Sữa đậu nành học đường: Từ một hộp sữa đến một cơ hội học tập
Chương trình sữa đậu nành học đường là một chương trình tặng sữa quy mô lớn, dùng sữa đậu nành giàu dinh dưỡng phát miễn phí cho học sinh vùng khó, nhằm cải thiện bữa ăn, sức khỏe và khả năng học tập, đồng thời hình thành thói quen dinh dưỡng lành mạnh ngay từ lứa tuổi tiểu học. Ngày 16.9 tại Quảng Ngãi, Quỹ Khuyến học Sữa đậu nành Việt Nam và Công ty Sữa đậu nành Việt Nam (Vinasoy) phối hợp Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam khởi động chương trình “Sữa đậu nành học đường” cho năm học 2026-2027. Đây không phải một hoạt động từ thiện rời rạc mà là bước tiếp theo trong một chiến lược dài hơi về dinh dưỡng vùng sâu, cho thấy khi doanh nghiệp và tổ chức xã hội cùng hành động, sữa đậu nành học đường có thể trở thành chính sách hỗ trợ học sinh khó khăn thiết thực hơn nhiều khẩu hiệu đẹp.
Những con số biết nói: 1 triệu hộp sữa và 16.700 hành trình đến lớp
Theo kế hoạch, chương trình tặng sữa lần này mang đến 1 triệu hộp sữa đậu nành Fami Canxi, trị giá hơn 4,6 tỉ đồng, cho 16.700 học sinh tiểu học tại 30 trường ở Quảng Ngãi, Lai Châu, Đắk Lắk và Đồng Tháp. Nếu chia nhỏ, đó là hàng triệu bữa phụ lành mạnh được đưa thẳng vào trường lớp – nơi nhiều em vốn đến lớp với chiếc bụng đói. Hơn một thập kỷ qua, chương trình sữa đậu nành học đường đã trao hơn 14,3 triệu hộp sữa cho 914.386 học sinh tại 1.645 trường thuộc 15 tỉnh, với tổng giá trị hỗ trợ gần 53 tỉ đồng. Đây là chuỗi hỗ trợ dinh dưỡng vùng sâu hiếm hoi đủ dài để nhìn thấy kết quả: cân nặng tăng 500 g đến 1,2 kg, chiều cao tăng 1,5–2 cm ở học sinh được tham gia. Những con số này nói thẳng một điều: thiếu dinh dưỡng ở vùng khó không phải chuyện trừu tượng, và chương trình tặng sữa có thể đo đếm được tác động.
Vì sao sữa đậu nành là lựa chọn đúng cho vùng sâu, vùng xa?
Trong bối cảnh ngân sách hạn chế, câu hỏi phải là: mỗi đồng chi cho dinh dưỡng vùng sâu tạo ra giá trị gì? Ở đây, sữa đậu nành học đường là một lựa chọn hợp lý. Đậu nành vốn đã được đưa vào khẩu phần trong chương trình dinh dưỡng học đường do Bộ Nông nghiệp Mỹ phối hợp Hội Chữ thập đỏ Việt Nam triển khai từ những năm 2000. Điều đó cho thấy đây không phải trào lưu nhất thời mà là giải pháp đã được thử nghiệm lâu dài. PGS-TS Phạm Thị Dung khẳng định, nếu bổ sung hợp lý, đậu nành có thể đồng hành cùng trẻ trong giai đoạn tăng trưởng và góp phần hình thành thói quen dinh dưỡng lành mạnh ngay từ lứa tuổi học đường. Với học sinh miền núi, mỗi hộp sữa đậu nành không chỉ là nguồn protein thực vật giá phải chăng mà còn là sản phẩm dễ bảo quản, phù hợp điều kiện lưu trữ hạn chế của các điểm trường vùng xa.
Tác động vượt ngoài dinh dưỡng: Điểm danh đều hơn, lớp học sôi nổi hơn
Điều đáng nói là chương trình tặng sữa không dừng ở con số dinh dưỡng. Giáo viên tại các điểm trường được hỗ trợ sữa miễn phí ghi nhận học sinh đến lớp đều đặn hơn, tập trung hơn trong học tập và sôi nổi hơn trong hoạt động vui chơi. Năng lượng từ một hộp sữa đậu nành tưởng nhỏ nhưng lại là khác biệt lớn giữa việc ngủ gật trên bàn hay đủ tỉnh táo để tiếp thu bài. Với gia đình nghèo, phần sữa đến trường là sự sẻ chia cụ thể, giảm bớt áp lực lo bữa phụ cho con. Chương trình còn lồng ghép hướng dẫn rửa tay, thu gom và xếp gọn vỏ hộp, giúp trẻ hình thành thói quen giữ vệ sinh và bảo vệ môi trường. Đây là điểm cộng quan trọng: hỗ trợ học sinh khó khăn không nên là sự ban phát một chiều mà phải đi cùng giáo dục kỹ năng sống.
Từ một năm học đến chiến lược dài hạn cho dinh dưỡng vùng khó
Trong năm học 2026-2027, chương trình sẽ cấp phát sữa miễn phí trong 3 tháng tại 30 trường tiểu học. Ba tháng là khoảng thời gian ngắn nếu so với hành trình phát triển của một đứa trẻ, nhưng lại là phép thử quan trọng cho một mô hình sữa đậu nành học đường quy mô lớn. Trung ương Hội Chữ thập đỏ và các Hội địa phương cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị đồng hành, chính quyền và nhà trường để chương trình triển khai đúng đối tượng, an toàn, hiệu quả. Cùng với đó, các hoạt động như Ngày hội Dưỡng chất lành, cuộc thi “Chiếc vỏ xinh kỳ diệu” cho thấy tư duy mới: coi dinh dưỡng vùng sâu là một chiến lược giáo dục chứ không chỉ là cứu trợ ngắn hạn. Và khi Vinasoy kỷ niệm 30 năm phát triển bằng chương trình tặng sữa cho học sinh vùng khó, thông điệp rõ ràng là: tăng trưởng bền vững phải gắn với trách nhiệm nuôi dưỡng thế hệ tiếp theo.
