Tây Ninh bước vào cuộc chơi UAV: trung tâm không người lái cấp quốc gia
Tây Ninh đang được định hướng trở thành trung tâm thử nghiệm, triển khai ứng dụng, đào tạo, vận hành và dịch vụ của hệ sinh thái phương tiện không người lái quốc gia, với trọng tâm là xây dựng hạ tầng thử nghiệm đạt chuẩn quốc tế, các khu bay có kiểm soát và trung tâm đào tạo UAV chuyên nghiệp, gắn với mạng lưới liên kết vùng và nhu cầu nhân lực ngành drone chất lượng cao.
Điểm đáng nói không phải là Tây Ninh “tham gia cho có”, mà là chọn vị thế đầu não cho toàn bộ hệ sinh thái phương tiện không người lái. Chiến lược của tỉnh bao trùm cả phương tiện trên không, mặt đất và mặt nước, trong đó giai đoạn 2026 – 2030 tập trung phát triển UAV, còn phương tiện mặt đất và mặt nước sẽ được thí điểm và mở rộng khi khung pháp lý và thị trường chín muồi. Đây là cách tiếp cận thực tế: ưu tiên mảng đã có nhu cầu rõ ràng, dễ thương mại hóa, rồi mới mở rộng sang các phân khúc khác.
Không chỉ là quyết tâm trên giấy, lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Sở Khoa học và Công nghệ, Công an tỉnh cùng các sở, ngành và chuyên gia đã trực tiếp khảo sát thực địa hành lang bay thử có kiểm soát. Điều này cho thấy dự án UAV được đặt trong khung an ninh – an toàn chặt chẽ ngay từ đầu, thay vì phát triển tự phát rồi mới chữa cháy bằng quy định.
Hạ tầng thử nghiệm UAV: Tây Ninh nhắm vào “trung nguồn” và “hạ nguồn”
Chiến lược của Tây Ninh rõ ràng: không sa vào cuộc đua nghiên cứu cơ bản tốn kém, mà tập trung vào khâu trung nguồn và hạ nguồn – nơi có dòng tiền và nhu cầu doanh nghiệp. Tỉnh phấn đấu trở thành không gian thử nghiệm thực chứng trong chuỗi liên kết vùng với TP.HCM và các trung tâm nghiên cứu – phát triển lớn. Nói thẳng, Tây Ninh muốn là nơi drone được kiểm tra, bay thử, được chứng nhận và bước ra thị trường.
Giai đoạn 2026–2027, tỉnh dự kiến hình thành 1 hành lang thử nghiệm đạt chuẩn quốc tế, thiết lập ít nhất 3 khu vực, đường bay có kiểm soát, đưa vào vận hành tối thiểu 1 Trung tâm Thử nghiệm, Đào tạo, Sát hạch phương tiện không người lái, thu hút ít nhất 5 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị và đào tạo khoảng 300–400 nhân lực. Đây là những con số tham vọng, nhưng đủ cụ thể để đo hiệu quả.
Từ 2028–2030, trọng tâm chuyển sang mở rộng và chuẩn hóa quốc tế: nâng cấp trung tâm, đào tạo tối thiểu 1.000 nhân lực mỗi năm và hoàn thiện Khu liên hợp phương tiện không người lái cùng mạng lưới liên hợp ngành. Nếu hoàn thành được mục tiêu này, Tây Ninh không chỉ là trung tâm thử nghiệm drone trong nước mà hoàn toàn có thể trở thành điểm đến khu vực cho các hãng UAV muốn kiểm tra, chứng nhận và trình diễn công nghệ.
Hệ sinh thái phương tiện không người lái: từ nông nghiệp đến sự kiện thể thao
Điểm mạnh nhất của kế hoạch không nằm ở vài bãi thử hay một trung tâm sát hạch, mà ở cách Tây Ninh nhìn UAV như cả một hệ sinh thái phương tiện không người lái. Chiến lược xác định 4 trụ cột: vùng thử nghiệm, đào tạo và sát hạch đạt chuẩn quốc tế; vùng sản xuất công nghiệp phụ trợ và hệ sinh thái sản xuất, lắp ráp, tích hợp; vùng nghiên cứu triển khai thí điểm ứng dụng; và điểm đến cho các hoạt động thể thao, sự kiện, triển lãm, cuộc thi liên quan đến drone.
Về ứng dụng, tỉnh không bó hẹp UAV trong quân sự hay giải trí. Từ nông nghiệp, logistics đến giám sát hạ tầng và cứu hộ cứu nạn, UAV đang mở ra nhiều hướng ứng dụng trong đời sống và phát triển kinh tế – xã hội. Nếu Tây Ninh làm tốt khâu thử nghiệm và triển khai thí điểm, nông dân, doanh nghiệp logistics, đơn vị quản lý hạ tầng hay lực lượng cứu hộ đều có thể tiếp cận giải pháp drone đã được kiểm chứng thay vì tự mày mò.
Hướng đi tổ chức các giải thể thao, triển lãm, cuộc thi drone nghe có vẻ “phụ”, nhưng lại là mảnh ghép quan trọng. Nó giúp địa phương xây dựng hình ảnh là điểm đến của cộng đồng công nghệ UAV, kéo theo startup, nhà đầu tư, chuyên gia đến thử nghiệm và trình diễn sản phẩm. Đó là cách biến một trung tâm thử nghiệm drone thành hệ sinh thái sống động, thay vì một khu kỹ thuật khép kín.
Nhân lực ngành drone: Tây Ninh có thể trở thành “lò” đào tạo UAV chuyên nghiệp
Không có nhân lực, mọi kế hoạch hạ tầng chỉ là bản vẽ đẹp. Tây Ninh chủ động đặt mục tiêu đào tạo bài bản nhân lực ngành drone, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các trung tâm ở những đô thị lớn. Giai đoạn 2026–2027, tỉnh dự kiến đào tạo khoảng 300–400 nhân lực cho lĩnh vực phương tiện không người lái. Đến giai đoạn 2028–2030, con số này được nâng lên tối thiểu 1.000 nhân lực mỗi năm, gắn với việc nâng cấp trung tâm đạt chuẩn quốc tế.
Điều đó mở ra cơ hội rõ ràng cho những ai muốn theo đuổi nghề nghiệp liên quan đến UAV: từ phi công drone, kỹ thuật viên bảo dưỡng, chuyên gia tích hợp cảm biến – phần mềm, đến quản lý vận hành các dịch vụ dựa trên UAV. Khi tồn tại một trung tâm đào tạo UAV chuyên nghiệp gắn với trung tâm thử nghiệm drone ngay tại chỗ, người học không chỉ tiếp cận lý thuyết mà còn được bay thử, sát hạch và tham gia các dự án thí điểm với doanh nghiệp.
Về phía doanh nghiệp, nguồn nhân lực ngành drone được đào tạo ngay trong vùng sẽ giảm chi phí tuyển dụng, rút ngắn thời gian làm quen hạ tầng địa phương và chuẩn pháp lý. Nếu Tây Ninh giữ vững cam kết đào tạo quy mô lớn và gắn kết nhà trường – doanh nghiệp – cơ quan quản lý, tỉnh có thể trở thành “lò” cung ứng nhân lực UAV không chỉ cho mình mà cho cả khu vực phía Nam.
Tây Ninh trong bản đồ thương mại hóa UAV của Việt Nam
Ở cấp độ quốc gia, việc một địa phương dám nhận vai trò trung tâm thử nghiệm và đào tạo thay vì dàn trải làm mọi thứ là tín hiệu tích cực. Tây Ninh phấn đấu trở thành trung tâm thử nghiệm, triển khai ứng dụng, đào tạo, vận hành và dịch vụ của hệ sinh thái phương tiện không người lái quốc gia, đồng thời đóng vai trò không gian thử nghiệm thực chứng trong chuỗi liên kết vùng với TP.HCM và các trung tâm R&D lớn. Đây là điểm mấu chốt: tỉnh chọn đứng ở vị trí “mắt xích” trong chuỗi, không tách rời khỏi hệ sinh thái chung.
Nếu các mục tiêu về hành lang thử nghiệm, trung tâm sát hạch, thu hút doanh nghiệp và đào tạo nhân lực được thực hiện đúng tiến độ từ 2026 đến 2030, Tây Ninh có cơ sở để trở thành điểm đến mặc định khi nhắc tới thử nghiệm UAV tại Việt Nam. Khi đó, mỗi UAV trước khi được thương mại hóa rộng rãi – từ máy bay phun thuốc cho đến drone giám sát hạ tầng – rất có thể sẽ phải “qua Tây Ninh một vòng” để được kiểm tra, bay thử và chứng nhận.
Tất nhiên, rủi ro vẫn còn: phụ thuộc nhiều vào tiến độ khung pháp lý quốc gia, khả năng thu hút doanh nghiệp và chất lượng nhân lực đào tạo. Nhưng nhìn từ hiện tại, việc tập trung vào trung tâm thử nghiệm drone, xây dựng hệ sinh thái phương tiện không người lái và đầu tư nghiêm túc cho nhân lực ngành drone là lựa chọn đúng nếu Việt Nam muốn không bị tụt lại trong làn sóng UAV toàn cầu.
