Cao tốc Sài Gòn Mộc Bài: từ bản vẽ đến công trường tăng tốc
Cao tốc Sài Gòn Mộc Bài là tuyến đường dài khoảng 51 km, nối TP.HCM với tỉnh Tây Ninh, được quy hoạch như một mắt xích quan trọng trong mạng lưới đường Hồ Chí Minh và hệ thống vành đai đô thị, với kỳ vọng nâng tầm hạ tầng giao thông phía Nam và tạo trục kết nối kinh tế Đông Nam Bộ trong bối cảnh các dự án trọng điểm đang đồng loạt tăng tốc. Ba tháng sau lễ khởi công, câu hỏi không còn là “có làm được hay không”, mà đã chuyển thành “làm nhanh đến mức nào thì đủ đáp ứng nhu cầu phát triển”. Tốc độ thi công hiện tại cho thấy quyết tâm rõ ràng: tuyến cao tốc này phải ra đời trong thế chủ động, không bị động chạy theo ùn tắc và quá tải.
Tiến độ xây dựng đường: những trụ cầu đã lên hình, những nút thắt đang gỡ
Quan sát trên công trường, cao tốc Sài Gòn Mộc Bài không còn là một dự án nằm trên giấy: các đoạn tuyến, đặc biệt khu vực giao cắt với Tỉnh lộ 8 và Tỉnh lộ 15 ở khu vực Củ Chi, đã hiện hữu bằng những mố cầu, trụ cầu kiên cố đang dần hoàn thiện. Nhiều mố trụ – hạng mục xương sống của tuyến – đã được thi công xong, cho thấy mặt bằng và kết cấu chính đang định hình khá rõ rệt. Song song đó, giải phóng mặt bằng ở Tây Ninh gần như hoàn tất, với 99,5% diện tích đã được bàn giao, chỉ còn 11 trường hợp trong tổng số 2.274 hồ sơ chưa xong. Đây là con số hiếm thấy ở một dự án lớn, cho thấy chính quyền địa phương đã chọn cách làm quyết liệt thay vì chấp nhận chậm trễ kéo dài.
Liên kết với đường Hồ Chí Minh: cao tốc không thể là một mảnh ghép cô độc
Nếu coi cao tốc Sài Gòn Mộc Bài là một mạch máu mới của vùng, thì đường Hồ Chí Minh chính là hệ tuần hoàn chiến lược mà tuyến này cần kết nối. Các đoạn Rạch Sỏi – Bến Nhất và Gò Quao – Vĩnh Thuận đang bước vào cuộc đua nước rút với phương án thi công “ba ca bốn kíp”, nhân lực và máy móc tăng 30–40% so với trước để bù đắp phần khối lượng còn lại. Theo ông Võ Duy Hưng, khối lượng thi công đã đạt khoảng 70% giá trị hợp đồng – một con số cho thấy tốc độ đã được đẩy lên chứ không dậm chân tại chỗ. Vấn đề thiếu vật liệu, nhất là đá, xuất hiện không phải do tổ chức kém mà vì quá nhiều dự án hạ tầng giao thông phía Nam cùng triển khai, buộc các địa phương như An Giang phải chủ động bổ sung hàng chục nghìn mét khối đá theo kế hoạch từng tháng để tránh đứt gãy nguồn cung.
Hạ tầng giao thông phía Nam đang bước vào giai đoạn “chốt hạ”
Điểm đáng chú ý là tinh thần “cắt – chuyển – thay” đối với nhà thầu chậm tiến độ đã trở thành thông lệ, chứ không còn là lời dọa suông trên giấy nghị quyết. Những gói thầu yếu được điều chuyển, bổ sung thầu phụ, tăng ca, tăng giờ làm, trong khi khối lượng hoàn thành được thanh toán kịp thời để giữ nhịp thi công. Kết quả là các đoạn Rạch Sỏi – Bến Nhất, Gò Quao – Vĩnh Thuận được kỳ vọng cơ bản hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào khai thác quý II/2027, trong khi những đoạn khác như Chợ Chu – Trung Sơn, Hòa Liên – Túy Loan, Chơn Thành – Đức Hòa cũng lần lượt cán đích, góp phần khép kín trục đường Hồ Chí Minh. Khi trục dài 3.183 km này hoàn thiện tối thiểu 2 làn xe, cao tốc Sài Gòn Mộc Bài sẽ không chỉ phục vụ luồng xe TP.HCM – Tây Ninh, mà trở thành mắt xích quan trọng trong một mạng lưới liên kết kinh tế Đông Nam Bộ rộng lớn.
Kết luận: muốn phát triển Đông Nam Bộ, phải đánh cược vào cao tốc
Nhìn vào cách cao tốc Sài Gòn Mộc Bài được thi công tăng tốc – máy móc làm cả cuối tuần, mặt bằng sạch gần tuyệt đối, các nút giao dần thành hình – có thể nói vùng Đông Nam Bộ đang “đặt cược” tương lai lên hạ tầng giao thông chứ không chỉ dựa vào lợi thế hiện có. Tuyến này hiếm hoi ở chỗ không chỉ nối TP.HCM với Tây Ninh, mà còn gắn với Vành đai 3, Vành đai 4, cửa khẩu và cảng biển, nếu hoàn thiện sẽ tạo trục dịch chuyển hàng hóa và dòng người hoàn toàn khác trước. Kết nối kinh tế Đông Nam Bộ vì thế sẽ không còn phụ thuộc vào những quốc lộ quá tải, mà được phân luồng qua mạng cao tốc và đường Hồ Chí Minh đang dần khép kín. Câu chuyện lúc này không phải nghi ngờ “có nên làm nhiều cao tốc hay không”, mà là chấp nhận rằng không có cao tốc, vùng kinh tế trọng điểm phía Nam sẽ bị chính nhu cầu phát triển của mình bỏ lại phía sau.
