Người bị hen suyễn có ăn hải sản an toàn được không?

Kết luận quan trọng: Hen suyễn vẫn có thể ăn hải sản, nhưng không được chủ quan

Hải sản và hen suyễn là chủ đề khiến nhiều người lúng túng: phần lớn bệnh nhân hen vẫn có thể ăn hải sản, nhưng cần đánh giá kỹ cơ địa dị ứng, chọn loại phù hợp và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sau ăn để tránh cơn khó thở cần cấp cứu, thay vì kiêng khem cực đoan gây thiếu chất và lo âu quá mức. Người bị hen có thể ăn hải sản nếu không dị ứng, không từng khởi phát ho, khò khè hay khó thở sau ăn, đồng thời ưu tiên hải sản tươi, chế biến chín kỹ và ăn lượng vừa phải. Theo BSCKII Lê Thị Trâm – chuyên khoa Hô hấp, người bị hen không cần kiêng hải sản tuyệt đối, nhưng phải tránh loại hải sản từng gây dị ứng hoặc làm hen bùng phát. Vấn đề ở đây không phải là cấm đoán, mà là ăn có chiến lược.

Dị ứng hải sản: Triệu chứng nào có thể đe dọa người bị hen?

Để ăn tôm cua an toàn khi đang mắc hen, bạn bắt buộc phải nắm rõ dị ứng hải sản triệu chứng điển hình. Dị ứng hải sản xảy ra khi hệ miễn dịch coi protein trong hải sản là chất lạ và phản ứng quá mức, gây ra ngứa miệng, nổi mề đay, sưng môi hoặc mí mắt, đau bụng, nôn, tiêu chảy, ho, khò khè, tức ngực và khó thở. Ở người hen, khò khè hoặc khó thở sau khi ăn hải sản không bao giờ nên xem nhẹ, vì đó có thể là cơn hen khởi phát do thực phẩm, hoặc phản vệ – tình trạng cấp cứu nguy hiểm với khó thở, tức ngực tăng nhanh, sưng lưỡi hoặc họng, choáng, tím tái, tụt huyết áp cần cấp cứu ngay. Nếu bạn bị hen mà từng nhiều lần nổi mề đay, sưng mặt, nôn sau ăn hải sản, hãy coi đó là lời cảnh báo rõ ràng chứ không phải chuyện “đau bụng nhẹ cho qua”.

Loại hải sản nào rủi ro hơn với người hen suyễn?

Không phải tất cả hải sản và hen suyễn đều xung đột như nhau; một số nhóm rõ ràng rủi ro cao hơn. Dị ứng hải sản có vỏ như tôm, cua, sò, ốc có thể gây triệu chứng trong vài phút đến vài giờ sau ăn hoặc tiếp xúc, bao gồm khò khè hoặc khó thở. Dị ứng cá như cá hồi, cá ngừ, cá da trơn lại là dạng dị ứng khác, không đồng nghĩa với dị ứng tôm cua. Nếu từng phản ứng với tôm hoặc cua, người hen tuyệt đối không tự thử lại loại đó khi chưa hỏi bác sĩ, vì phản ứng hô hấp có thể nặng hơn nếu hen chưa kiểm soát tốt. Ngược lại, nhiều người hen đã ăn một loại cá nhất định nhiều lần mà không có bất thường, vẫn có thể tiếp tục dùng loại cá đó như nguồn đạm chất lượng tốt, miễn là hen ổn định và khẩu phần không quá nhiều trong một lần.

Ăn chín kỹ, chọn hải sản tươi: chiến lược giảm nguy cơ cho đường hô hấp

Ngay cả người không bị hen cũng có thể gặp họa với hải sản, nên với người hen, nguyên tắc an toàn càng phải chặt chẽ. Người bị hen nên chọn hải sản tươi, chế biến chín kỹ, ăn lượng vừa phải, tránh món lạ nếu cơ địa nhạy cảm. Hải sản đã chết có thể biến thành “liều thuốc độc” trong ăn uống, gây nguy hiểm sức khỏe. Khi đi mua hải sản, hãy biết cách phân biệt đồ tươi và đồ để lâu: ví dụ với cua nên chọn con có yếm săn chắc, không ọp ẹp, không bốc mùi tanh thôi; với cá, chọn mắt còn màu xanh đen, không bị đục, da không nhớt và không có mùi khó chịu. Các món sống như hàu vắt chanh tuy hấp dẫn nhưng có nguy cơ tiêu chảy, nhiễm khuẩn, ký sinh trùng, hoàn toàn không phù hợp với người hen vốn dễ bị nặng thêm khi sức đề kháng suy giảm.

Khi nào phải tránh hoàn toàn hải sản và nên thay bằng nguồn đạm nào?

Có những tình huống mà người bị hen suyễn nên kiêng hải sản nghiêm ngặt, không thỏa hiệp. Bạn cần tránh hoặc chỉ ăn lại sau khi được bác sĩ đánh giá nếu từng khó thở, khò khè sau ăn hải sản, vì đó có thể là dị ứng thực phẩm gây triệu chứng hô hấp hoặc phản vệ. Từng nổi mề đay, sưng môi, mặt, nôn sau ăn tôm, cua, cá cũng là gợi ý dị ứng hải sản, cần đi khám chuyên khoa Dị ứng – Miễn dịch để xác định tác nhân và lập kế hoạch tránh phù hợp. Không ăn hải sản khi đang lên cơn hen hoặc hen chưa kiểm soát tốt, bởi mọi phản ứng dị ứng nếu xảy ra sẽ dễ nặng hơn. Trong các giai đoạn phải kiêng, hãy ưu tiên các nguồn đạm thay thế như thịt nạc, trứng, đậu và sản phẩm từ đậu – đây đều là những lựa chọn giúp bạn duy trì dinh dưỡng mà không phải đánh đổi bằng nguy cơ khó thở cần cấp cứu.