Truy xuất nguồn gốc nông sản: từ yêu cầu tuân thủ đến lợi thế cạnh tranh
Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản là nền tảng số ghi nhận toàn bộ quá trình canh tác, thu hoạch, chế biến và lưu thông của từng lô sản phẩm, giúp cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người mua dễ dàng kiểm tra lịch sử sản xuất, đảm bảo tính minh bạch, an toàn thực phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng ngày càng khắt khe trên thị trường quốc tế. Sau hai tháng vận hành, hơn 158.000 sản phẩm từ 24 tỉnh, thành phố đã được cập nhật vào hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản. Con số này không chỉ là một mốc kỹ thuật, mà là tín hiệu cho thấy chuỗi cung ứng nông sản Việt đã bắt đầu bước sang một giai đoạn mới, nơi dữ liệu trở thành “ngôn ngữ” để đối thoại với thị trường toàn cầu. Nếu trước đây truy xuất nguồn gốc chỉ là yêu cầu bắt buộc từ phía nhà nhập khẩu, thì nay nó đang chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh mà doanh nghiệp nào sở hữu cũng sẽ đi trước một bước.
Kho dữ liệu chung: nền móng cho chuỗi cung ứng nông sản Việt thời minh bạch
Việc hình thành một kho dữ liệu chung cho nông sản – nơi mỗi lô canh tác được gắn mã QR như một bộ hồ sơ số – là bước đi mang tính cấu trúc cho chuỗi cung ứng nông sản Việt. Nó buộc người nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp phải thay đổi thói quen sản xuất: ghi chép, chuẩn hóa quy trình, cập nhật thông tin thường xuyên ngay từ ruộng đến kho. Đúng là hiện dữ liệu mới kết nối với hệ thống truy xuất của địa phương và còn phải bổ sung để đồng bộ với hệ thống kết nối của Bộ, nhưng đó lại là cơ hội để thanh lọc chuỗi cung ứng: ai làm thật, ghi thật thì tồn tại; ai khai báo sai sẽ bị loại khỏi cuộc chơi khi truy xuất nguồn gốc trở thành yêu cầu phổ biến. Ở góc độ xuất khẩu, nông sản Việt Nam chỉ có thể bước ra sân chơi lớn khi thông tin sản xuất rõ ràng từ gốc đến thị trường – và hệ thống này là “bản hộ chiếu” cho từng sản phẩm.
Chợ nông sản trực tuyến: cửa ngõ linh hoạt để tiếp cận thị trường Singapore
Song song với truy xuất nguồn gốc, mô hình chợ nông sản trực tuyến đang thay đổi cách nông sản Việt tiếp cận khách hàng quốc tế. Ngày 3/9, trong khuôn khổ một diễn đàn về chuyển đổi xanh tại TP Hồ Chí Minh, nền tảng VNFruitVegMarket – Vietnam Agri Wholesale Platform công bố phát triển chợ đầu mối nông sản trực tuyến đầu tiên, hướng tới mở rộng kết nối thương mại với thị trường Singapore. Điểm đáng giá là mô hình mua sỉ linh hoạt, cho phép nhà mua hàng đặt từ một thùng, một pallet đến những lô hàng lớn, kèm thông tin sản phẩm và chính sách giá công khai. "Chợ nông sản trực tuyến sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận nông sản cho đa dạng nhóm khách hàng tại Singapore như doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhà bán lẻ, nhà hàng". Thay vì lệ thuộc vào vài hợp đồng nhập khẩu quy mô lớn, nông sản Việt có cơ hội đi sâu vào hệ sinh thái thực phẩm tại Singapore: từ bếp nhà hàng đến kệ siêu thị, từ đơn vị F&B đến nhà phân phối.
Khi công nghệ đẩy nông sản Việt Nam ra bản đồ toàn cầu
Cả hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản và chợ nông sản trực tuyến chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trong bối cảnh kết nối chuỗi cung ứng quốc tế. Tại Vietnam International Sourcing với chủ đề "Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế", hơn 500 doanh nghiệp Việt Nam cùng khoảng 500 kênh phân phối và nhà thu mua quốc tế từ hơn 60 quốc gia, vùng lãnh thổ đã tham gia, với gần 3.000 cuộc kết nối giao thương B2B được tổ chức. Đây không còn là hội chợ giới thiệu sản phẩm, mà là nơi nhà mua hàng quốc tế kiểm tra xem doanh nghiệp Việt có đáp ứng được yêu cầu về dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, khả năng cung ứng ổn định hay không. Khi các nền tảng thương mại điện tử, trí tuệ nhân tạo phân tích nhu cầu và kế hoạch hàng hóa được đưa vào chuỗi cung ứng, nông sản Việt Nam toàn cầu không phải là khẩu hiệu, mà là quá trình dịch chuyển rất cụ thể: từ sổ tay nông dân lên hệ thống dữ liệu; từ kho lạnh trong nước đến kho hàng tại Singapore; từ giao dịch truyền thống sang các phiên đấu giá đa chiều và mua chung trên nền tảng số.
Kết luận: Minh bạch dữ liệu là tấm vé bắt buộc để đi xa
Điểm chung của mọi nỗ lực hiện nay – từ hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, chợ nông sản trực tuyến đến các sự kiện kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế – là đặt dữ liệu và minh bạch lên vị trí trung tâm. Thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện, kết nối dữ liệu để thông tin nông sản rõ ràng hơn từ sản xuất đến thị trường, trong khi các nền tảng thương mại như VNFruitVegMarket sẽ đi vào vận hành với mô hình mua sỉ linh hoạt từ cuối tháng 9. Nếu doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân không coi việc chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu là phần tất yếu của sản xuất, họ sẽ bị bỏ lại phía sau trong chuỗi cung ứng nông sản Việt. Ngược lại, những người đi đầu về truy xuất nguồn gốc sẽ nắm trong tay tấm vé đi xa: xuất khẩu nông sản sang Singapore, mở rộng ra khu vực, và từng bước đưa nông sản Việt Nam lên bản đồ cung ứng toàn cầu.
