Kỷ nguyên smartphone giá rẻ đã chấm dứt chứ không còn “tạm đắt”
Kỷ nguyên smartphone giá rẻ là giai đoạn mà người dùng có thể mua điện thoại với cấu hình RAM và bộ nhớ đủ dùng, tính năng cân bằng, với mức giá thấp và liên tục có đợt giảm giá; giai đoạn đó đang kết thúc vì chi phí linh kiện tăng, khủng hoảng RAM kéo dài và dự báo cho thấy giá điện thoại sẽ duy trì ở mặt bằng mới cao hơn, không còn chu kỳ giảm mạnh như trước nữa. Thông điệp thẳng thắn là: nếu bạn đang chờ “sale lớn” để đổi máy, khả năng cao bạn đang chờ một điều sẽ không xảy ra. Dự báo mới của một hãng phân tích cho thấy giá smartphone sẽ không giảm mà trở thành trạng thái cao ổn định, khi chi phí bộ nhớ dự kiến tăng liên tục đến tận giai đoạn sau năm 2028. Cùng lúc, nghiên cứu khác chỉ ra giá smartphone giá rẻ đã tăng mạnh hơn cả flagship trong vài năm qua. Nói cách khác, sự “đắt đỏ” hiện tại không phải cú sốc ngắn hạn, mà là nền kinh tế mới của thị trường điện thoại.
Khủng hoảng RAM: cú đánh trực diện vào phân khúc giá rẻ và tầm trung
Khủng hoảng RAM do nhu cầu trí tuệ nhân tạo bùng nổ đang biến smartphone giá rẻ thành nạn nhân đầu tiên và nặng nề nhất. Chi phí bộ nhớ, gồm RAM và lưu trữ, được dự báo sẽ tăng ít nhất đến sau năm 2028, rồi sau đó giá bán trung bình mỗi năm chỉ giảm tượng trưng 1–2%. Nghĩa là một mặt bằng giá mới đang hình thành và gần như cố định. Ở phân khúc thấp, các hãng vốn sống bằng biên lợi nhuận cực mỏng bị ép phải cắt giảm hoặc bỏ hẳn những mẫu rẻ nhất. Một hãng điện thoại đã xóa trang sản phẩm của dòng máy giá rẻ và còn hủy cả mẫu kế nhiệm, viện dẫn chi phí RAM tăng khiến dự án không còn khả thi. Đồng thời, lượng máy thuộc nhóm dưới chuẩn giá rẻ toàn cầu đã giảm khoảng 60% chỉ trong một quý, báo hiệu phân khúc này bước vào khủng hoảng tồn tại. Ở smartphone tầm trung, vốn dựa vào cân bằng giữa giá và hiệu năng, việc chi phí RAM phình to khiến từng đồng đều trở thành bài toán sống còn.
IDC cảnh báo: giá điện thoại tăng là trạng thái dài hạn, không phải “sóng” ngắn
Nếu bạn hy vọng đây chỉ là một chu kỳ hàng hóa lên giá tạm thời rồi lại rẻ đi, các dữ liệu mới đang phá vỡ niềm tin đó. Một công ty phân tích đã hậu kiểm dự báo của mình và nâng mức suy giảm sản lượng smartphone toàn cầu năm nay lên khoảng 16,7%, tương ứng khoảng 200 triệu thiết bị không được sản xuất. Khi sản lượng đi xuống mà chi phí bộ nhớ lại đi lên, không có lý do kinh tế nào để chờ giá giảm sâu. Quan trọng hơn, dự báo của họ ghi nhận rõ ràng rằng không có đợt “xả hàng giảm giá” phía trước: giá điện thoại sẽ cao hơn và duy trì ổn định ở mặt bằng mới, thay vì quay lại thời smartphone giá rẻ tràn ngập. Đồng thời, một báo cáo độc lập cho thấy trong bốn năm, giá trung bình của smartphone giá rẻ đã tăng 23,5%, vượt mức tăng khoảng 16,2% của flagship. Đây là câu nói nên được trích nguyên văn: “Giá smartphone giá rẻ đang tăng nhanh hơn giá flagship”.
Người dùng Việt nên mua điện thoại bây giờ thay vì chờ máy tầm trung bị “rút ruột”
Với người dùng, số lượng máy xuất xưởng không quan trọng bằng những con số trên kệ. Vấn đề là những con số đó đang tăng và được dự báo tiếp tục tăng. Khi chi phí RAM leo thang, đặc biệt trong khủng hoảng RAM, phân khúc smartphone tầm trung sẽ bị ảnh hưởng mạnh nhất: để giữ giá, nhà sản xuất buộc phải hy sinh cấu hình, camera, chất liệu hoàn thiện hoặc giảm dung lượng RAM và bộ nhớ trong. Kết quả là những chiếc máy tầm trung từng được coi như “kẻ giết flagship” sẽ dần mất đi vai trò đó, tạo ra khoảng cách rõ ràng hơn giữa smartphone giá rẻ, tầm trung và cao cấp. Nếu bạn đang dùng máy đã vài năm, có nhu cầu nâng cấp và còn kỳ vọng mua được smartphone tầm trung với RAM đủ dư, camera ổn, hiệu năng mạnh, thì chọn mua điện thoại bây giờ là quyết định hợp lý hơn là chờ thêm rồi nhận một chiếc máy cùng giá nhưng bị cắt giảm tính năng.
Chiến lược mua sắm mới: ưu tiên giá trị dài hạn, cân nhắc máy cũ và hỗ trợ cập nhật
Trong bối cảnh giá điện thoại tăng và kỷ nguyên smartphone giá rẻ kết thúc, chiến lược mua của bạn cũng phải thay đổi. Bạn nên chọn máy có thời gian hỗ trợ phần mềm dài, vì đây là cách kéo dài vòng đời sử dụng, giảm áp lực phải nâng cấp thường xuyên khi mặt bằng giá luôn cao. Với những ai không nhất thiết phải mua máy mới, smartphone đã qua sử dụng, được tân trang bài bản, là một lựa chọn đáng xem xét để tiết kiệm chi phí mà vẫn có cấu hình tương đối tốt. Ở các thị trường phát triển, người dùng còn có thêm lựa chọn trả góp dài hạn để “trải” chi phí trong nhiều năm. Dù mô hình này chưa phổ biến rộng khắp, nó cho thấy một thực tế: thế giới đang chấp nhận việc điện thoại là mặt hàng đắt tiền, cần được hoạch định tài chính như chiếc xe máy, chứ không còn là món đồ tiêu dùng thay đổi hàng năm. Điểm mấu chốt là đừng chờ smartphone giá rẻ quay lại, hãy tập trung tối ưu giá trị từ mỗi lần mua máy.
