Camera ghi lại quy trình, thiết bị dò kiểm tra vật dụng
An ninh phòng thi là hệ thống phối hợp giữa giám sát bằng camera, kiểm tra vật dụng của thí sinh và quy trình quản lý con người, dữ liệu ở các khâu nhạy cảm của kỳ thi. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc lắp thêm thiết bị đơn lẻ, mà ở cách biến hình ảnh và kiểm tra an ninh thành bằng chứng có thể kiểm soát.
Quy chế thi học sinh giỏi quốc gia mới yêu cầu lắp camera tại phòng thi, hành lang, nơi bảo quản đề và bài thi, cùng phòng làm việc của Hội đồng coi thi. Hệ thống ghi hình liên tục 24/24 giờ trong thời gian Hội đồng làm việc; camera chỉ kết nối có dây trong mạng nội bộ, không nối Internet và giới hạn quyền truy cập. Sau khi bàn giao bài thi, thiết bị lưu trữ được niêm phong và dữ liệu phải bảo quản ít nhất 9 tháng. Đây là cách dùng camera phòng thi để vừa giám sát diễn biến, vừa giữ lại căn cứ cho hậu kiểm.
Cùng với ghi hình, thí sinh phải được kiểm tra vật dụng và thiết bị điện tử bằng thiết bị dò kim loại trước khi vào phòng. Khâu chấm cũng được số hóa: bài thi được quét thành bản rõ nét, hệ thống tự sinh phách ngẫu nhiên thay cho làm phách thủ công. Các biện pháp này tăng khả năng truy nguyên, nhưng chỉ có giá trị khi quy trình niêm phong, truy cập và xử lý dữ liệu được thực thi nghiêm.
Đề xuất cho kỳ thi tốt nghiệp cần đi cùng quản trị
Sau các sai phạm nghiêm trọng tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến tăng cường camera, khuyến khích dùng thiết bị quét an ninh cầm tay và nghiên cứu bố trí thí sinh từ nhiều trường tại cùng điểm thi cho kỳ thi năm 2027. Đây là một gói biện pháp hợp lý: camera hỗ trợ quan sát và hậu kiểm, thiết bị kiểm tra giúp hạn chế việc mang điện thoại hay công cụ gian lận, còn cách bố trí thí sinh nhằm giảm nguy cơ thông đồng.
Quy mô khiến bài toán an ninh kỳ thi không thể giải bằng thiết bị mà thiếu cách vận hành. Năm 2026 có hơn 1,2 triệu thí sinh dự thi, tỷ lệ tốt nghiệp đạt 99,01%; các vụ việc tại ba điểm thi dẫn tới 45 bị can bị khởi tố. Những con số ấy cho thấy cần giám sát từ phân công nhân sự, coi thi đến bảo quản bài và chấm thi, thay vì chỉ tập trung vào phòng thi.
Camera có thể răn đe và cung cấp dữ liệu xác minh, nhưng không bảo đảm ngăn gian lận thi nếu vi phạm diễn ra ngoài góc máy hoặc có sự tiếp tay của người kiểm soát hệ thống. Muốn ghi hình tạo tác dụng, cần quy định rõ ai rà soát dữ liệu, khi nào phải kiểm tra chéo và cách xử lý dấu hiệu bất thường. Nếu không, camera dễ trở thành kho lưu trữ thụ động.
Bảo vệ dữ liệu và quyền lợi thí sinh
Tăng giám sát cũng đồng nghĩa phải bảo vệ hình ảnh thí sinh. Hình ảnh phòng thi bị truy cập trái phép, sao chép hoặc phát tán có thể xâm phạm quyền riêng tư và ảnh hưởng an toàn kỳ thi. Vì vậy, giới hạn kết nối và quyền truy cập cần được xem là yêu cầu cốt lõi, không phải chi tiết kỹ thuật phụ. Quy trình lưu giữ, niêm phong và khai thác dữ liệu phải đủ chặt để vừa phục vụ xác minh, vừa tránh biến camera thành nguồn rủi ro mới.
Việc tổ chức thi lại sau sai phạm cũng cho thấy người chịu ảnh hưởng rộng nhất thường là thí sinh, kể cả những em không vi phạm. Bộ khẳng định thi lại không nhằm kỷ luật toàn bộ thí sinh tại điểm thi, mà để bảo vệ quyền học tập của những em có năng lực thực chất và giữ uy tín kỳ thi. Bởi vậy, ngăn gian lận phải đi cùng cơ chế xử lý công bằng, minh bạch và bảo vệ dữ liệu.
Kết luận, camera và thiết bị dò kim loại là lớp hỗ trợ cần thiết, không phải lời bảo đảm tuyệt đối cho một kỳ thi công bằng. Muốn công nghệ phát huy tác dụng, ngành giáo dục phải kết hợp giám sát độc lập, trách nhiệm rõ ràng, kiểm tra chéo và bảo vệ dữ liệu. An ninh phòng thi cuối cùng vẫn được quyết định bởi con người và cơ chế quản lý đứng sau thiết bị.
