Du lịch sông nước thành cầu nối mới giữa Cần Thơ và Thái Lan
Hợp tác du lịch sông nước giữa Cần Thơ và Thái Lan là sáng kiến tăng cường kết nối các sản phẩm chợ nổi, hành trình trên sông và trải nghiệm văn hóa miệt vườn, nhằm hình thành tuyến du lịch khu vực gắn với đời sống sông nước đặc trưng của lưu vực sông Mekong và Đông Nam Á. Trọng tâm của hướng đi này là biến chợ nổi Cần Thơ, đặc biệt là chợ nổi Cái Răng, thành sản phẩm du lịch mũi nhọn, đồng thời kết nối với thế mạnh chợ nổi và du lịch sông nước của Thái Lan để tạo thành chuỗi trải nghiệm liên quốc gia độc đáo. Đây không chỉ là một dự án du lịch, mà là phép thử cho cách hai địa phương dùng văn hóa và đời sống cư dân sông nước để nâng tầm hợp tác chiến lược.
Mốc 50 năm ngoại giao và bước chuyển sang hợp tác chiều sâu
Sự kiện Cần Thơ tổ chức buổi họp mặt kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thái Lan với sự phối hợp của UBND thành phố, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị và Tổng Lãnh sự quán Thái Lan tại TP Hồ Chí Minh là một lựa chọn có tính biểu tượng. Theo ban tổ chức, quan hệ hai nước được hình thành trên nền tảng gần gũi địa lý, tương đồng văn hóa và gắn bó lịch sử lâu đời giữa Nhân dân hai bên. Việc hai nước nâng cấp quan hệ lên “Đối tác Chiến lược Toàn diện” là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi “vì sao là lúc này” đối với mọi kế hoạch hợp tác mới. Nói cách khác, du lịch sông nước không chỉ là một sản phẩm kinh tế mà là “bài tập lớn” đầu tiên cho cấp độ chiến lược mới.
Trong khuôn khổ chương trình, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ đã tiếp Tổng Lãnh sự Wiraka Moodhitaporn tại trụ sở UBND thành phố. Hình thức là một buổi tiếp xã giao, nhưng nội dung lại đặt nền cho hàng loạt kế hoạch cụ thể: từ đầu tư, thương mại đến du lịch, giáo dục, văn hóa và giao lưu Nhân dân. Việc có sự tham gia đông đảo của cơ quan, doanh nghiệp, sinh viên, thanh niên hai nước cho thấy hợp tác không còn nằm trên giấy mà đã chạm đến những người sẽ trực tiếp hưởng lợi hoặc chịu trách nhiệm triển khai trong tương lai.
Chợ nổi Cần Thơ: lợi thế cạnh tranh hay tài nguyên dễ bị lãng phí?
Chợ nổi Cần Thơ, với biểu tượng là chợ nổi Cái Răng, được nhắc đến như một lợi thế đặc trưng mà không phải địa phương nào cũng có. Song lợi thế chỉ là tiềm năng, nếu không được tổ chức thành sản phẩm du lịch sông nước nhất quán và chất lượng. Tổng Lãnh sự Wiraka Moodhitaporn nhìn thấy ở đây một điểm chung với Thái Lan: cả hai đều sở hữu hệ thống chợ nổi, nhưng mức độ chuyên nghiệp hóa và thương mại hóa du lịch thì khác nhau. Theo bà, việc Cần Thơ trao đổi và học hỏi kinh nghiệm từ Thái Lan có thể biến chợ nổi thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, vừa tạo sinh kế cho người dân, vừa bảo tồn và quảng bá nếp sống truyền thống. Câu hỏi đặt ra là Cần Thơ sẽ giữ bản sắc mộc mạc đến đâu khi chấp nhận chuẩn hóa sản phẩm để cạnh tranh trong khu vực.
Từ góc độ khu vực, du lịch sông nước và chợ nổi đang là một ngách thị trường mà Đông Nam Á có thể dẫn đầu, nhưng nội bộ các điểm đến lại cạnh tranh gay gắt. Cần Thơ muốn khẳng định vai trò trung tâm động lực của Đồng bằng sông Cửu Long, thì chợ nổi không thể dừng ở mức “đi cho biết” mà phải trở thành lý do khiến du khách quay lại nhiều lần. Điều này đòi hỏi đầu tư vào câu chuyện trải nghiệm, dịch vụ trên ghe, an toàn đường thủy và cả cách tổ chức không gian chợ để dung hòa giữa sinh kế cư dân thương hồ và nhu cầu “check-in” của khách.
Kết nối doanh nghiệp lữ hành: chìa khóa để du lịch sông nước cất cánh
Điểm đáng chú ý trong định hướng hợp tác là Cần Thơ không nói chung chung về du lịch, mà nêu rõ mong muốn mở rộng hợp tác bằng cách kết nối doanh nghiệp lữ hành và xây dựng các chương trình trao đổi, với trọng tâm là du lịch sông nước và chợ nổi. Đây là lựa chọn thực tế: không có tour, tuyến và đối tác hai bên cùng bán thì mọi lễ ký kết chỉ dừng ở các bản ghi nhớ. Thành phố cũng muốn phối hợp với phía Thái Lan trong nhiều lĩnh vực khác như chế biến sâu nông – thủy sản, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, kho lạnh, năng lượng sạch, công nghệ môi trường và thương mại. Cách tiếp cận đa ngành này giúp du lịch không đứng riêng lẻ mà gắn với chuỗi giá trị kinh tế rộng hơn, từ nông sản trên ghe đến sản phẩm chế biến có thể lên kệ siêu thị.
Ở chiều Thái Lan, Tổng Lãnh sự Wiraka Moodhitaporn khẳng định mong muốn tiếp tục là “cầu nối tích cực”, giúp Cần Thơ mở rộng quan hệ với các địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp và cơ sở giáo dục của Thái Lan, đồng thời cùng hỗ trợ phát triển du lịch sông nước. Đây là một tuyên bố có tính cam kết lâu dài, vì giáo dục và hiệp hội ngành là nơi hình thành thế hệ nhân lực và chuẩn nghề nghiệp mới. Nếu biết tận dụng, Cần Thơ có thể vừa đào tạo hướng dẫn viên, quản lý tour, vừa thử nghiệm mô hình tour chung hai điểm đến. Còn với doanh nghiệp địa phương, hợp tác này sẽ chỉ mang ý nghĩa khi họ thực sự tham gia thiết kế sản phẩm thay vì chờ “khách rơi xuống sông Hậu” từ các chiến dịch quảng bá.
Cơ hội cho người dân và du khách, nhưng không thiếu thách thức
Điểm tích cực rõ ràng nhất là hợp tác du lịch sông nước hứa hẹn cải thiện sinh kế cho cư dân chợ nổi. Khi chợ được tổ chức thành sản phẩm du lịch chứ không chỉ là chợ đầu mối, người bán ghe trái cây, hàng ăn sáng, thuyền chở khách đều có thêm nguồn thu ổn định. Ngược lại, nếu lượng khách tăng nhưng lợi ích không đến tay người dân, mô hình này sẽ mất tính bền vững. Việc nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, sinh viên và thanh niên hai nước đến tham dự các hoạt động giao lưu cho thấy lớp trẻ và khu vực tư nhân đã bắt đầu quan tâm, đây chính là lực lượng quyết định du lịch sông nước có được kể tiếp hay không.
Tuy vậy, không thể xem du lịch sông nước là “chiếc đũa thần”. Cần Thơ phải đối mặt với thách thức bảo tồn môi trường sông, kiểm soát rác thải, tiếng ồn, an toàn giao thông đường thủy; trong khi Thái Lan cũng từng trả giá khi thương mại hóa du lịch chợ nổi quá mức. Bài học rõ ràng là phải đặt ra tiêu chí chất lượng và khả năng chịu tải của điểm đến. Hợp tác Cần Thơ – Thái Lan vì thế nên được hiểu như một phòng thí nghiệm cho mô hình phát triển du lịch dựa vào cộng đồng, nơi lợi thế du lịch sông nước và chợ nổi chỉ thực sự là cạnh tranh nếu đi cùng khả năng tự điều chỉnh, lắng nghe người dân và du khách.
