Khi nhiếp ảnh gia nước ngoài viết lại câu chuyện Việt Nam
Nhiếp ảnh gia nước ngoài Việt Nam là những người dùng máy ảnh, ảnh phim và video để ghi lại cảnh quan, đời sống cùng nhịp chuyển động của đất nước từ góc nhìn của người khách, tạo nên những câu chuyện thị giác vừa quen vừa lạ, phản chiếu cả vẻ đẹp và những chi tiết đời thường mà đôi khi chính người bản địa đã bỏ qua. Họ không chỉ ghi chép ký ức cho riêng mình mà còn mở thêm một cánh cửa để thế giới hiểu hơn về Việt Nam qua ống kính. Trong số đó, Anatolii Kusurko – người Nga, hiện sống và làm việc tại P.Bình Trưng (TP.HCM), lần đầu đặt chân đến Việt Nam cách đây khoảng 4 năm. Từ một người không mấy hứng thú du lịch, anh trở thành "kẻ nghiện đường" sau chuyến đi Vĩnh Hy, rồi quyết định cầm máy cho mọi hành trình sau này. Đầu năm 2025, Anatolii lập kênh mạng xã hội cá nhân và đều đặn đăng những đoạn phim về nhiều tỉnh thành trên khắp dải đất hình chữ S. Đó không phải là những clip quảng bá vô cảm, mà là các lát cắt riêng tư, nhiều khi rất tối giản, nhưng đủ khiến người xem tò mò: Việt Nam qua mắt người ngoại quốc trông như thế nào?
Ảnh phim, flycam và cuộc săn lùng những góc ít người biết
Điểm đáng nói ở Anatolii không chỉ là anh là một nhiếp ảnh gia nước ngoài Việt Nam, mà là cách anh dùng ảnh phim Việt Nam, máy ảnh số, chân máy và flycam để tự thiết kế góc nhìn. Cung đường Hồ Chí Minh chạy dài giữa núi rừng, những cánh đồng điện gió nhìn từ trên cao hay Landmark 81 nổi bật giữa thành phố – tất cả xuất hiện trong các đoạn video gây choáng ngợp mà người xem từng nghi ngờ anh dùng AI để dựng. Thực tế, phía sau là những chuyến xe máy vài ngày, là hàng giờ đứng chờ thời tiết, ánh sáng, và là thói quen luôn đi một vòng trước khi bấm máy để tìm vị trí "đáng câu" nhất. Anatolii cố tình tránh các nơi quá đông khách, thích mò mẫm những góc ít người biết. Anh đi cùng người bạn Việt Nam Nguyễn Tiến Đạt (40 tuổi, TP.HCM) suốt khoảng 3 năm, trung bình mỗi tháng một chuyến rong ruổi. Chính bộ đôi này đã mang tới những khung hình cung đường Hồ Chí Minh giữa núi rừng khiến nhiều người Việt phải trầm trồ: "Hóa ra quê hương mình lên hình lại lạ như thế". Đó là sức mạnh của cảnh quan Việt Nam qua ống kính một người ngoài cuộc – không bị ám ảnh bởi những biểu tượng quen thuộc, họ chịu khó đi chậm và nhìn kỹ.
Từ Quảng Trị đến toa tàu: khi hành trình chậm là một phần của bức ảnh
Một trong những địa điểm gây ấn tượng mạnh với Anatolii là khu vực Quảng Trị, trên địa bàn Quảng Bình cũ, nơi anh dùng flycam ghi lại cung đường Hồ Chí Minh ôm lấy núi rừng. Đoạn phim này, sau khi đăng lên mạng xã hội, kéo rất nhiều ánh nhìn về phía kênh của anh và mở ra thêm câu chuyện: Việt Nam không chỉ có các thành phố lớn, mà còn có những khoảng không rộng đến mức khiến người quen với đô thị chật chội phải choáng. Với Anatolii, quay phim không chỉ để lưu giữ kỷ niệm mà còn để giới thiệu những nơi mình đã nhìn thấy cho cả người nước ngoài lẫn người Việt – những người có thể chưa từng đi qua các cung đường đó. Ở một trục trải nghiệm khác, nhiều du khách quốc tế lại chọn tàu hỏa làm ống kính di động. Họ chấp nhận hành trình hàng chục tiếng thay vì một giờ bay, đổi lấy cơ hội ngắm cảnh, trò chuyện với người địa phương, cảm nhận nhịp sống tại các ga dừng. Có người gọi đi tàu là "cách tuyệt vời để nhìn thấy Việt Nam", bởi mỗi khung cửa sổ là một khung hình khác – từ đồng ruộng, làng quê đến biển và núi thay đổi liên tục. Ở đây, sự chậm chạp không phải nhược điểm mà là chất liệu cho câu chuyện ảnh.
Du khách quốc tế chụp ảnh: Việt Nam trong ba giờ và mười mấy tiếng
Nhìn vào các chia sẻ của du khách quốc tế chụp ảnh trên tàu, ta thấy họ dùng mọi khoảnh khắc để dựng nên câu chuyện riêng. Một nữ du khách Australia chọn chuyến tàu từ Huế tới Đà Nẵng chủ yếu vì cảnh đẹp, và xác nhận đó là quyết định đúng, đặc biệt khi tàu đi qua đèo Hải Vân. Với ba giờ trên đường ray, cô có thời gian ngồi yên, nhìn ra ngoài cửa sổ, thay vì vội vã chạy đến điểm tiếp theo. Sofia, du khách Pháp, mua vé ghế cứng trên một chuyến tàu khá chậm nếu so với châu Âu nhưng đổi lại đủ thời gian để ngắm núi rồi đến biển; cô còn kể rằng có thể mở cửa sổ và chụp được rất nhiều bức ảnh đẹp. Không ai phủ nhận mặt trái: tàu không nhanh, một số chuyến kéo dài nhiều giờ; giấc ngủ đôi lúc bị ảnh hưởng bởi những cú rung, đồ ăn trên tàu không phải điểm mạnh. Nhưng chính những khoảng thời gian "chậm chạp" đó lại tạo nên trải nghiệm mà máy bay không thể cho – một chuỗi khung hình nối nhau, đủ dài để cảm nhận quãng đường mình đi qua thay vì "dịch chuyển" tức thời từ thành phố này sang thành phố khác.
Vì sao chúng ta cần nhìn Việt Nam qua mắt người khác
Có một sự thật thú vị: nhiều cư dân mạng Việt Nam công nhận rằng chính các đoạn phim, bức ảnh của nhiếp ảnh gia nước ngoài Việt Nam đã khiến họ để ý hơn tới cảnh sắc quanh mình. Khi Anatolii kiên nhẫn đợi mây, tìm góc và dùng flycam để kể câu chuyện về cung đường Hồ Chí Minh hay cánh đồng điện gió, anh không chỉ làm nội dung cho kênh cá nhân mà đang vô tình vẽ lại bản đồ cảm xúc cho người bản địa. Tương tự, những bình luận đầy thích thú của Martin hay Thomas – hai du khách Mỹ cho rằng "đi tàu là cách rất hay, rất tuyệt vời để nhìn thấy Việt Nam" – là lời nhắc nhở rằng chúng ta có thể đã quá quen và coi thường vẻ đẹp ở ngay ngoài cửa sổ. Những video và bức ảnh đó rõ ràng hữu ích cho nhiều phía: người nước ngoài có thêm lý do đến Việt Nam; người Việt có thêm gợi ý về các nơi mình chưa từng đặt chân. Cuối cùng, điều quan trọng không phải là máy ảnh đắt tiền hay kỹ thuật bay flycam, mà là thái độ dám đi chậm, dám nhìn kỹ, và sẵn sàng kể lại câu chuyện của một vùng đất bằng cả cảm xúc. Nếu chúng ta cũng bắt đầu cầm máy lên theo cách ấy, Việt Nam sẽ không chỉ đẹp trong mắt du khách quốc tế, mà còn trở nên mới mẻ trong chính ký ức của người Việt.
