hộ con thử sức với các dự án nhỏ, các cuộc thi cấp trường, cấp tỉnh trước khi nghĩ tới sân chơi quốc tế, vì bản thân hành trình chuẩn bị đã là bài học quý. Hằng năm, Viện Khoa học Giáo dục và Phát triển Kỹ năng phối hợp với hội đồng khoa học, chuyên gia để rà soát, cập nhật chương trình, học liệu, thiết bị và phương pháp dạy học, đáp ứng sự phát triển của khoa học – công nghệ và yêu cầu thực tiễn. Khi nhà trường có chiến lược rõ ràng, giáo viên được bồi dưỡng, học sinh được thực hành thường xuyên, thì cuộc thi STEM quốc tế như World GreenMech Contest sẽ không còn là sân chơi “xa xỉ”, mà trở thành bước tiếp tự nhiên của quá trình học tập STEM trong nước. Với học sinh, mỗi lần dám đăng ký, dám thử nghiệm và dám sai chính là một bước tiến gần hơn tới thế giới.
