Nhiều hệ thống đang làm chậm công việc ở cấp cơ sở
Phần mềm công vụ là các hệ thống số được cơ quan nhà nước sử dụng để xử lý nghiệp vụ, quản lý dữ liệu và cung cấp dịch vụ hành chính; khi thiếu liên thông, chúng có thể khiến cán bộ phải nhập đi nhập lại cùng thông tin trên nhiều nền tảng. Thực trạng này đang đặt thêm gánh nặng lên cán bộ cơ sở: thay vì tiết kiệm sức lao động, họ phải sử dụng hàng chục tài khoản và mật khẩu cho những hệ thống nghiệp vụ rời rạc. Tại phiên chất vấn Quốc hội sáng 12/11, đại biểu đã nêu nghịch lý càng triển khai nhiều phần mềm, công chức xã, phường càng vất vả. Đây không chỉ là chuyện bất tiện khi đăng nhập. Mỗi lần nhập liệu trùng lặp đều lấy thời gian khỏi những việc cần phán đoán, phối hợp và hướng dẫn người dân. Nếu chuyển đổi số làm tăng thao tác thay vì giảm chúng, hiệu suất công việc khó được cải thiện.
Ngày 13/11, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội tổ chức hội nghị giao ban và tiếp xúc cử tri chuyên đề về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tại đây, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang thừa nhận áp lực từ tình trạng phải dùng nhiều phần mềm và tài khoản. Vấn đề cốt lõi không nằm ở số lượng ứng dụng đơn thuần, mà ở chỗ dữ liệu giữa các hệ thống chưa thông suốt: cùng một trường thông tin của công dân vẫn phải nhập thủ công nhiều lần.

Rà soát cần dẫn tới quyết định, không dừng ở kiểm kê
Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội dự kiến trong tháng 12 rà soát, đánh giá các hệ thống để quyết định phần mềm nào cần dừng, tích hợp hoặc tiếp tục sử dụng. Đây là bước cần thiết, nhưng giá trị của nó sẽ phụ thuộc vào việc đánh giá theo công việc thực tế thay vì chỉ đếm số nền tảng. Một phần mềm nên được duy trì nếu phục vụ nghiệp vụ thiết yếu và kết nối dữ liệu tốt; hệ thống trùng chức năng hoặc buộc cán bộ nhập lại dữ liệu cần được cân nhắc tích hợp hay dừng. Cách làm này có thể giúp thành phố nhận diện rõ phần cần giữ và phần cần tinh giản. Nếu thiếu tiêu chí minh bạch, việc rà soát dễ chỉ tạo thêm một vòng báo cáo mà không giảm gánh nặng tại xã, phường.
Cử tri cũng đề nghị kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các sở, ngành và chính quyền các cấp thông suốt, minh bạch; đồng thời gắn dịch vụ công trực tuyến với kho dữ liệu số cá nhân để giảm giấy tờ và thời gian đi lại. Những mong muốn ấy cho thấy mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm ứng dụng, mà là để cán bộ xử lý hồ sơ ít vòng hơn và người dân không phải cung cấp đi cung cấp lại cùng thông tin. Rà soát phần mềm chỉ có ý nghĩa khi tạo ra thay đổi nhìn thấy được ở cả hai phía.

Năng lực số cần đi cùng hạ tầng và nhân lực
Hà Nội đã tổ chức 41 lớp đào tạo chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo và nâng cao năng lực công vụ cho khối xã, phường; riêng khối HĐND đang triển khai 43 lớp với 1.290 học viên. Đào tạo là cần thiết, nhưng không thể bù cho quy trình phân mảnh hay dữ liệu không được chia sẻ. Quy mô nhân lực ở cấp cơ sở cũng là điểm đáng lưu ý: 8 xã, phường chưa có nhân sự chuyên trách, còn 86 đơn vị chỉ bố trí từ 1 đến 2 người. Với lực lượng mỏng, mỗi thao tác lặp lại càng làm giảm thời gian dành cho hồ sơ và hỗ trợ người dân. Vì vậy, tinh giản hệ thống và nâng kỹ năng cần được triển khai song song.
Đến ngày 11/11/2026, cấp xã cung cấp trực tuyến 415 trong tổng số 419 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền, trong đó 247 thủ tục trực tuyến toàn trình. Con số này cho thấy phạm vi dịch vụ số đã rộng, nhưng số lượng thủ tục trực tuyến chưa tự nó chứng minh trải nghiệm đã thuận lợi. Khi dữ liệu chuyên ngành chưa chia sẻ thông suốt, việc xác thực và tái sử dụng thông tin vẫn bị hạn chế. Thành phố cần đo kết quả bằng thời gian xử lý, số lần nhập dữ liệu và mức độ người dân phải bổ sung giấy tờ, thay vì chỉ tính số phần mềm hay thủ tục đã đưa lên mạng.
Thước đo cuối cùng là ít thao tác hơn, phục vụ tốt hơn
Ông Cù Ngọc Trang cam kết trước ngày 20/11, Sở sẽ có văn bản trả lời, hướng dẫn cụ thể từng kiến nghị và phối hợp với địa phương tháo gỡ những khó khăn vượt quá khả năng giải quyết bằng văn bản. Mốc hướng dẫn này cần nối tiếp bằng kết quả cụ thể từ đợt rà soát dự kiến trong tháng 12. Thành phố cũng đề nghị các xã, phường xác định đúng nhu cầu về phòng họp trực tuyến và thiết bị dùng chung cho 126 đơn vị, đồng thời chủ động bảo đảm an toàn thông tin theo phân cấp. Những việc đó có thể hỗ trợ vận hành, nhưng ưu tiên vẫn phải là hệ thống dùng chung hoạt động ổn định và dữ liệu được tái sử dụng.
Hà Nội nên xem đợt rà soát là cơ hội sửa cách tổ chức chuyển đổi số, không chỉ cắt bớt danh sách phần mềm. Hệ thống nào giúp giảm nhập liệu, kết nối được dữ liệu và phục vụ đúng nghiệp vụ cần được duy trì; ứng dụng trùng lặp, gây thêm tài khoản và thao tác cần được tích hợp hoặc dừng. Thành công sẽ thể hiện ở việc cán bộ cơ sở dành ít thời gian hơn cho thao tác hành chính nội bộ, còn người dân bớt giấy tờ và thời gian đi lại. Đó mới là cách đo thuyết phục nhất cho hiệu quả đầu tư công nghệ.






