Vì sao cha mẹ nên đưa con đến làng nghề thủ công thay vì trung tâm thương mại?
Trải nghiệm làm gốm trẻ em và vẽ tranh sơn mài truyền thống tại các làng nghề thủ công là những hoạt động mùa hè có tổ chức, nơi học sinh được trực tiếp học kỹ thuật chế tác từ nghệ nhân, hiểu câu chuyện văn hóa đằng sau mỗi sản phẩm và phát triển khả năng quan sát, khéo tay cùng cảm thụ nghệ thuật trong không gian di sản sống. Chương trình trải nghiệm ngành nghề nông thôn đợt 3 diễn ra ngày 4.8 dành cho học sinh khối THCS với sự tham gia của 100 em đã cho thấy: khi rời lớp học để chạm tay vào đất sét, cọ vẽ và mùi sơn, trẻ em tiếp nhận kiến thức văn hóa một cách hứng thú hơn nhiều so với việc ngồi yên trước màn hình kỹ thuật số.
Học sơn mài truyền thống: bài học về kiên nhẫn và chiều sâu thẩm mỹ
Nếu cha mẹ muốn con hiểu rằng nghệ thuật không phải là vài cú chạm trên màn hình mà là lao động tỉ mỉ, hãy bắt đầu bằng một buổi làm tranh sơn mài truyền thống. Tại Sơn mài Định Hòa – cơ sở có hơn 45 năm gìn giữ và phát triển nghề sơn mài truyền thống – học sinh không chỉ nghe giới thiệu mà được nghệ nhân cầm tay chỉ việc từng công đoạn tạo vóc, hom sơn, cẩn trứng, dát vàng, mài hoàn thiện. Đó là chuỗi thao tác nhỏ nhưng đòi hỏi độ tập trung cao, giúp trẻ rèn khéo léo của đôi tay và khả năng kiên trì. Khi cả nhóm cùng hoàn thành một bức tranh về cánh đồng lúa, cây gạo, nhiều em chia sẻ cảm giác yêu quê hương hơn và ý thức tôn trọng giá trị văn hóa của đất nước sau mỗi nét cọ mình vẽ.
Làm gốm trẻ em ở lò lu cổ: để đất sét kể chuyện lịch sử
Không có bài học lịch sử nào sống động bằng việc để con tự tay nhào nặn đất sét trong một lò gốm trăm tuổi. Tại Lò lu Đại Hưng, một trong những làng nghề gốm cổ của Nam Bộ với lịch sử hơn 160 năm, trẻ được quan sát tiếng bàn xoay, mùi đất sét, những bàn tay lấm lem và thử làm nên lu, khạp, chum, vại hoặc những chi tiết gốm nhỏ. Khi một học sinh lần đầu tập tạo chiếc "ống khói" bằng gốm và nói rằng nơi đây dạy mình sự cần mẫn, kiên trì, đó không chỉ là niềm vui của trẻ mà còn là tín hiệu cho cha mẹ: làm gốm trẻ em không chỉ là trò chơi. Đó là cơ hội để con hiểu phía sau mỗi vật dụng nông thôn là câu chuyện nghề, là ký ức làng nghề mà thế hệ trước đã dày công giữ gìn.
Không chỉ một nghề: thiết kế trải nghiệm mùa hè như hành trình văn hóa
Giữa một mùa hè, khi nhiều gia đình loay hoay với bài toán giải trí, chương trình trải nghiệm ngành nghề nông thôn đã tổ chức 3 đợt, thu hút hơn 300 học sinh tham gia. Điểm mạnh của các chuyến đi không nằm ở một hoạt động đơn lẻ, mà ở việc thiết kế cả ngày như một hành trình văn hóa cho trẻ. Buổi sáng, các em đến làng nghề sơn mài, gốm; buổi chiều, sân trường biến thành "chợ quê" với vẽ heo đất, trang trí quang gánh, thi rao hàng, trò chơi dân gian, Rung chuông vàng tìm hiểu ngành nghề nông thôn và môi trường, sản phẩm OCOP. Ba đợt được đưa đến Bà Rịa – Vũng Tàu, Củ Chi, Bình Dương (cũ), gắn với mô hình nông nghiệp xanh, làng nghề và sản phẩm địa phương. Đây là mô hình mà cha mẹ có thể tham khảo để lên lịch trải nghiệm mùa hè có mục tiêu, thay vì lựa chọn những hoạt động rời rạc.
Lời khuyên cho cha mẹ: gieo tình yêu di sản qua những bàn tay đang lớn
Khi một chi cục trưởng ngành nông thôn chia sẻ rằng học sinh tỏ ra năng động, hiểu biết và dành sự quan tâm thật sự đối với các làng nghề khi được đặt vào môi trường trải nghiệm thực tế, đó là gợi ý rõ ràng cho gia đình: yêu di sản không đến từ khẩu hiệu, mà từ những lần con tự tay vẽ, nặn, cầm, chạm. Với trẻ cấp THCS, cha mẹ có thể ưu tiên những chuyến tham quan làng nghề thủ công được tổ chức bài bản, có sự đồng hành của nghệ nhân và nhà trường. Mỗi sản phẩm con mang về – một chiếc heo đất, mảng sơn mài, mảnh gốm – là một mảnh ghép nhỏ của bản sắc văn hóa. Nếu mùa hè nào trẻ cũng có ít nhất một hành trình như vậy, tình yêu quê hương và ý thức bảo tồn nghề truyền thống sẽ được nuôi dưỡng một cách tự nhiên, bền vững nơi những bàn tay đang lớn.
