Từ bài toán chất lượng lao động xây dựng đến lựa chọn “nuôi quân” cơ hữu
Mô hình VinCons xây dựng lực lượng cơ hữu ổn định với hơn 120.000 công nhân được đào tạo bài bản từ con số 0 là một cách tiếp cận nhân sự độc đáo trong ngành xây dựng, nhằm giải quyết đồng thời bài toán chất lượng lao động xây dựng, tiến độ siêu công trình và an sinh cho người lao động thông qua đào tạo công nhân xây dựng có hệ thống, thay thế mô hình thời vụ biến động lâu nay. VinCons tăng gấp 5 lần sản lượng công việc chỉ sau 4 năm, đồng thời chuyển từ phụ thuộc lao động thuê ngoài sang một VinCons mô hình nhân sự đặt con người ở trung tâm, coi công nhân là tài sản dài hạn thay vì chi phí ngắn hạn. Chiến lược này không trung lập: nó đặt dấu hỏi cho cả ngành về cách sử dụng lao động giá rẻ, thiếu ổn định. Đổi lại, VinCons chấp nhận chi phí đào tạo lớn để đổi lấy tính kỷ luật, tay nghề đồng đều và khả năng kiểm soát chất lượng ở các đại công trường.
Đào tạo từ gốc hơn 95% công nhân: biến “tay ngang” thành thợ lành nghề
Khác với thói quen “hớt váng” thợ giỏi từ các tổ đội thời vụ, VinCons đưa hơn 95% người chưa từng làm xây dựng, chủ yếu từ nông thôn, miền núi, vào quy trình đào tạo từ đầu. Ở đây, chất lượng lao động xây dựng được nâng từ nền tảng: công nhân học lý thuyết chuẩn hóa theo từng nhóm nghề xây, trát, cốp pha, cốt thép, cơ điện, PCCC, rồi thực hành ngay trên công trường trong mô hình “cầm tay chỉ việc” cùng kỹ sư giàu kinh nghiệm. Sau vài tháng, những người từng chỉ cầm cuốc và liềm đã biết đọc bản vẽ 3D, hiểu quy chuẩn nghiệm thu và phối hợp với hệ thống máy móc hiện đại. Một câu nói có tính tuyên ngôn từ lãnh đạo: “Không có một lực lượng cơ hữu mạnh, sẽ không thể có một doanh nghiệp xây dựng Việt đủ sức vươn ra thế giới”. Đây là đào tạo công nhân xây dựng theo nghĩa đầy đủ: xây tay nghề, kỷ luật và tư duy an toàn trước khi đòi hỏi tốc độ.
Mô hình nhân sự VinCons: lực lượng cơ hữu ổn định thay cho thời vụ chắp vá
Trong ngành xây dựng, mô hình phổ biến là thuê tổ đội thời vụ: khối lượng việc tăng thì gọi quân, giảm thì giải tán. Công ty mất kiểm soát chất lượng, công nhân mất an sinh, dự án lớn luôn tiềm ẩn rủi ro tiến độ. VinCons mô hình nhân sự lại đi ngược khi đưa phần lớn công nhân trực tiếp vào biên chế cơ hữu và nuôi quân dài hạn. Doanh nghiệp đã mở rộng quy mô lên khoảng 130.000 nhân sự, trong đó khoảng 120.000 là công nhân cơ hữu và đang hướng tới 200.000 người. Điều này thay đổi căn bản quan hệ giữa nhà thầu và người lao động: công nhân có hợp đồng chính thức, được đóng bảo hiểm xã hội, y tế, tai nạn ngay từ khi vào công trường; trong thời gian vừa học vừa làm vẫn hưởng lương, thậm chí được trả 100% lương cơ bản khi công trường chờ việc. Một người thợ chăm chỉ, tay nghề cao có thể đạt mức thu nhập từ 14 đến trên 34 triệu đồng mỗi tháng. Khi người lao động không còn nơm nớp lo bị quỵt lương hay mất việc đột ngột, lực lượng cơ hữu ổn định trở thành lợi thế cạnh tranh, chứ không phải gánh nặng chi phí.
Tốc độ tăng trưởng và sức ép đổi mới lên toàn ngành xây dựng
Chiến lược “nuôi quân” cơ hữu không phải khẩu hiệu mà gắn trực tiếp với khả năng tăng sản lượng. Trong 8 tháng cuối năm 2022, VinCons đạt sản lượng khoảng 5.000 tỷ đồng, bàn giao hơn 3.258 căn biệt thự thấp tầng; con số này tăng lên gần 11.000 tỷ đồng năm 2023, hơn 13.000 tỷ đồng năm 2024 và vượt 25.000 tỷ đồng năm 2025, tức tăng gấp 5 lần chỉ sau 4 năm. Giữa năm 2024, vốn điều lệ được tăng từ 100 tỷ lên 1.000 tỷ để đủ sức nhận các dự án lớn hơn. Bối cảnh chung là thị trường bước vào chu kỳ bùng nổ với 564 công trình hạ tầng khởi công, khánh thành trong năm 2025, chưa kể bất động sản dân dụng, công nghiệp, thương mại, nghỉ dưỡng và đầu tư công từ nhiều chủ đầu tư. Khi khối lượng việc khổng lồ trải dài đến năm 2035, câu hỏi không còn là “tìm đâu ra quân” mà là “ai kiểm soát được chất lượng và tiến độ”. Chiến lược đào tạo từ gốc của VinCons được định vị không chỉ để xử lý thiếu hụt nhân lực lành nghề trước mắt, mà còn như tầm nhìn chuẩn hóa và nâng chuẩn toàn diện cho ngành xây dựng.
Đây có phải lời giải bền vững cho các siêu công trình?
Các đại đô thị, khu đô thị thể thao và hàng loạt siêu công trình dân dụng, nghỉ dưỡng, hạ tầng đang tạo nguồn việc kéo dài đến năm 2035 cho VinCons. Với nhịp thi công cường độ cao, một lực lượng cơ hữu ổn định, được đào tạo đồng bộ và gắn bó lâu dài không chỉ là lợi thế mà là điều kiện sống còn. Nếu tiếp tục chứng minh khả năng hoàn thành khối lượng sản lượng lớn với chất lượng đồng đều, VinCons không chỉ đi trước trong bài toán chất lượng lao động xây dựng mà còn đặt ra chuẩn mới cho cách doanh nghiệp đối xử với công nhân: học nghề có lương, có bảo hiểm, có lộ trình phát triển. Chiến lược này có chi phí, nhưng chi phí thấp chất lượng, chậm tiến độ và tai nạn lao động của mô hình thời vụ còn đắt hơn lâu dài. Xa hơn, đây là thông điệp với toàn ngành: muốn doanh nghiệp xây dựng đủ sức cạnh tranh quốc tế, không thể tiếp tục xây siêu công trình bằng lực lượng thời vụ chắp vá.
