Vắng khách theo mùa, nhưng không thể chỉ xem là chuyện thường
Hội An vắng khách là tình trạng lượng người tham quan phố cổ giảm, đặc biệt vào mùa mưa tháng 10 và 11, nhưng nguyên nhân không chỉ nằm ở thời tiết mà còn ở sức hấp dẫn của trải nghiệm du lịch. Ngày 23/10, tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội quý III/2026, đại diện Đà Nẵng phản hồi rằng đã nắm được thông tin phố cổ thưa khách. Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Thị Thu Phương cho biết nhiều đoàn lớn dự kiến đến trong quý IV đã hủy tour vì lo ngại thời tiết. Bà cũng lưu ý tin về mưa bão, lũ lụt tại khu vực Quảng Nam trước đây thường gắn với địa danh Đà Nẵng sau khi hai địa phương hợp nhất, khiến một số du khách quốc tế có thể nghĩ toàn vùng đều chịu ảnh hưởng.
Chánh văn phòng UBND thành phố Nguyễn Đức Bình gọi đây là biến động mùa vụ quen thuộc: tháng 10 và 11, mưa và nguy cơ nước sông dâng có thể ảnh hưởng việc tham quan. Cách nhìn ấy có cơ sở, nhưng không nên biến tính mùa vụ thành lời giải thích trọn vẹn. Nếu khách ngại thời tiết, truyền thông cần giúp họ hiểu đúng điều kiện thực tế; nếu khách không tìm thấy lý do để quay lại, quảng bá thôi sẽ không đủ.
Thời tiết giải thích lượng khách, chưa giải thích hết lựa chọn
Số liệu vé cho thấy phố cổ vẫn đón khách trong giai đoạn được bàn luận: từ ngày 6/9 đến 10/10, có 121.402 lượt mua vé, gồm 110.690 lượt khách quốc tế và 10.712 lượt khách Việt Nam; doanh thu vé vượt 14,1 tỷ đồng. Tuy nhiên, số vé chỉ phản ánh một phần bức tranh, bởi nhiều người đến các địa điểm mà không mua vé. Vì vậy, không thể đọc con số này như thước đo đầy đủ về sức hút hay kết luận Hội An đã hết khách.
Dù vậy, trải nghiệm của khách du lịch Hội An cũng đáng được lắng nghe. Một số ý kiến phản ánh quán cà phê trong hẻm có giá 50.000–60.000 đồng, đồng thời đề nghị xem lại giá vé và cách sắp xếp hoạt động quanh phố cổ. Những mức giá được nêu không đại diện cho mọi dịch vụ, nhưng cảm nhận về chi phí, sự thuận tiện và giá trị nhận lại đều tác động đến quyết định ở lại. Buôn bán lấn chiếm lối đi, hàng rong, cho thuê xe đạp và giao thông thiếu trật tự càng khiến chuyến tham quan dễ trở thành cuộc chen chúc thay vì một trải nghiệm di sản.
Muốn khách quay lại, phải giữ đời sống phố cổ
Bài toán của du lịch Hội An không phải chọn giữa đông khách và giữ bản sắc. Phố cổ sở hữu kiến trúc thương cảng, dấu ấn giao thoa văn hóa Đông - Tây, nghề thủ công, ẩm thực và đời sống cộng đồng; nhưng nếu hành trình vẫn quanh quẩn đi dạo, chụp ảnh, mua sắm và thả hoa đăng, khách quay lại khó tìm được điều mới. Mặt khác, thống kê được nêu cho thấy năm 2023 phố cổ còn hơn 3.000 cư dân, khoảng 40% chủ nhà gốc Hội An đã chuyển đi; năm 2024 chỉ khoảng 20–30% di tích còn người ở. Khi nhà cổ thành cửa hàng hoặc nơi lưu trú, không gian sinh hoạt và thờ tự thu hẹp, thứ làm nên sức sống của di sản cũng mất dần.
Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng Nguyễn Đức Quỳnh đề xuất chuyển từ điểm đến tham quan sang nơi để khám phá, thưởng thức, học hỏi và trải nghiệm. Hoi An Art Walk, mô hình “Hội An - Thương cảng tơ lụa thế giới”, cùng phòng tranh, nhà sách, bảo tàng chuyên đề và xưởng thủ công có thể tạo thêm những điểm dừng giàu nội dung thay vì nhân bản cửa hàng. Song song, cần kiểm soát tiếng ồn, giao thông, biển hiệu và hoạt động kinh doanh. Đó là hướng đi thuyết phục hơn việc chạy theo lượng khách: tạo lý do để họ ở lâu, trở lại, trong khi cư dân vẫn còn chỗ cho cuộc sống thường ngày.
Kết luận: đừng chỉ chờ mùa cao điểm
Đà Nẵng có lý khi nhắc rằng mùa thấp điểm Hội An thường trùng mùa mưa, và lượng khách có thể nhộn nhịp trở lại khi bước vào các dịp lễ cuối năm, Tết dương lịch và Tết Nguyên đán. Nhưng sự trở lại theo mùa không thể thay thế một chiến lược dài hạn. Phố cổ cần thông tin thời tiết rõ ràng, dịch vụ có mức giá và cách tổ chức tạo cảm giác xứng đáng, cùng trải nghiệm mới gắn với di sản và người dân. Hội An không cần đông bằng mọi giá; thành công nên được đo bằng việc khách muốn lưu lại lâu hơn, quay lại nhiều lần, còn phố cổ vẫn giữ được nếp sống làm nên bản sắc.
