Kiểm tra phải theo sát cả hành trình bữa ăn
Kiểm tra an toàn thực phẩm trong trường học là hoạt động giám sát có hệ thống từ khâu tiếp nhận, bảo quản, sơ chế, chế biến đến chia suất, nhằm ngăn thực phẩm không bảo đảm đến với học sinh. Đây không nên là đợt rà soát hình thức: giá trị của kiểm tra nằm ở khả năng phát hiện sai sót đúng lúc và buộc quy trình được thực hiện minh bạch.
Nhiều địa phương đang tăng cường kiểm tra công tác quản lý an toàn thực phẩm học đường. Tại xã Thiên Lộc, đoàn liên ngành kiểm tra toàn bộ 10 trường tổ chức ăn bán trú từ ngày 12 đến 29/10/2026. Trong năm học 2026–2027, xã có 10 trường công lập với 15.869 học sinh, trong đó 11.179 em ăn bán trú. Quy mô này cho thấy giám sát bếp ăn trường học không phải việc phụ trợ: hàng nghìn khẩu phần mỗi ngày khiến một lỗ hổng nhỏ cũng có thể ảnh hưởng nhiều gia đình.
Việc kiểm tra bắt đầu từ đầu giờ sáng khi thực phẩm được giao, rồi theo sát sơ chế, chế biến và chia suất. Cách làm này có ý nghĩa hơn một lần xem hồ sơ đơn lẻ, bởi rủi ro có thể nảy sinh ở bất kỳ mắt xích nào.
Nguồn gốc thực phẩm là điểm kiểm tra then chốt
Truy xuất nguồn gốc phải là trọng tâm, không phải một dòng giấy tờ để hoàn tất thủ tục. Đoàn tại Thiên Lộc kiểm tra thông tin nguồn gốc, hồ sơ năng lực của đơn vị cung cấp, điều kiện vệ sinh bếp, trang thiết bị, dụng cụ chế biến và vật dụng phục vụ học sinh. Đoàn cũng xem xét chất lượng, định lượng thực phẩm trong khẩu phần và nhân sự trực tiếp chế biến.
Một số trường có nhiều phân hiệu phải vận chuyển suất ăn, khiến việc kiểm soát nguồn cung, chế biến, bảo quản và vận chuyển càng quan trọng. Vì thế, kiểm tra bếp ăn cần nối được chứng từ với thực phẩm thực tế: đúng loại, đủ lượng, còn hạn, bao bì nguyên vẹn và được giao nhận theo quy trình.
Trường Tiểu học Giảng Võ cho biết người phụ trách hằng ngày đối chiếu thực phẩm với thực đơn, kiểm tra số lượng, tình trạng, bao bì, hạn sử dụng và thông tin nguồn gốc; giao nhận được ghi nhận bằng hồ sơ, hình ảnh. Thực kiểm ba bước, lưu mẫu và loại bỏ thực phẩm không đạt yêu cầu là những chốt kiểm soát thiết thực. Nếu hồ sơ thiếu hoặc việc ghi chép chậm, cần xem đó là tín hiệu phải khắc phục, không phải lỗi giấy tờ vô hại.
Phát hiện sai sót để sửa, không chỉ để lập biên bản
Kết quả kiểm tra tại Thiên Lộc cho thấy nhiều trường đã bố trí khu bếp, thiết bị, dụng cụ và nguồn nước phục vụ chế biến, vệ sinh, nước uống. Tuy nhiên, đoàn cũng yêu cầu khắc phục những điểm đáng lưu tâm: sàn bếp hoặc khu chia thức ăn ở một số nơi chưa sạch, trơn trượt; tủ lưu mẫu chưa bảo đảm nhiệt độ; sổ kiểm thực ba bước ghi chưa đầy đủ, kịp thời; một số bếp thiếu lưới chắn côn trùng.
Những thiếu sót này nhắc rằng có đủ thiết bị chưa đồng nghĩa với an toàn. Sàn trơn có thể gây tai nạn và ảnh hưởng vệ sinh; lưu mẫu không đúng nhiệt độ làm giảm giá trị của việc đối chiếu khi có sự cố. Giám sát chỉ tạo ra thay đổi khi phát hiện được nối với thời hạn sửa chữa, người chịu trách nhiệm và lần kiểm tra tiếp theo.
Hưng Đạo cũng tổ chức tập huấn kiến thức về an toàn thực phẩm và bữa ăn bán trú vào cuối tháng 9/2026. Việc kết hợp hướng dẫn với kiểm tra giúp cán bộ, nhân viên hiểu cách làm đúng, thay vì chỉ biết rằng mình đang bị giám sát. Theo thông tin của xã, công tác kiểm tra thường xuyên đi cùng việc không ghi nhận ngộ độc thực phẩm trên địa bàn.
Minh bạch và tuyên truyền giúp phụ huynh cùng giám sát
Bữa ăn an toàn không thể chỉ dựa vào đoàn kiểm tra. Nhà trường cần công khai thực đơn, quy trình giao nhận và thông tin bữa ăn; phụ huynh cần có kênh phản hồi rõ ràng. Hưng Đạo triển khai HanoiCheck tại các điểm trường, cập nhật thực đơn, đặt hàng, số trẻ ăn và hình ảnh bữa ăn, đồng thời tổ chức giám sát giao nhận có sự tham gia của phụ huynh. Đây là hướng đi đáng khuyến khích vì minh bạch giúp phát hiện bất thường sớm hơn và tăng trách nhiệm của các bên.
Tuyên truyền cũng cần đều đặn, thiết thực và dễ hiểu, thay vì chỉ nhắc quy định trong một buổi họp. Trường Tiểu học Giảng Võ xác định nội dung về an toàn thực phẩm nên giúp gia đình và học sinh biết cách phòng ngừa, phối hợp, phản ánh kịp thời. Phụ huynh còn cần báo sớm tình trạng dị ứng, chế độ ăn đặc biệt hoặc biểu hiện sức khỏe bất thường của con.
Thời gian tới, Thiên Lộc dự kiến tiếp tục phối hợp kiểm tra, đôn đốc trường học tuân thủ quy định và kiểm soát nguồn cung cùng toàn bộ quy trình tổ chức bữa ăn. Đó là việc cần duy trì: kiểm tra nghiêm, xử lý đến cùng các điểm chưa đạt và công khai đủ thông tin. Khi nguồn gốc thực phẩm được xác minh, quy trình được giám sát và phụ huynh được tham gia, an toàn thực phẩm mới trở thành thực hành hằng ngày chứ không phải lời cam kết.
