VIFC-HCMC là gì và vì sao phải trở thành hạt nhân tài chính xanh
Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) là một nền tảng tài chính được định vị để xây dựng hạ tầng, chuẩn mực và cơ chế kết nối dòng vốn xanh quốc tế với các nhu cầu đầu tư chuyển đổi khí hậu của Việt Nam, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Điểm mấu chốt là VIFC-HCMC không thể dừng ở mức “gắn nhãn xanh” cho sản phẩm tài chính. Như PGS.TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh, trung tâm phải tạo hạ tầng kết nối thực chất, đáp ứng các chuẩn mực quốc tế khắt khe để nâng khả năng hút vốn ngoại. Nói cách khác, VIFC-HCMC phải biến tài chính xanh Việt Nam từ khẩu hiệu thành thị trường có thể giao dịch, đo lường và đánh giá được. Khi nhu cầu vốn đầu tư khí hậu tăng nhanh, nếu không có một hạt nhân như VIFC-HCMC, Việt Nam sẽ tiếp tục đứng ngoài dòng vốn toàn cầu dù cơ hội đang hiện hữu.
Dòng vốn xanh dồi dào, nhưng Việt Nam đang bỏ lỡ
Thế giới không thiếu vốn đầu tư khí hậu; vấn đề là Việt Nam chưa chứng minh được mình là điểm đến đủ chuẩn. Dữ liệu cho thấy thị trường nợ bền vững toàn cầu đã đạt quy mô lớn, trong đó trái phiếu xanh chiếm phần đáng kể, phản ánh dòng tiền dành cho chuyển đổi xanh vẫn rất dồi dào. Tuy vậy, Việt Nam mới chỉ ghi nhận lượng phát hành trái phiếu xanh khiêm tốn từ khối ngân hàng, thấp hơn rất nhiều so với các nước láng giềng trong khu vực.
Thị trường trong nước dù có tín hiệu tích cực, với một số đợt phát hành trái phiếu xanh bằng đồng Việt Nam được đánh giá độc lập theo chuẩn quốc tế, vẫn còn quá nhỏ so với nhu cầu. Dư nợ tín dụng xanh chỉ chiếm tỷ trọng hạn chế trong tổng dư nợ, còn các công cụ nợ bền vững mới chiếm một phần rất nhỏ GDP. Cơ hội rõ ràng: dư địa của tài chính xanh Việt Nam còn lớn, nhưng chỉ được khai mở nếu có một thiết chế chủ động chuẩn hóa, kết nối và phân bổ vốn – vai trò mà VIFC-HCMC được kỳ vọng đảm nhận.
VIFC-HCMC phải làm cầu nối chứ không chỉ là “bến đỗ” vốn
Vấn đề then chốt của tài chính xanh Việt Nam không phải thiếu chính sách ưu đãi, mà thiếu cơ chế biến ưu đãi thành dòng vốn thực. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy chỉ ban hành ưu đãi cho nhà đầu tư là chưa đủ; phải xây dựng cơ chế kết nối giữa nguồn vốn quốc tế với doanh nghiệp nội địa, đồng thời chuẩn hóa thị trường theo chuẩn quốc tế để tăng khả năng tiếp cận của doanh nghiệp Việt Nam.
VIFC-HCMC vì thế phải được thiết kế như một cầu nối chủ động: vừa thu hút vốn, vừa buộc nguồn vốn này chảy vào nền kinh tế. Điều này đồng nghĩa KPI của trung tâm không nên đo bằng tổng vốn ‘neo’ tại VIFC, mà bằng lượng vốn đầu tư khí hậu thực tế bơm vào các doanh nghiệp và dự án trong nước. Khi nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh trong nước ngày càng lớn, việc xây dựng VIFC-HCMC chỉ có ý nghĩa nếu trung tâm giúp giảm chi phí giao dịch, chuẩn hóa thông tin và đưa nhà đầu tư ngoại “chạm” được vào dự án Việt Nam.
Từ kinh nghiệm quốc tế đến lộ trình cho VIFC-HCMC
Các trung tâm tài chính quốc tế đã đi trước đang cung cấp bản đồ hành động cho VIFC-HCMC. Mô hình tích hợp yêu cầu ESG vào thẩm định tín dụng và áp dụng khung phân loại xanh chuẩn quốc tế đã giúp một số thị trường tăng mạnh quy mô công cụ nợ ESG chỉ sau vài năm. Từ đó có thể thấy, chuẩn hóa là điều kiện bắt buộc để dự án Việt Nam trở thành tài sản mà nhà đầu tư toàn cầu hiểu và chấp nhận.
Trên nền tảng đó, VIFC-HCMC được đề xuất tập trung vào năm nhóm hành động: xây dựng bộ nguyên tắc tài chính xanh tương thích quốc tế; chọn và công nhận tổ chức đánh giá độc lập, MRV; hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị danh mục dự án đủ điều kiện huy động vốn; thiết kế cơ chế chia sẻ rủi ro và hỗ trợ chi phí; và phát triển hạ tầng thị trường, bao gồm khả năng hình thành sàn giao dịch cho sản phẩm tài chính xanh trong khuôn khổ VIFC. Nếu triển khai đồng bộ, VIFC có thể trở thành đầu mối thu hút dòng vốn xanh quốc tế và phân bổ hiệu quả tới doanh nghiệp trong nước.
Hội nghị Tài chính Xanh 2026: điểm khởi động cho vai trò khu vực của VIFC-HCMC
Cơ hội để VIFC-HCMC định vị mình đang đến rất gần. Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026 với chủ đề “Nơi dòng vốn xanh kết nối cơ hội đầu tư” diễn ra ngày 6/8 tại TP.HCM, do VIFC-HCMC phối hợp với các đối tác trong và ngoài nước tổ chức, quy tụ hơn 200 đại biểu từ cơ quan quản lý, định chế tài chính, ngân hàng phát triển và quỹ đầu tư.
Hội nghị không nên chỉ là diễn đàn thảo luận, mà phải trở thành bài kiểm tra đầu tiên về khả năng hành động của VIFC-HCMC: liệu trung tâm có thể đưa ra cam kết cụ thể về chuẩn mực, công cụ và thời gian hình thành hạ tầng thị trường cho tài chính xanh Việt Nam. Khi mục tiêu Net zero vào năm 2050 đặt ra yêu cầu cấp thiết về vốn, VIFC-HCMC phải lựa chọn: hoặc trở thành trung tâm tài chính xanh thực chất cho khu vực, hoặc chấp nhận vai trò thứ yếu trong cuộc đua chuyển đổi năng lượng Đông Nam Á.
