AI sản xuất phim: từ thử nghiệm kỹ thuật tới chiến lược kinh doanh
AI sản xuất phim là việc dùng các hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo sinh để xử lý, mở rộng và sáng tạo hình ảnh, âm thanh, hiệu ứng trong quy trình làm phim, đặc biệt ở giai đoạn hậu kỳ, nhằm rút ngắn thời gian sản xuất, tối ưu hóa chi phí sản xuất và cho phép các nhà làm phim thực hiện những cảnh quay mà trước đây bị giới hạn bởi ngân sách hoặc công nghệ. Trong báo cáo gửi cổ đông công bố cùng kết quả quý II ngày 16/7, Netflix cho biết các đối tác đã nhanh chóng đưa Netflix AI generative vào quy trình sản xuất nội dung và đến năm 2026 sẽ có khoảng 300 tác phẩm sử dụng workflow này. Việc công bố con số cụ thể cho thấy đây không còn là thử nghiệm kỹ thuật, mà là lựa chọn chiến lược để bảo vệ biên lợi nhuận trong bối cảnh chi phí nội dung tăng và cạnh tranh streaming ngày càng khốc liệt.
Hậu kỳ sản xuất video: nơi AI tạo sinh phát huy sức mạnh gấp đôi tốc độ
Điểm đáng chú ý là Netflix không dùng AI để thay thế biên kịch hay đạo diễn, mà tập trung vào hậu kỳ sản xuất video – phần vốn tốn kém nhất về thời gian và tiền bạc. Theo Ted Sarandos, AI tạo sinh hiện chủ yếu được dùng để xử lý các đoạn việc nặng về kỹ xảo và compositing: tăng mật độ đám đông, mở rộng bối cảnh, dựng các cảnh mở đầu quy mô lớn, tái hiện những trận chiến lịch sử. Những shot này trước đây đòi hỏi trường quay khổng lồ, hàng trăm diễn viên quần chúng hoặc đội VFX làm việc hàng tháng. Giờ đây, AI có thể sinh, chỉnh, lấp đầy các chi tiết ngay trên footage sẵn có. Ví dụ, loạt phim tài liệu The American Experiment có 17 phút hình ảnh được AI hỗ trợ, hoàn thành nhanh gấp đôi và với chi phí chỉ bằng một nửa so với quy trình thông thường. Nếu không có AI, nhiều cảnh phức tạp ở Glory hay The American Experiment sẽ phải cắt giảm.
Giảm 50% chi phí, tăng gấp đôi tốc độ – nhưng tiền tiết kiệm không nằm yên
Tăng tốc độ sản xuất gấp đôi và giảm chi phí tới 50% trong một số dự án nghe như giấc mơ với bất kỳ hãng phim nào, nhưng câu hỏi thực sự là: Netflix dùng khoản tiết kiệm đó vào đâu? Ted Sarandos khẳng định chi phí cắt giảm nhờ AI không phải để siết ngân sách mà để tái đầu tư trực tiếp vào nội dung mới. Đây là điểm cho thấy Netflix hiểu rõ cuộc chơi: trong một thị trường nơi mọi nền tảng đều chạy đua về số lượng và chất lượng nội dung, biên lợi nhuận chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là liên tục tung ra những câu chuyện mới đủ cuốn hút để giữ người xem khỏi TikTok, game console hay các ứng dụng video ngắn. Việc dự kiến chi tới USD 20 tỷ (approx. ₫500,000,000,000,000) cho nội dung trong năm 2026, trong khi tăng trưởng doanh thu đã giảm từ 16% xuống 13% rồi 12% giữa các quý, cho thấy AI đang được Netflix coi là công cụ sống còn để cân bằng bài toán tăng chi – tăng doanh thu.
Sáng tạo được mở rộng hay thu hẹp dưới cái bóng AI?
Thông điệp chính thức của Netflix khá rõ: "Phim vẫn được tạo ra bởi những con người làm phim" – AI chỉ cung cấp công cụ tốt hơn để hiện thực hóa tầm nhìn sáng tạo. Về mặt kinh tế, đây là một nước đi khôn ngoan: dùng AI để loại bỏ các công việc hậu kỳ lặp lại, nặng tính kỹ thuật, nhưng vẫn để nghệ sĩ quyết định hình hài cuối cùng của tác phẩm. Vấn đề là niềm tin trong nội bộ Hollywood không dễ mua bằng các bản thông cáo. AI từng là tâm điểm của cuộc đình công biên kịch và diễn viên năm 2023, và ngay cả đạo diễn hợp tác với Netflix như Guillermo del Toro cũng tuyên bố ông "thà chết" còn hơn dùng AI tạo sinh cho quá trình sáng tạo. Câu hỏi không phải là AI có giúp tiết kiệm tiền hay không – câu trả lời đã rõ – mà là liệu các nhà làm phim có chấp nhận để AI chen chân vào vùng đất vốn là đặc quyền của trí tưởng tượng con người.
Netflix AI generative: lợi thế cạnh tranh hay ngòi nổ xung đột mới?
Từ góc độ chiến lược, Netflix AI generative ở giai đoạn hậu kỳ có thể trở thành lợi thế cạnh tranh rõ rệt: khi đối thủ vẫn phải chi đậm cho crowd scene và battle scene, Netflix dùng AI để tối ưu hóa chi phí sản xuất, rồi bơm lại tiền vào thêm series và phim mới. Trong cuộc cạnh tranh không chỉ với các nền tảng streaming mà cả game online, TikTok, YouTube Shorts và mọi thứ giữ chân người dùng trên màn hình điện thoại, khả năng hoàn thành các trình tự chính nhanh hơn, rẻ hơn có thể quyết định hãng nào ra mắt nội dung đúng thời điểm và đủ dày. Tuy vậy, nếu Netflix không thiết lập được những ranh giới rõ ràng về quyền lợi lao động và vai trò của con người trong quy trình AI sản xuất phim, công nghệ này rất dễ trở thành ngòi nổ cho các vòng đình công mới. Tương lai gần sẽ phụ thuộc vào việc Netflix biến AI thành nền tảng hỗ trợ sáng tạo, chứ không phải cỗ máy thay thế những người làm phim.
