Khởi đầu như cảm cúm, diễn tiến có thể rất nhanh
Bệnh não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn có thể khởi phát với những biểu hiện giống cảm cúm thông thường, rồi nhanh chóng tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não, thậm chí gây tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Điều khiến căn bệnh này nguy hiểm không chỉ là tốc độ chuyển nặng, mà còn là lúc đầu rất khó nhận ra. Sốt, đau đầu, đau mỏi người, ho, đau họng, buồn nôn và mệt mỏi đều có thể bị xem là cảm lạnh hay sốt do vi-rút. Vì vậy, chờ ban xuất huyết hoặc cứng cổ mới đi khám là lựa chọn đầy rủi ro: người bệnh không nhất thiết có đủ dấu hiệu điển hình ngay từ đầu. Khi tình trạng bất thường xuất hiện đột ngột hoặc xấu đi nhanh, cần ưu tiên đưa người bệnh đến cơ sở y tế thay vì tự chẩn đoán tại nhà.

Vi khuẩn có thể trú im lặng rồi xâm nhập vào máu
Não mô cầu có thể cư trú ở vùng hầu họng của khoảng 10–20% dân số mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, ở người có yếu tố nguy cơ, khi niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương sau nhiễm vi-rút hoặc do khói thuốc, hay sau tiếp xúc gần với người mang chủng có độc lực cao, vi khuẩn có thể vượt hàng rào niêm mạc để vào máu. Tại đây, chúng tăng sinh nhanh, gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm trùng và tổn thương nhiều cơ quan; vi khuẩn cũng có thể theo máu đến não và gây viêm màng não. Mầm bệnh lây qua tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp, nhất là khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch mũi họng. Điều này giải thích vì sao biểu hiện ban đầu nhẹ không đủ để loại trừ một bệnh cảnh nguy hiểm.
Người lớn cũng mắc bệnh, không riêng trẻ nhỏ
Hai trường hợp dương tính với não mô cầu được ghi nhận tại Tây Ninh; một bệnh nhân là nam giới 53 tuổi, làm công nhân, có kết quả xét nghiệm xác định mắc não mô cầu nhóm B. Ca bệnh này nhắc rõ rằng người lớn mắc não mô cầu là nguy cơ có thật, không thể xem đây chỉ là bệnh của trẻ nhỏ. Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh; trẻ dưới 1 tuổi và thanh thiếu niên sinh hoạt tập thể thuộc nhóm nguy cơ cao, nhưng bệnh nặng và di chứng cũng đã được ghi nhận ở người trưởng thành. Ở người lớn và trẻ lớn, triệu chứng não mô cầu cần lưu ý gồm sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cứng cổ, lơ mơ, sợ ánh sáng, buồn nôn và những mảng bầm tím lan nhanh. Trẻ nhỏ có thể lờ đờ, khó đánh thức, quấy khóc, bú kém hoặc nôn; trẻ sơ sinh có thể phồng thóp.

Đừng chờ dấu hiệu điển hình mới tìm trợ giúp
Sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, rét run, nôn, cứng cổ, co giật, ngủ li bì hoặc trẻ đột ngột bỏ bú, bỏ chơi là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế khẩn cấp; một số trường hợp có thể xuất hiện ban xuất huyết sau sốt. Người nghi mắc bệnh cần đến cơ sở y tế sớm, không tự dùng thuốc hay chờ bệnh tự thuyên giảm. Để phòng ngừa, nên tiêm vắc-xin phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe theo tư vấn của bác sĩ, giữ không gian sinh hoạt thông thoáng, vệ sinh cá nhân và tránh dùng chung vật dụng tiếp xúc với nước bọt. Rửa tay, hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện nghi ngờ và làm theo hướng dẫn của cơ quan y tế cũng là những việc thiết thực. Kết luận cần nhớ rất rõ: triệu chứng giống cảm cúm không bảo đảm bệnh nhẹ; khi dấu hiệu xuất hiện đột ngột hoặc diễn tiến nhanh, đi khám ngay có thể quyết định cơ hội sống.






