‘Lối Concert’ – một đêm nhạc, một lời tự sự về bản sắc
‘Lối Concert’ là đêm nhạc mà nhạc sĩ Quốc Trung dùng âm nhạc để nhìn lại hơn bốn thập niên làm nghề, kết nối âm nhạc truyền thống với sáng tạo đương đại, đồng thời bày tỏ tri ân với người đồng hành và khán giả đã yêu mến mình. Đây không phải buổi tổng kết thành tựu, càng không là chương trình hoài niệm sắp xếp theo dòng thời gian. Tối 17/9 tại Nhà hát Hồ Gươm, câu chuyện đời nghệ sĩ được kể lại bằng những dòng âm thanh liên tục chuyển động: khi dữ dội, lúc lặng im, xen kẽ những khoảnh khắc suy chiêm. Có cảm giác Quốc Trung dùng chính đêm nhạc để trả lời câu hỏi anh là ai trong âm nhạc, thay vì phô diễn mình đã làm được những gì. Lối đi ở đây là lựa chọn thẩm mỹ và cũng là thái độ sống nghề.
Khi âm nhạc truyền thống đối thoại với sáng tạo đương đại
Điều khiến đêm nhạc Lối đáng nhớ là cách nhạc sĩ Quốc Trung biến âm nhạc truyền thống thành một đối thoại sống động với tiếng nói đương đại. Những làn điệu chèo, quan họ, xẩm, các âm hưởng ngũ cung và tiếng nhạc cụ dân tộc hiện diện tự nhiên, nhưng tuyệt đối không bị biến thành lớp trang trí hoài cổ. Qua tư duy phối khí và tổ chức âm thanh, chúng hòa vào nhạc điện tử, ánh sáng, hình ảnh trừu tượng và chuyển động sân khấu, tạo thành trải nghiệm đa giác quan, vừa thân thuộc vừa mới mẻ. Cái cũ không bị làm mờ, cái mới không trở nên xa lạ; khán giả nhận ra giai điệu từng nằm trong ký ức nhưng tiếp cận lại bằng cảm quan khác. Ở đó, nhạc sĩ Quốc Trung khẳng định một nguyên tắc sáng tạo quan trọng: hiện đại không phải là đoạn tuyệt với truyền thống, mà là biết cách để truyền thống tiếp tục lên tiếng hôm nay.
Từ tham vọng vươn xa đến con đường nhỏ mang tên bản sắc
Đêm nhạc Lối đồng thời là cuộc đối thoại nội tâm của một nghệ sĩ sau hơn 40 năm trong âm nhạc. Chương trình khai thác chất liệu từ album Đường Xa Vạn Dặm và dự án Cánh Đồng Di Sản, cho thấy rõ sự dịch chuyển trong tư duy nghệ thuật của Quốc Trung: từ khát vọng mở rộng biên giới, vươn tới những không gian âm nhạc lớn, sang một con đường nhỏ hơn, riêng tư hơn, mang đậm chữ ký cá nhân. Theo lời chính anh, Lối là món quà tri ân dành cho những người đã yêu thương, ủng hộ anh suốt chặng đường dài. Nhưng vượt trên một lời cảm ơn, đó là khoảnh khắc anh chấp nhận sự giản dị, khiêm nhường, chọn tinh lọc ngôn ngữ âm nhạc thay vì ôm đồm tham vọng “đem âm nhạc Việt Nam ra thế giới”. Càng đi xa, Quốc Trung càng quay về với những gì căn bản nhất: gốc rễ truyền thống và câu hỏi bản sắc.
Sân khấu không lời dẫn: mạo hiểm để trao quyền cho âm nhạc
Một trong những lựa chọn táo bạo của đêm nhạc Lối là bỏ hoàn toàn lời dẫn chương trình. Không còn những câu chuyện giải thích từng tiết mục, khán giả buộc phải tự bước vào “lối” của mình, tự tìm cách kết nối với chuỗi giai điệu, hình ảnh và chuyển động sân khấu. Đây rõ ràng là mạo hiểm: nhiều người quen được “cầm tay chỉ đường” dễ thấy bối rối vì thiếu bối cảnh. Nhưng chính khoảng trống ấy đã trao quyền lên tiếng trọn vẹn cho âm nhạc. Mỗi người một trải nghiệm: có người gặp lại ký ức tuổi thơ trong giai điệu dân gian, có người bị hút vào lớp âm thanh điện tử hiện đại, có người nhận ra tâm thế của một nghệ sĩ đang trở về với cốt lõi bản thân. Chọn tin tưởng vào khả năng cảm thụ của công chúng, Quốc Trung cho thấy sự tôn trọng hiếm thấy với người nghe – một dạng tri ân tinh tế hơn mọi lời phát biểu.
Tri ân những người đồng hành và ý nghĩa của việc tiếp nối
Nếu âm nhạc là ngôn ngữ chính của Lối, thì những gương mặt trên sân khấu là phần chú thích không thể thiếu. Đêm nhạc quy tụ các nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ: NSND Thanh Hoài, NSND Thúy Hường, NSƯT Xuân Diệu, NSƯT Hoàng Anh, ca nương Kiều Anh, cùng những nghệ sĩ trẻ, trong đó có các con của Quốc Trung. Giọng thính phòng của Thăng Long hòa với tiếng đàn nhị của Xuân Diệu, tiếng sáo của Hoàng Anh, tiếng piano của Đăng Quang, ca trù của Kiều Anh… tạo nên một cuộc gặp gỡ nhiều tầng nghĩa: chuyên môn, cảm xúc và gia đình. Việc Quốc Trung gọi NSND Thanh Hoài và NSND Thúy Hường là những “của báu”, “diva của âm nhạc truyền thống Việt Nam” cho thấy thái độ trân trọng sâu sắc với người đã cùng anh gây dựng hành trình dài hơn 20 năm. Ở Lối, tri ân không dừng ở lời cảm ơn, mà nằm trong cách anh tạo không gian để mỗi người đồng hành được tỏa sáng theo cách riêng.
