Hạn chót là cam kết, không phải mục tiêu tham khảo
Dự án APEC 2027 là nhóm công trình và hạ tầng được triển khai tại Phú Quốc để phục vụ Hội nghị Cấp cao, từ sân bay, giao thông đến trung tâm hội nghị và các tiện ích liên quan. Ngày 25/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng đoàn công tác Trung ương kiểm tra thực địa một số dự án tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang, đồng thời làm việc với lãnh đạo tỉnh về tiến độ triển khai các cơ chế tháo gỡ khó khăn. Thông điệp quan trọng nhất rất rõ: các công trình phải hoàn thành chậm nhất ngày 30/6/2027. Đây là hạn bắt buộc, được xác định như một cam kết chính trị, không phải mốc có thể tùy nghi điều chỉnh. Với một sự kiện đối ngoại có ý nghĩa đặc biệt, chậm tiến độ không chỉ ảnh hưởng lịch chuẩn bị; nó còn làm suy giảm khả năng vận hành đồng bộ của toàn bộ hạ tầng hội nghị.
Tiến độ chỉ có ý nghĩa khi đi cùng chất lượng
Yêu cầu được đặt ra không dừng ở việc hoàn thành đúng hạn. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh tinh thần “Ba không”: không lùi mốc tiến độ, không hạ chuẩn chất lượng và không để xảy ra sai phạm. Công trình phải đáp ứng an toàn, chất lượng, mỹ thuật và xứng tầm quốc tế; việc đẩy nhanh thi công cũng phải đúng pháp luật, công khai, minh bạch, tránh thất thoát và lãng phí. Đây là cách đặt vấn đề đúng: tiến độ công trình không thể được coi là thành tích nếu phải trả giá bằng an toàn hoặc chất lượng kém. Tại Phú Quốc, các dự án được kiểm tra gồm mở rộng Cảng Hàng không quốc tế, tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 và Trung tâm Hội nghị APEC. Mỗi mắt xích đều phải sẵn sàng để phục vụ sự kiện, nhưng cũng cần vận hành hữu ích sau khi hội nghị kết thúc.
Quy mô một số hạng mục cho thấy áp lực không nhỏ: Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC có tổng diện tích sàn hơn 157.000 m², gồm bốn tầng nổi và một tầng hầm. Sân bay sau mở rộng dự kiến phục vụ hơn 20 triệu hành khách mỗi năm, với khả năng nâng lên 50 triệu trong dài hạn. Những con số ấy khiến việc giám sát tiêu chuẩn thi công càng quan trọng; hoàn thành sớm nhưng không đạt yêu cầu sẽ không thể xem là hoàn thành đúng nghĩa.
Gỡ nguyên nhân chậm thay vì chỉ thúc ép nhà thầu
Tại buổi làm việc, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận nỗ lực triển khai 21 dự án, công trình; cơ chế pháp lý cơ bản đã đầy đủ, nguồn lực được khơi thông và giải ngân vốn năm 2026 đạt 69,64%. Nhưng tiến độ còn bị cản bởi những vấn đề có thể xử lý từ khâu quản trị: chuẩn bị đầu tư chưa kỹ dẫn đến đổi vị trí, đổi quy mô; năng lực một số nhà thầu, nhà đầu tư chưa tương xứng; di dời hạ tầng kỹ thuật chậm. Vì vậy, thúc tiến độ bằng mệnh lệnh chung là chưa đủ. Mỗi dự án cần có đường găng, người chịu trách nhiệm, kế hoạch triển khai và việc kiểm tra hằng tuần. Với các hạng mục có nguy cơ chậm như tuyến tàu điện đoạn 1, đường tỉnh ĐT.975, Đại lộ APEC, kè và san lấp mặt bằng 57 ha, hai hồ nước cùng dự án ngầm hóa hạ tầng ở An Thới, yêu cầu là lập kế hoạch bù tiến độ cụ thể.
Hạ tầng phải phục vụ cả hội nghị lẫn đời sống Phú Quốc
Các công trình Phú Quốc không nên được nhìn như hạng mục dựng lên chỉ để đón khách quốc tế. Tuyến đường ĐT.975 được xác định là trục kết nối sân bay với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC; tuyến tàu điện được định hướng dùng năng lượng không phát thải, góp phần thúc đẩy giao thông xanh. Giá trị lâu dài của hạ tầng hội nghị nằm ở khả năng phục vụ cư dân, người lao động và hoạt động thường nhật của đảo sau sự kiện. Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, hoàn thành khu tái định cư trước để người nhường đất có nơi ở ổn định bằng hoặc tốt hơn nơi cũ, đồng thời quan tâm điều kiện sinh hoạt của công nhân. Mốc 30/6/2027 vì thế phải được giữ bằng quản lý có trách nhiệm: làm nhanh, làm đúng và để lại công trình thực sự hữu ích. Đó mới là thước đo thuyết phục cho sự chuẩn bị APEC.
