An toàn trên mạng cần được dạy bằng tình huống thực tế
Chiến dịch “Không Một Mình” là hoạt động phối hợp đưa kiến thức và kỹ năng bảo vệ trẻ em trên không gian mạng đến học sinh, đồng thời khuyến khích các em tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp nguy cơ hoặc tổn thương trực tuyến. Năm 2026, chiến dịch lan tỏa thông điệp “Kết nối không tổn thương” và được triển khai thông qua hoạt động của công an, ngành giáo dục cùng các đơn vị liên quan. Đây là hướng đi cần thiết: lời khuyên chung chung về việc “cẩn thận trên mạng” khó giúp trẻ ứng phó khi người lạ dụ dỗ, lừa đảo hoặc đe dọa. Tại Bắc Ninh, chương trình phát động ở Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông FPT Bắc Giang kết hợp trải nghiệm trực tiếp với hướng dẫn của cán bộ an ninh mạng, đưa các nguy cơ vốn khó hình dung thành nội dung học sinh có thể nhận diện và trao đổi.
Công an và nhà trường cùng đưa kỹ năng số đến gần học sinh
Điểm đáng chú ý của chiến dịch là cách tuyên truyền không dừng ở bài phát biểu. Tại trạm “Lá chắn số – 5 phút cùng em”, cán bộ công an hướng dẫn nhận diện lừa đảo, giả mạo, đánh cắp thông tin cá nhân, dụ dỗ, bắt nạt và xâm hại trực tuyến qua hình ảnh, video và câu hỏi tương tác. Ở xã Đức Lập, công an phối hợp với Trường THCS Nguyễn Tất Thành tổ chức trao đổi dựa trên tình huống gần gũi với đời sống học đường; học sinh được nhắc cách bảo vệ thông tin cá nhân, dùng mạng xã hội an toàn và không làm theo yêu cầu đáng ngờ của người lạ. Những buổi học như vậy giúp kỹ năng an toàn số bớt trừu tượng. Giá trị của phối hợp liên ngành nằm ở việc biến cảnh báo thành hành động cụ thể, đồng thời mở ra một không gian để học sinh đặt câu hỏi mà không sợ bị trách móc.
Hoạt động ở Đức Lập còn có video tuyên truyền, hình nền chiến dịch, phong trào “5 phút cùng em” và cuộc thi “Đại sứ an toàn số học đường”. Đây là hướng tiếp cận đúng: bảo vệ trẻ em không thể giao riêng cho một tiết học hay một cơ quan. Nhà trường có thể củng cố văn hóa ứng xử trực tuyến, còn gia đình cần dành thời gian lắng nghe, để trẻ biết mình có thể kể lại sự cố mà không bị làm cho xấu hổ.
Khi gặp nguy cơ, điều quan trọng là không phải tự xoay xở
Các nguy cơ chiến dịch nhấn mạnh không chỉ là lừa đảo. Trẻ em và thanh thiếu niên còn có thể bị dụ dỗ, thao túng tâm lý, bắt nạt trực tuyến, xâm phạm quyền riêng tư hoặc xâm hại trên mạng. Công an xã Đức Lập cũng cảnh báo về nguy cơ bắt cóc trực tuyến bên cạnh các thủ đoạn lừa đảo và xâm hại. Vì vậy, hướng dẫn thực hành cần đi cùng thông điệp về sự hỗ trợ: khi gặp dấu hiệu đe dọa, học sinh nên bình tĩnh, không tự đối mặt với nguy hiểm, mà chia sẻ với gia đình, thầy cô hoặc người có trách nhiệm. Nói rõ điều này quan trọng không kém việc dạy cách nhận biết tài khoản giả. Trẻ cần hiểu rằng lên tiếng không phải là gây phiền phức; đó là bước đầu để người lớn can thiệp và bảo vệ các em.
Các hoạt động tương tác cũng cho thấy nội dung bảo vệ trẻ em có thể được truyền đạt theo cách phù hợp lứa tuổi. Trạm trải nghiệm hình ảnh do AI biến đổi giúp học sinh cảnh giác với nội dung chưa kiểm chứng, còn tranh vẽ và bảng thông điệp khuyến khích các em thể hiện trách nhiệm khi tham gia môi trường số. Những cách làm này không thay thế quy trình tiếp nhận và xử lý sự cố, nhưng giúp mở đầu cuộc trò chuyện giữa học sinh, giáo viên và người thân.
Từ hoạt động phát động đến cam kết đồng hành lâu dài
Mức hưởng ứng cho thấy nội dung an toàn mạng trẻ em có thể lan rộng khi đi cùng hoạt động cụ thể. Sau một tháng, cuộc thi trực tuyến tìm hiểu luật an ninh mạng và nhận diện thủ đoạn tội phạm thu hút hơn 660 cơ quan, đơn vị, địa phương và tổ chức, với hơn 230.000 bài dự thi; ban tổ chức trao giải cho 7 tập thể và 10 cá nhân. Dù số người tham gia không tự chứng minh trẻ đã an toàn hơn, quy mô này cho thấy tuyên truyền có thể vượt khỏi một buổi sinh hoạt ở trường. Các hoạt động chiến dịch tại Bắc Ninh được tiếp nối trên toàn thành phố từ ngày 9/11 đến 10/12/2026. Công an xã Đức Lập cũng dự kiến tiếp tục phối hợp với nhà trường, gia đình và các đơn vị địa phương để giáo dục kỹ năng số, phòng ngừa lừa đảo, dụ dỗ và xâm hại trẻ em.
Chiến dịch chỉ tạo được thay đổi bền vững nếu sau ngày phát động, học sinh vẫn biết hỏi ai, báo cho ai và được người lớn lắng nghe khi gặp sự cố. Thông điệp “Kết nối không tổn thương” vì thế cần trở thành cách ứng xử chung: dạy kỹ năng an toàn số ở trường, duy trì đối thoại ở nhà và xử lý kịp thời hành vi gây hại. Đó mới là nền tảng để bảo vệ trẻ em trong một môi trường mạng lành mạnh, nơi các em không phải tự mình đối mặt với rủi ro.
