Mang Yang số 2 là gì và vì sao lễ động thổ này đáng chú ý?
Cụm công nghiệp Mang Yang số 2 là một cụm công nghiệp sinh thái, hiện đại tại xã Hra, huyện Mang Yang, được định hướng ưu tiên cho các ngành chế biến sâu nông, lâm sản, sản xuất phụ trợ và phân bón hữu cơ, với hạ tầng đồng bộ, mục tiêu tạo việc làm hàng nghìn lao động địa phương và gắn sản xuất với xuất khẩu nông sản khu vực Tây Nguyên.
Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô 74,5-75 ha của cụm công nghiệp Mang Yang số 2, mà là thông điệp phát triển công nghiệp theo hướng gắn với nông nghiệp và sinh kế địa phương. Sáng 12/8, Hoàng Anh Gia Lai tổ chức lễ động thổ tại xã Hra với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh và các sở, ngành, đánh dấu bước đi mới trong hạ tầng công nghiệp Gia Lai. Việc dự án được chấp thuận chủ trương từ Hội nghị xúc tiến đầu tư tháng 3 và chỉ mất 5 tháng để khởi công cho thấy quyết tâm chính sách lẫn tốc độ triển khai của cả chính quyền và doanh nghiệp. Đây là bước khởi động mang tính tín hiệu cho tham vọng đưa Gia Lai bước sâu hơn vào chuỗi chế biến nông sản.
Quy hoạch 75 ha: Từ đất trống thành không gian công nghiệp – sinh thái
Nếu nhìn vào bản quy hoạch, có thể thấy Mang Yang số 2 không phải là một khu nhà máy dựng lên vội vàng mà là một cấu trúc được tính toán để trở thành hạt nhân hạ tầng công nghiệp Gia Lai. Trên diện tích gần 75 ha, khu vực nhà máy, xí nghiệp và kho bãi chiếm khoảng 46,68 ha, được chia thành 32 lô sản xuất. Phần còn lại dành hơn 16,55 ha cho cây xanh tập trung, cây xanh cách ly, gần 9,16 ha cho giao thông nội bộ, hơn 1,17 ha cho nhà điều hành và gần 1 ha cho hạ tầng kỹ thuật.
Cách bố trí này cho thấy cách nghĩ mới về cụm công nghiệp Mang Yang: không phải “nhét” càng nhiều nhà máy càng tốt, mà là tạo một hệ sinh thái sản xuất có khoảng thở, có cây xanh và xử lý môi trường. Hệ thống hạ tầng được đầu tư từ san nền, giao thông, cấp – thoát nước, điện, cây xanh đến trạm xử lý nước thải công suất 1.316 m³/ngày đêm, đáp ứng quy chuẩn môi trường. Trong bối cảnh nhiều nơi vẫn chấp nhận đánh đổi môi trường để thu hút nhà máy, việc Hoàng Anh Gia Lai cam kết vận hành theo các chuẩn mực ESG và kinh tế tuần hoàn là một lựa chọn đáng chú ý hơn là khẩu hiệu.
Việc làm cho 4.500 người: Cú chuyển dịch lao động ngay tại Hra
Dự kiến khi đi vào hoạt động, cụm công nghiệp Mang Yang số 2 sẽ tạo việc làm ổn định cho hơn 4.500 lao động. Trong một huyện thuần nông như Mang Yang, con số này không chỉ là thống kê mà là khả năng tái định nghĩa con đường mưu sinh của cả một thế hệ. Các cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh trước đó đã thu hút 490 dự án, tạo việc làm cho hơn 27.000 lao động. Cộng hưởng với Mang Yang số 2, mục tiêu “ly nông bất ly hương” – rời khỏi nghề nông nhưng không phải rời quê – không còn là khẩu hiệu trừu tượng.
Ý nghĩa của việc làm ở đây không chỉ nằm ở số lượng, mà ở chất lượng việc làm gắn với chuỗi giá trị nông – lâm sản. Khi các nhà máy chế biến sâu, sản xuất bao bì, phân bón hữu cơ cùng hoạt động, lao động địa phương có cơ hội tham gia vào nhiều công đoạn khác nhau thay vì chỉ trồng và bán nguyên liệu thô. Dự án còn đặt trọng tâm vào đào tạo nghề, an toàn lao động và đời sống công nhân. Nếu những cam kết này được thực hiện nghiêm túc, Mang Yang số 2 có thể trở thành một hình mẫu tạo việc làm Tây Nguyên không dựa vào khai thác tài nguyên thô, mà dựa vào tri thức và giá trị gia tăng.
Chuỗi liên kết nông sản và lợi thế vị trí trên Quốc lộ 19
Một cụm công nghiệp không thể phát triển nếu bị cô lập, và Mang Yang số 2 có lợi thế rõ ràng về kết nối. Vị trí trên trục Quốc lộ 19, kết nối với tuyến cao tốc Quy Nhơn – Pleiku và các cảng biển như Quy Nhơn, Phù Mỹ trong tương lai, giúp cụm công nghiệp này trở thành cầu nối hàng hóa từ Tây Nguyên ra biển. Dự án được kỳ vọng là mắt xích trong chuỗi liên kết chế biến, sản xuất và xuất khẩu nông sản, đưa nông sản Việt Nam, Lào, Campuchia tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế.
Ở đây, tác động lớn nhất nằm ở khả năng nâng giá trị nông sản khi gắn với chế biến sâu ngay tại nguồn. Thay vì chở nguyên liệu thô xuống đồng bằng, Mang Yang số 2 hướng tới việc “kéo” nhà máy lên cao nguyên. Ưu tiên cho chế biến sâu nông – lâm sản, sản phẩm phụ trợ phục vụ xuất khẩu, phân bón hữu cơ và vi sinh từ phế phẩm nông nghiệp giúp hình thành một vòng tròn kinh tế tuần hoàn. Nếu kết nối tốt với các cụm, khu công nghiệp khác, đây có thể là điểm neo quan trọng trong chuỗi hạ tầng công nghiệp Gia Lai, nơi nông nghiệp không đứng ngoài công nghiệp mà bước vào trung tâm chuỗi giá trị.
Các dự án “neo” trong cụm: Tơ tằm, bao bì và chiến lược dài hạn
Một cụm công nghiệp muốn sống động phải có những nhà đầu tư “neo”. Ngay tại lễ động thổ, Hoàng Anh Gia Lai đã ký biên bản ghi nhớ với Công ty Cổ phần Dâu Tằm Tơ Hàm Rồng và Công ty TNHH Hoàng Tâm. Nhà máy kéo sợi tơ tằm Hàm Rồng dự kiến dùng 4 ha đất, tổng vốn khoảng 80 tỉ đồng, công suất 550 tấn tơ/năm, tạo việc làm cho 550–600 lao động, dự kiến vận hành năm 2028. Nhà máy sản xuất bao bì và giấy carton Hoàng Tâm diện tích 2 ha, vốn 140 tỉ đồng, công suất 15–20 triệu sản phẩm/năm, cũng dự kiến đi vào vận hành năm 2028, tạo việc làm ổn định cho khoảng 100–150 lao động.
Sự xuất hiện song song của nhà máy tơ tằm và nhà máy bao bì cho thấy Mang Yang số 2 không chỉ trông chờ một loại hình sản xuất. Đây là cách xây dựng hệ sinh thái: từ nguyên liệu nông – lâm sản, đến tơ tằm, rồi bao bì đóng gói, tất cả nằm trong cùng cụm. Khi các dự án này vận hành, cụm công nghiệp được kỳ vọng mở ra dư địa mới cho chế biến sâu, thu hút thêm đầu tư và tạo thêm việc làm, trở thành động lực phát triển kinh tế – xã hội cho xã Hra và toàn tỉnh. Điểm còn lại là năng lực tổ chức, giám sát và đồng hành của chính quyền, như cam kết sẽ “thường xuyên theo dõi, kiểm tra và kịp thời tháo gỡ khó khăn” để hạ tầng sau khi hoàn thành được khai thác hiệu quả.
