Tổ hợp hóa dầu Long Sơn: dự án dừng máy nhưng vốn vẫn tăng
Tổ hợp hóa dầu Long Sơn là dự án hóa dầu tích hợp quy mô lớn tại xã Long Sơn, sử dụng khoảng 398 ha đất cùng diện tích mặt nước cảng biển, hướng tới sản xuất các sản phẩm olefin và polyolefin như ethylene, propylene, HDPE, LLDPE và polypropylene, được xem là tổ hợp hóa dầu tích hợp đầu tiên của Việt Nam với công suất olefin lên đến 1,35 triệu tấn mỗi năm. Việc dự án tăng vốn thêm 500 triệu USD trong bối cảnh nhà máy đang tạm dừng vận hành cho thấy đây không phải một khoản chi bị động, mà là quyết định chiến lược: SCG chấp nhận chịu áp lực ngắn hạn để giữ vị thế dài hạn trên thị trường hóa dầu Việt Nam. UBND TP.HCM đã chấp thuận điều chỉnh tổng vốn đầu tư của Dự án Tổ hợp Hóa dầu miền Nam Việt Nam tại xã Long Sơn, do Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn làm chủ đầu tư.
Vì sao SCG vẫn rót vốn khi nhà máy tạm ngừng đến 2027?
Điểm gây chú ý nhất của dự án tăng vốn 500 triệu USD là thời điểm: tổ hợp hóa dầu Long Sơn đã khởi động và vận hành thương mại từ năm 2022, nhưng doanh nghiệp phải tạm ngừng vận hành từ giữa tháng 5/2026 do khó khăn của thị trường hóa dầu toàn cầu, nguồn nguyên liệu và logistics, với thời gian tạm ngừng dự kiến kéo dài đến tháng 3/2027. Trong bối cảnh đó, việc SCG Thái Lan Việt Nam không thu hẹp mà còn tăng vốn cho nhà máy sản xuất ethylene, propylene, HDPE, LLDPE và polypropylene cho thấy tập đoàn nhìn dự án như tài sản chiến lược, gắn với chu kỳ dài của ngành hóa dầu hơn là biến động ngắn hạn. Thay vì coi giai đoạn dừng máy là thất bại, SCG biến nó thành khoảng nghỉ để tái cấu trúc nguyên liệu, điều chỉnh công nghệ và chuẩn bị cho một mặt bằng cạnh tranh mới khi thị trường hồi phục.
Chiến lược ‘chờ hồi sinh’: nâng cấp nguyên liệu và công nghệ
Trong thời gian tạm ngừng vận hành, Long Sơn không “đóng băng” mà chuyển trọng tâm sang đầu tư bổ sung và tối ưu công nghệ. Doanh nghiệp báo cáo vẫn duy trì hoạt động kinh doanh thương mại, cung cấp các sản phẩm polyolefin cho thị trường trong nước, đồng thời triển khai các hạng mục nhằm hoàn thiện hệ thống nguyên liệu và điều chỉnh công nghệ. Tại thời điểm tháng 6/2026, hạng mục xây dựng bể chứa nguyên liệu chính đạt tiến độ 61,5%, còn hạng mục điều chỉnh nhà máy Olefins để sử dụng nguyên liệu ethane đạt 42,9%, cả hai dự kiến hoàn thành trong quý IV/2028. Việc chuyển sang sử dụng ethane không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà là lựa chọn chiến lược để giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu biến động, tăng linh hoạt vận hành và hạ giá thành trong chu kỳ giá dầu khó lường.
Tác động đến năng lực cạnh tranh hóa dầu của Việt Nam
Tổ hợp hóa dầu Long Sơn, do Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn (LSP) – công ty con do SCG Chemical (Thái Lan) sở hữu 100% vốn điều lệ – đầu tư, được thiết kế để sản xuất hơn 1,4 triệu tấn polyolefin mỗi năm nhằm thay thế sản phẩm nhập khẩu. Việc tăng vốn và nâng cấp công nghệ trong giai đoạn dừng máy cho thấy SCG không chỉ bảo vệ lợi ích riêng, mà còn đặt nền cho một bước nhảy về năng lực tự chủ nguyên liệu nhựa của Việt Nam. Khi tổ hợp hóa dầu Long Sơn vận hành ổn định trở lại sau 2027, ngành nhựa trong nước có cơ hội giảm phụ thuộc nhập khẩu, chủ động hơn về nguồn ethylene propylene sản xuất và các dòng polyolefin. Tuy nhiên, đi cùng lợi thế là áp lực: doanh nghiệp nội địa sẽ phải cạnh tranh với một tổ hợp tích hợp, quy mô lớn, sở hữu công nghệ cập nhật và hậu thuẫn từ một tập đoàn hàng đầu khu vực như SCG.
Kết luận: Long Sơn là phép thử dài hạn cho cả SCG và thị trường Việt Nam
Quyết định tăng tổng vốn đầu tư lên 6,156 tỷ USD mà không thay đổi mục tiêu, quy mô dự án cho thấy SCG chọn con đường khó: chấp nhận dừng máy, tiếp tục rót vốn và chờ chu kỳ mới của hóa dầu. Trong ngắn hạn, đây là canh bạc tốn kém, nhưng về dài hạn, nếu thị trường hồi phục và các hạng mục bể chứa nguyên liệu, điều chỉnh nhà máy Olefins hoàn thành đúng tiến độ vào quý IV/2028, Long Sơn sẽ trở thành điểm tựa quan trọng cho năng lực hóa dầu tích hợp của Việt Nam. Tổ hợp hóa dầu Long Sơn vì thế không chỉ là dự án của một nhà đầu tư Thái Lan, mà là phép thử xem Việt Nam có thể đồng hành cùng những chiến lược dài hơi, chịu được biến động chu kỳ để đổi lấy vị thế mới trên bản đồ hóa dầu khu vực hay không.
