Phối hợp phải bắt đầu trước khi xảy ra bạo lực
Phòng chống bạo lực học đường là quá trình phát hiện nguy cơ, bảo vệ người bị ảnh hưởng và hỗ trợ các em thay đổi hành vi thông qua giáo dục kỹ năng, tư vấn và phối hợp liên tục giữa nhà trường, gia đình cùng các cơ quan liên quan. Đây không thể là việc chỉ khởi động sau khi có vụ việc.
Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hội nghị đánh giá việc triển khai các biện pháp phòng, chống bạo lực học đường, giáo dục kỹ năng và tư vấn học đường. Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh rằng phòng ngừa không thể tách rời giáo dục kỹ năng và tư vấn: tuyên truyền đơn thuần khó giúp học sinh ứng phó khi mâu thuẫn xuất hiện, còn tư vấn theo từng vụ việc dễ bỏ lỡ những dấu hiệu âm thầm tích tụ.
Thách thức càng rõ khi xung đột trên mạng có thể chuyển thành bạo lực trực tiếp, còn hình ảnh sự việc bị chia sẻ tiếp tục gây tổn thương. Vì vậy, phối hợp nhà trường gia đình phải đi cùng bảo vệ riêng tư, danh dự và an toàn của học sinh, thay vì chỉ tập trung xác định lỗi sau khi sự việc lan rộng.
623 trường hợp được hỗ trợ sớm: tín hiệu tích cực nhưng chưa đủ
Theo báo cáo tháng 9/2026 của 27 trong 34 Sở Giáo dục và Đào tạo, các địa phương phát hiện, hỗ trợ sớm 623 trường hợp có nguy cơ hoặc mâu thuẫn, đồng thời thực hiện 356.207 lượt tư vấn và hỗ trợ tâm lý. Những con số này cho thấy phối hợp có thể giúp nhận diện học sinh cần trợ giúp trước khi mâu thuẫn chuyển thành sự việc nghiêm trọng.
Kế hoạch phối hợp số 113/KHPH-BCĐ giữa Bộ Công an và Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt trọng tâm vào trao đổi thông tin về vụ việc trong và ngoài trường, hoàn thiện quy trình xử lý và kết nối với gia đình, y tế, chính quyền địa phương. Tuy vậy, số liệu báo cáo từ 27 sở không đồng nghĩa mọi nơi đã có khả năng phát hiện và hỗ trợ như nhau.
Với học sinh, ý nghĩa của hỗ trợ sớm nằm ở hành động cụ thể: khi có dấu hiệu bị đe dọa, cần được bảo đảm an toàn ngay; sau can thiệp, người lớn phải tiếp tục kiểm tra nguy cơ bị cô lập, chế giễu trên mạng hoặc trả đũa. Hỗ trợ học sinh nguy cơ không thể kết thúc bằng một lần tư vấn hay một biên bản.
Điểm nghẽn nằm ở người làm, nguồn lực và trách nhiệm
Phối hợp thường được nhắc đến như một giải pháp, nhưng muốn vận hành thì phải có người tiếp nhận thông tin, chuyên môn để đánh giá nguy cơ, thời gian theo sát học sinh và nơi tư vấn đủ riêng tư. Hội nghị nêu rõ tình trạng thiếu nhân lực, năng lực chuyên môn, không gian, kinh phí và mạng lưới hỗ trợ tư vấn học đường; trong khi năng lực phòng ngừa, phát hiện ở một số nơi còn hạn chế.
Vướng mắc tiếp theo là luồng thông tin giữa nhà trường, gia đình, công an, y tế và chính quyền địa phương chưa thông suốt, nhất là khi vụ việc xảy ra ngoài trường hoặc trên mạng. Trách nhiệm bị chia cho nhiều bên nhưng nếu không có đầu mối, thẩm quyền và quy trình rõ, thông tin có thể dừng lại giữa các khâu. Giao thêm việc cho trường mà không bổ sung nguồn lực chỉ chuyển áp lực xuống giáo viên, chứ không tạo ra năng lực phòng ngừa.
Gia đình cũng không thể bị quy trách nhiệm chung chung: một số phụ huynh thiếu thời gian hoặc điều kiện để đồng hành, còn trường học đôi khi thiên về nhắc nhở hơn là tạo cơ hội thực hành kỹ năng. Cơ chế phối hợp nhà trường gia đình vì thế cần xác định ai liên hệ, thời hạn phản hồi và cách bảo vệ học sinh, thay vì mặc định rằng một cuộc gọi là đủ.
Từ văn bản phối hợp đến hỗ trợ liên tục
Hướng đi được đặt ra là chuyển từ xử lý sau sự việc sang phòng ngừa chủ động; từ tuyên truyền sang giáo dục kỹ năng có thực hành; từ tư vấn từng vụ sang lắng nghe, hỗ trợ liên tục; và từ phối hợp trên văn bản sang cơ chế vận hành thực chất. Đây là thay đổi cần thiết, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu địa phương rà soát cụ thể nhân lực, năng lực chuyên môn, thời gian, kinh phí, không gian tư vấn và khả năng tiếp cận dịch vụ của nhóm học sinh dễ bị tổn thương.
Cần đánh giá hiệu quả bằng việc học sinh có được bảo vệ kịp thời hay không, nguy cơ tái diễn có giảm không và từng đơn vị có hoàn thành trách nhiệm của mình không. Cũng cần theo dõi tác động của bạo lực trên mạng, tránh để việc xử lý trong khuôn viên trường bỏ sót hành vi xảy ra ngoài trường nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và việc học.
Kết quả 623 trường hợp được hỗ trợ sớm là nền tảng đáng ghi nhận, không phải bằng chứng rằng bài toán đã được giải quyết. Phòng chống bạo lực chỉ bền vững khi gia đình, nhà trường và cơ quan liên quan có nguồn lực, đầu mối rõ ràng và cùng chịu trách nhiệm cho những khoảng trống. Nếu thiếu các điều kiện ấy, phối hợp vẫn dễ dừng ở lời kêu gọi.
