Dư địa kiểm soát lạm phát đã thu hẹp
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đo mức biến động giá của một rổ hàng hóa và dịch vụ tiêu biểu mà người dân thường mua, qua đó phản ánh sức ép chi phí sinh hoạt và diễn biến lạm phát. CPI bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57%, trong khi Chính phủ đặt mục tiêu kiểm soát CPI bình quân cả năm khoảng 4,5%; khoảng cách này khiến hai tháng cuối năm trở thành phép thử thực chất cho năng lực điều hành. Tại phiên họp Ban Chỉ đạo điều hành giá chiều 9/11, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chủ động theo dõi cung cầu, giá cả trong nước lẫn thế giới. Đây không còn là thời điểm để trông chờ giá tự hạ nhiệt: nhu cầu mua sắm và tích trữ cho Tết đang tăng, còn dư địa hấp thụ thêm các đợt tăng giá đã hạn chế. Bộ Tài chính dự báo lạm phát cả năm ở mức 4,5-4,7%, nên kiểm soát lạm phát phải đi cùng hành động sớm, không chỉ phản ứng sau khi giá đã tăng.
Nhu cầu Tết có thể khuếch đại sức ép chi phí
Sức ép lên giá hàng hóa cuối năm không đến từ một mặt hàng riêng lẻ. Nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và dự trữ hàng phục vụ Tết Nguyên đán 2027 cùng tăng trong một giai đoạn, khiến nguồn cung và chi phí vận chuyển dễ trở thành điểm nghẽn. Bộ Tài chính lưu ý giá năng lượng, nguyên vật liệu, lương thực, thực phẩm và nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ đầu tư công là các yếu tố cần theo dõi trong hai tháng cuối năm. Biến động vận tải quốc tế, tỷ giá, thời tiết hoặc dịch bệnh cũng có thể truyền thêm áp lực vào giá thành và nguồn cung. Vì vậy, chỉ nhìn vào CPI tháng 10 tăng 0,2% so với tháng trước sẽ dễ đánh giá thấp rủi ro: chỉ số này tăng chủ yếu theo giá xăng dầu, nhưng nhiều lực đẩy khác có thể xuất hiện đồng thời khi nhu cầu mùa vụ lên cao. Điều cần ưu tiên là bảo đảm hàng thiết yếu có mặt đúng lúc, thay vì để khan hiếm tạo cớ cho tăng giá đột biến.
Giữ giá công ổn định, bảo đảm hàng thiết yếu
Yêu cầu không tăng giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý đến hết năm 2026 là tín hiệu điều hành cần thiết, bởi nhiều đợt điều chỉnh cùng lúc có thể cộng hưởng với nhu cầu cận Tết. Chính phủ cũng yêu cầu rà soát nguy cơ tăng giá theo ngành, bảo đảm cân đối cung cầu, không để gián đoạn nguồn hàng và xử lý nghiêm đầu cơ, găm hàng, thao túng giá. Tuy nhiên, giữ ổn định mặt bằng giá không thể chỉ dựa vào việc hoãn điều chỉnh giá công. Chính quyền địa phương cần chủ động dự trữ hàng thiết yếu, tổ chức chương trình bình ổn và kết nối cung cầu để người dân không phải đối mặt với thiếu hàng hay giá tăng bất thường trong dịp Tết. Các chính sách giảm thuế xăng và giảm giá điện có thể giúp hạ chi phí đầu vào, nhưng hiệu quả chỉ rõ khi mức giảm được phản ánh vào giá bán thực tế. Theo dõi tác động trước và sau chính sách vì thế phải là phần việc bắt buộc, không phải khâu báo cáo hình thức.
Điều hành sớm sẽ quyết định kết quả cuối năm
Trong những tuần còn lại, cơ quan quản lý cần theo sát nhóm hàng có ảnh hưởng lớn đến CPI và các đầu vào thiết yếu như xăng dầu, lương thực, thực phẩm, phân bón, thức ăn chăn nuôi và vật liệu xây dựng; đồng thời cân nhắc kỹ nhu cầu, thời điểm và mức độ của mọi đề xuất điều chỉnh giá. Việc giãn các đợt điều chỉnh giá Nhà nước định trước Tết sẽ hạn chế nguy cơ nhiều cú tăng cùng dội lên ngân sách hộ gia đình. Song song, thông tin minh bạch về nguồn cung và chính sách giúp tránh tâm lý mua gom, vốn có thể tự làm căng thị trường. Các cơ quan chức năng cũng được giao nghiên cứu, đánh giá tình hình để đề xuất định hướng hỗ trợ cho năm 2027. Kết quả không nên chỉ được đo bằng việc CPI cả năm có chạm mục tiêu khoảng 4,5% hay không, mà còn bằng khả năng duy trì nguồn hàng và bảo vệ sức mua. Với CPI tăng 4,57% sau 10 tháng, điều hành quyết liệt, phối hợp và kịp thời là con đường đáng tin cậy nhất để ổn định mặt bằng giá.
