Cách dùng ứng dụng truy xuất nguồn gốc nông sản mới

Truy xuất nguồn gốc nông sản là gì và vì sao nên dùng app mới?

Truy xuất nguồn gốc nông sản là quá trình ghi lại và tra cứu toàn bộ hành trình của một sản phẩm nông nghiệp, từ khâu sản xuất, thu hoạch, sơ chế, vận chuyển, phân phối cho đến khi đến tay người tiêu dùng cuối cùng, giúp kiểm soát nguồn gốc, chất lượng và an toàn thực phẩm một cách minh bạch, có thể kiểm chứng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng một ứng dụng kiểm tra thực phẩm trên điện thoại phục vụ Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, nhằm tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong việc tra cứu và sử dụng dữ liệu chung. Nói ngắn gọn, đây là “cửa sổ” giúp bạn nhìn xuyên suốt lịch sử một sản phẩm chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại.

Nếu bạn là người tiêu dùng lo lắng về an toàn thực phẩm, là hộ nông dân, hợp tác xã hay doanh nghiệp cần chứng minh nguồn gốc sản phẩm, thì app này sinh ra cho bạn. Điểm cần lưu ý: app dựa trên dữ liệu do các bên tham gia cung cấp, nên sản phẩm càng được nhiều đơn vị kết nối hệ thống, thông tin hiển thị càng đầy đủ và hữu ích.

App truy xuất của Bộ hoạt động ra sao và mang lại gì?

Ứng dụng truy xuất nguồn gốc nông sản do Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng kết nối trực tiếp với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản ở cấp quốc gia. Về phía hạ tầng, bộ đã bố trí 40 máy chủ để triển khai hệ thống, cùng hai nền tảng truy cập đã được đưa vào vận hành và đánh giá an toàn thông tin, đáp ứng nhu cầu đăng ký và truy xuất cho người dân, doanh nghiệp.

Đến thời điểm hiện tại, hệ thống ghi nhận khoảng 814.000 sản phẩm của 3.000 nông hộ, hơn 200 doanh nghiệp và 24/34 tỉnh, thành phố đăng ký truy xuất nguồn gốc; trong đó khoảng 158.000 sản phẩm của 48 nông hộ và 20 doanh nghiệp tại 14 tỉnh, thành phố đã thực hiện truy xuất nguồn gốc. Đây là nền dữ liệu quan trọng để app trở thành một ứng dụng kiểm tra thực phẩm hữu ích trong đời sống hàng ngày.

Bộ đang tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện tiêu chuẩn kết nối và mở rộng phạm vi ứng dụng, đồng thời phối hợp với địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã để từng bước kết nối dữ liệu hiện có vào hệ thống chung. Điều này có nghĩa là về lâu dài, bạn có thể dùng một ứng dụng thống nhất để tra cứu nhiều loại nông sản ở nhiều địa phương khác nhau, thay vì phải tải nhiều app rời rạc.

RFID và QR code nông sản: câu chuyện từ Bình Điền

Để dễ hình dung cách truy xuất nguồn gốc nông sản vận hành trong thực tế, có thể nhìn vào dự án của Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền. Doanh nghiệp này đã ứng dụng RFID tích hợp QR Code vào quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc sản phẩm phân bón Đầu Trâu. Mỗi bao phân bón khi đi qua dây chuyền sẽ được gắn một mã định danh riêng, gắn với thông tin về sản phẩm, lô sản xuất, thời gian sản xuất và quá trình lưu chuyển qua các khâu đóng bao, nhập kho, xuất kho và phân phối.

Trong hệ thống đó, RFID định danh sản phẩm chủ yếu phục vụ quản trị bên trong nhà máy và kho hàng, cho phép thiết bị đọc tự động nhận diện đồng thời nhiều tem trong phạm vi phù hợp, giảm thao tác thủ công và hạn chế sai sót trong kiểm đếm. QR code nông sản trên bao bì lại đóng vai trò là điểm chạm trực tiếp với nhà phân phối, đại lý và người sử dụng cuối cùng: người dùng có thể quét mã QR để kiểm tra thông tin nhận diện và nguồn gốc sản phẩm do doanh nghiệp công bố.

Theo chia sẻ từ dự án, từng bao phân bón sau khi được kích hoạt đều có một mã định danh riêng phục vụ quản lý sản xuất, lưu kho và truy xuất nguồn gốc. Câu chuyện này cho thấy truy xuất nguồn gốc không chỉ áp dụng cho rau, thịt hay trái cây; ngay cả vật tư đầu vào như phân bón cũng đang được “cấp căn cước số”, tạo dữ liệu xuyên suốt toàn chuỗi để phục vụ cả quản lý nội bộ lẫn bảo vệ người dùng cuối.

Các bước dùng ứng dụng kiểm tra thực phẩm bằng QR/RFID

Khi đã hiểu nguyên lý truy xuất, bước tiếp theo là biến nó thành thói quen mỗi khi mua nông sản hay vật tư nông nghiệp. Dưới đây là một quy trình đơn giản bạn có thể áp dụng khi app truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ được đưa lên kho ứng dụng. Lưu ý: do mỗi doanh nghiệp có thể dùng giao diện khác nhau, bạn nên linh hoạt điều chỉnh theo thực tế, nhưng tinh thần chung vẫn là “quét – xem – so – báo” để tự bảo vệ mình.

1. Tải và cài đặt ứng dụng truy xuất nguồn gốc nông sản do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát triển từ kho ứng dụng phù hợp với điện thoại của bạn.
2. Đăng ký hoặc đăng nhập tài khoản nếu cần, chọn vai trò phù hợp (người tiêu dùng, hộ nông dân, doanh nghiệp, hợp tác xã) theo hướng dẫn trên app.
3. Tại điểm bán, kiểm tra trên bao bì hoặc tem nhãn xem sản phẩm có in QR code nông sản hay ký hiệu truy xuất nguồn gốc hay không; ưu tiên chọn sản phẩm có tem rõ ràng, không rách, không chồng chéo.
4. Mở ứng dụng kiểm tra thực phẩm, chọn chức năng quét mã và đưa camera lại gần tem QR code trên sản phẩm; giữ tay ổn định đến khi app nhận diện được mã.
5. Kiểm tra thông tin hiển thị: tên sản phẩm, đơn vị sản xuất, lô, ngày sản xuất, địa phương, hành trình lưu thông… và đối chiếu với nhãn in trên bao bì xem có trùng khớp hay không.
6. Nếu app có chức năng lưu lịch sử, hãy lưu lại sản phẩm bạn thường mua để tiện theo dõi; với hộ nông dân và doanh nghiệp, có thể tải hoặc liên kết dữ liệu cho mục đích quản lý, chứng nhận, truy xuất khi cần.
7. Khi phát hiện thông tin bất thường (mã quét nhiều lần ở nhiều nơi, dữ liệu trống, thông tin không trùng với nhãn…), sử dụng ngay chức năng phản hồi hoặc báo cáo trong app, đồng thời thông báo cho điểm bán để phối hợp xử lý.

Điểm nhiều người dễ bỏ qua là bước đối chiếu giữa dữ liệu trên app và thông tin in trên bao bì. Đây là lớp kiểm tra quan trọng giúp phát hiện nguy cơ hàng giả hoặc hàng đi lệch tuyến phân phối, nhất là khi về sau hệ thống quốc gia kết nối thêm các cảnh báo từ cơ quan quản lý.

App truy xuất nguồn gốc: lợi ích lâu dài và điều cần lưu ý

Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản thống nhất ở cấp bộ được kỳ vọng sẽ chuẩn hóa và liên thông dữ liệu sản phẩm nông nghiệp, nâng cao khả năng quản lý nguồn gốc và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu. Nói cách khác, mỗi lần bạn chịu khó rút điện thoại ra quét mã là đang góp một “phiếu bầu” cho minh bạch và an toàn trong chuỗi thực phẩm.

Tuy vậy, truy xuất nguồn gốc không phải là “liều thuốc vạn năng”. Ngay cả với mô hình tiên phong như Bình Điền, RFID và QR Code chỉ là một lớp bảo vệ trong hệ thống nhiều lớp gồm quản lý chất lượng, kiểm soát sản xuất, dữ liệu phân phối, hoạt động thị trường và kênh tiếp nhận phản hồi từ khách hàng. Về phía người dùng, ngoài việc quét mã, bạn vẫn cần quan sát cảm quan, chọn nơi mua uy tín và bảo quản thực phẩm đúng cách.

Nếu coi điện thoại thông minh là “dao rựa mới” của thời đại số, thì ứng dụng truy xuất nguồn gốc nông sản chính là lưỡi dao sắc giúp bạn chặt đứt phần nào nỗi lo về an toàn thực phẩm. Đầu tư vài chục giây cho mỗi lần quét mã là thói quen nhỏ nhưng lợi ích dài lâu cho sức khỏe của chính bạn và gia đình.