Từ vùng trũng đến cực tăng trưởng: Hà Tĩnh đang chơi một cuộc chơi mới
Hà Tĩnh thu hút đầu tư công nghiệp là quá trình tỉnh này xây dựng khu kinh tế, khu công nghiệp hiện đại, cải thiện hạ tầng và môi trường kinh doanh, nhằm lôi kéo các dự án sản xuất quy mô lớn, công nghệ cao, thân thiện môi trường, qua đó tạo tăng trưởng GRDP, việc làm và nguồn thu ngân sách ổn định. Với nền tảng tích cực của 6 tháng đầu năm, Hà Tĩnh công khai tham vọng chuẩn bị dư địa cho một chu kỳ phát triển mới bằng cách mở rộng không gian công nghiệp, hoàn thiện hạ tầng kết nối và đề xuất cơ chế mới để nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút đầu tư. Đây không còn là câu chuyện "xin dự án" mà là chiến lược chọn lọc FDI chất lượng cao, gắn với tăng trưởng xanh và liên kết chặt với doanh nghiệp trong nước. Câu hỏi là: chiến lược này có đủ táo bạo để thay đổi bản đồ kinh tế khu vực?
Formosa Hà Tĩnh: Trụ cột không thể bỏ qua nhưng không thể phụ thuộc mãi
Không thể nói về phát triển công nghiệp Hà Tĩnh mà bỏ qua Formosa Hà Tĩnh. Dự án khu liên hợp gang thép và cảng nước sâu Sơn Dương tại Khu kinh tế Vũng Áng hiện đóng góp tới 31% GRDP toàn tỉnh và tạo việc làm trực tiếp cho gần 10.000 lao động. Đây là "cỗ máy" đặt nền móng cho hạ tầng giao thông, điện, nước, viễn thông quanh Vũng Áng, kéo theo nhiều dự án phụ trợ và dịch vụ. Trong 9 tháng đầu năm 2025, doanh nghiệp này đã nộp ngân sách hơn 348 tỉ đồng, tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu về đóng thuế cho tỉnh. Một câu nói dễ trích dẫn là: "Formosa Hà Tĩnh hiện đóng góp tới 31% GRDP toàn tỉnh". Tuy vậy, nếu Hà Tĩnh tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào một đại dự án thép, rủi ro chu kỳ giá hàng hóa và các sự cố môi trường sẽ luôn là bóng mây treo trên đầu.
Điểm đáng chú ý là Hà Tĩnh không chỉ trông chờ Formosa mà đang chủ động dùng cú hích này để nâng cấp toàn bộ cấu trúc công nghiệp. Lãnh đạo tỉnh xác định trọng tâm là duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm. Nói cách khác, Formosa là trụ cột nhưng chỉ là một phần của bức tranh lớn hơn, nơi tỉnh muốn chuyển từ vị thế "một đại dự án kéo cả tỉnh" sang hệ sinh thái nhiều trụ, đa ngành, giảm phụ thuộc, tăng sức chống chịu.
Khu công nghiệp VSIP: Nam châm FDI mới cho sản xuất công nghệ cao
Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh (Bắc Thạch Hà) là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi: tỉnh sẽ mở rộng năng lực sản xuất như thế nào. Sau khoảng một năm thi công, khu này đã bắt đầu hình thành, với máy móc và công nhân đồng loạt thi công san lấp, đường nội bộ và hạ tầng kỹ thuật. VSIP được kiến tạo như một khu công nghiệp xanh, đồng bộ, hiện đại với trạm điện EVN công suất 126 MVA, nhà máy xử lý nước thải công suất 6.000 m3/ngày đêm, hệ thống đường nội khu rộng 25,5–38,5 m và trạm phòng cháy chữa cháy 24/7. Quan trọng hơn, VSIP được kỳ vọng là "thỏi nam châm" thu hút đầu tư nước ngoài trong các lĩnh vực điện – điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, năng lượng, phụ tùng ô tô, logistics, nhà xưởng cho thuê….
Dù hạ tầng chưa hoàn thiện, khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh đã đón dự án gốm sứ kỹ thuật cao của một nhà đầu tư Đài Loan, mở ra hướng đi cho các ngành có hàm lượng công nghệ lớn và giá trị gia tăng cao. Sự thành công của VSIP được coi là tiền đề quan trọng để tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng khu công nghiệp theo quy hoạch tỉnh đã được Thủ tướng phê duyệt. Nói thẳng, đây là bước đi nhằm đưa Hà Tĩnh vào bản đồ các địa phương có khu công nghiệp tiêu chuẩn quốc tế, cạnh tranh trực tiếp với các trung tâm như Bắc Ninh hay Bình Dương trong cuộc đua FDI sản xuất.
Chương trình xúc tiến đầu tư 2026: Trải thảm đỏ nhưng chọn lọc dự án
Điểm khác biệt lớn nhất trong chiến lược Hà Tĩnh hiện nay là dám nói rõ mình muốn gì: dự án quy mô lớn, công nghệ cao, thân thiện môi trường. Chương trình xúc tiến đầu tư năm 2026 đặt mục tiêu cải thiện môi trường đầu tư, thu hút các dự án đột phá trong công nghiệp công nghệ cao, công nghệ xanh, sản xuất thép, ô tô điện và đổi mới sáng tạo. Hà Tĩnh tập trung vào bốn lĩnh vực trọng điểm: công nghiệp; dịch vụ – du lịch; nông, lâm, thủy sản; hạ tầng đô thị – nhà ở. Tỉnh cũng đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và hạ tầng ở các khu trọng điểm như Khu kinh tế Vũng Áng, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, VSIP Hà Tĩnh và Gia Lách. Mục tiêu không chỉ là hút vốn, mà là lọc nhà đầu tư đủ năng lực, công nghệ và cam kết xanh.
Về đối tác, Hà Tĩnh chủ động mở rộng hợp tác với nhà đầu tư từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore, Thái Lan, châu Âu và châu Mỹ, đồng thời tăng cường quan hệ với các tổ chức quốc tế như WB, ADB, JICA, JETRO, KOICA, KOTRA…. Tỉnh đặt mục tiêu các chỉ số cải cách hành chính, PCI, PAPI, SIPAS nằm trong nhóm 15 địa phương dẫn đầu. Nếu đạt được, đây sẽ là lợi thế cạnh tranh thực chất so với nhiều địa phương đang bão hòa khu công nghiệp. Nhưng thách thức nằm ở chỗ: cải cách phải đủ sâu để doanh nghiệp cảm nhận được, chứ không chỉ dừng ở văn bản và khẩu hiệu.
Cuộc đua FDI mới: Hà Tĩnh có đủ điều kiện vươn lên?
Sáu tháng đầu năm, Hà Tĩnh đã chấp thuận 27 dự án đầu tư trong nước và 4 dự án FDI, với vốn đăng ký dự án trong nước gấp 8 lần và FDI gấp 31 lần so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, các dự án như nhà máy sản xuất xe máy điện VinFast Hà Tĩnh, nhà máy thép VinMetal, nhà máy nhiệt điện LNG Vũng Áng III hay khu công nghiệp Hưng Long được xem là động lực mới cho tăng trưởng. Lãnh đạo giới doanh nghiệp nhấn mạnh chặng đường phát triển mới của Hà Tĩnh phải là FDI chất lượng cao, công nghệ cao, gắn với tăng trưởng xanh, chuyển giao công nghệ và liên kết chặt với khu vực trong nước. Đồng thời, tỉnh đặt mục tiêu thu hút trên 50 dự án với tổng vốn trong nước khoảng 180.000 tỉ đồng và FDI khoảng 550 triệu USD.
Nhưng một điểm yếu vẫn lộ rõ: số doanh nghiệp địa phương tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI còn rất thấp. Nếu không nâng được năng lực doanh nghiệp bản địa, Hà Tĩnh có nguy cơ chỉ là nơi đặt nhà máy, còn giá trị gia tăng lớn sẽ chảy đi nơi khác. Vì vậy, chiến lược thu hút FDI phải đi kèm chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi, từ vật liệu, logistics đến dịch vụ. Khi khu công nghiệp VSIP đi vào hoạt động, hạ tầng được hoàn thiện và các chương trình xúc tiến đầu tư được thực thi nghiêm túc, Hà Tĩnh có cơ hội trở thành điểm đến hấp dẫn trong cuộc đua FDI sản xuất khu vực, nhưng thành công cuối cùng sẽ được đo bằng thu nhập, việc làm bền vững và chất lượng sống của người dân địa phương.
