Tích hợp tài chính ASEAN: Vì sao hội nghị Quảng Ninh là bước ngoặt?
Tích hợp tài chính ASEAN là quá trình các nước thành viên điều chỉnh và phối hợp chính sách tài chính – ngân hàng để tăng kết nối thị trường, nâng cao khả năng chống chịu rủi ro và hỗ trợ tăng trưởng bền vững trong toàn khu vực. Trong bối cảnh đó, Hội nghị Ủy ban Cấp cao về Hội nhập Tài chính ASEAN (SLC) lần thứ 32 tại Quảng Ninh không chỉ là một cuộc họp định kỳ, mà là điểm rẽ chiến lược cho cả tích hợp tài chính ASEAN lẫn tài chính xanh khu vực. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng Ngân hàng Trung ương Indonesia đồng chủ trì hội nghị, khẳng định vai trò dẫn dắt của các ngân hàng trung ương khu vực trong việc định hình cấu trúc hợp tác mới và chuẩn bị cho giai đoạn hợp tác tài chính ASEAN sau 2027.
SLC và SLC-TF: Từ tích hợp truyền thống đến tài chính xanh khu vực
Được thành lập từ 2011, SLC là “bộ não” điều phối các sáng kiến lớn trong quá trình tích hợp tài chính ASEAN, đồng thời là diễn đàn để lãnh đạo ngân hàng trung ương tăng đối thoại chính sách và phối hợp với các thể chế tài chính quốc tế. Nhìn từ Quảng Ninh, dễ thấy chương trình tích hợp tài chính ASEAN đã dịch chuyển từ các chủ đề truyền thống như tự do hóa tài khoản vốn, phát triển thị trường vốn, hệ thống thanh toán, tới những chủ đề mới như an ninh mạng, hoán đổi tiền tệ và đặc biệt là tài chính xanh khu vực. Lực đẩy chính đến từ Nhóm Công tác Tài chính Bền vững (SLC-TF), mà cuộc họp lần thứ 11 đang đánh dấu giai đoạn chuyển tiếp sang cấu trúc hợp tác mới trong khuôn khổ Dự án Revive – chương trình cải cách cơ chế hợp tác tài chính ASEAN.
CRST, Taxonomy và mệnh lệnh tài chính xanh trong giai đoạn chuyển đổi
Nếu tích hợp tài chính ASEAN là câu chuyện khung, thì tài chính xanh khu vực chính là bài kiểm tra về chiều sâu cam kết. Tại phiên họp SLC-TF lần thứ 11, hai cấu phần then chốt được đẩy lên tuyến đầu: Khung chung về kiểm tra sức chịu đựng rủi ro khí hậu (Common Ground Framework for Climate Risk Stress Testing – CRST) và cập nhật tiến độ triển khai Phân loại ASEAN cho Tài chính Bền vững. CRST tạo nền tảng để các ngân hàng trung ương chia sẻ cách tiếp cận, đo lường tác động rủi ro khí hậu lên hệ thống tài chính, thay vì mỗi nước tự “bơi” theo chuẩn riêng lẻ. Còn Phân loại ASEAN cho tài chính bền vững – nếu triển khai nhất quán – sẽ là “ngôn ngữ chung” giúp vốn xanh chảy xuyên biên giới hiệu quả hơn, thay vì bị kẹt trong ma trận tiêu chí quốc gia khác nhau.
Dự án Revive và câu hỏi lớn: Chuyển cơ chế nhưng không đứt mạch
Điều làm cho Hội nghị SLC lần thứ 32 đặc biệt không nằm ở nghị sự dày đặc, mà ở bối cảnh: ASEAN chuẩn bị chuyển sang khung hợp tác tài chính mới từ năm 2027, sau khi khuyến nghị của Dự án Revive được các Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN thông qua tháng 4/2026. Câu hỏi lớn đặt ra tại Quảng Ninh là: làm sao tái cơ cấu mà không làm đứt mạch các sáng kiến đang chạy, nhất là trong tài chính xanh? SLC-TF đang bước vào giai đoạn kết thúc vai trò theo cấu trúc hiện tại, nhưng các nước nhất trí phải duy trì thành quả, xác định rõ cơ chế tiếp tục triển khai sau khi nhóm công tác này hoàn tất nhiệm vụ. Nếu không, ASEAN sẽ tự làm chậm chính mình trong cuộc đua chuyển đổi xanh khi phần còn lại của thế giới đang tăng tốc.
Vai trò dẫn dắt của Việt Nam và tương lai tích hợp tài chính ASEAN
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, với vai trò đồng chủ tịch SLC giai đoạn 2024–2026, đang cho thấy một phong cách lãnh đạo chủ động, thực chất và chú trọng tính kết nối giữa tích hợp tài chính ASEAN và tài chính xanh khu vực. Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh đây là thời điểm bản lề trước khi ASEAN bước vào khuôn khổ hợp tác mới, với mục tiêu “kết nối, bền vững, bao trùm và hội nhập sâu hơn” cho hệ thống tài chính – ngân hàng. Đồng hành cùng các Phó Thống đốc ngân hàng trung ương ASEAN, cùng các tổ chức quốc tế như BIS và AMRO, Việt Nam không chỉ đóng vai trò điều phối kỹ thuật mà còn góp tiếng nói rõ ràng về tăng cường khả năng chống chịu rủi ro, an ninh mạng và duy trì không gian chính sách. Thông điệp sau cùng từ Quảng Ninh khá rõ: nếu ASEAN muốn tích hợp tài chính có chiều sâu, tài chính xanh phải là trục chính, và Việt Nam sẵn sàng giữ vai trò “người gác cổng” cho agenda này.
