Mâm cơm giản dị: định nghĩa mới về cái đẹp trên bàn ăn
Mâm cơm giản dị là cách plating gia đình chú trọng sự vừa đủ, tập trung vào chất lượng nguyên liệu, độ ngon và cảm giác sum vầy thay vì trang trí cầu kỳ hay mô phỏng tiệc nhà hàng, coi vẻ đẹp của bữa cơm nằm ở sự tự nhiên, gần gũi và câu chuyện đời sống xoay quanh từng món ăn được đặt lên bàn. Đây chính là tinh thần của ẩm thực tối giản trong căn bếp Việt. Khi mạng xã hội tràn ngập những mâm cơm được cắt tỉa rồng phượng, xếp gà vịt thành con công ngập “phụ kiện”, thì loạt hình ảnh bữa ăn gia đình của NSND Xuân Bắc lại gây chú ý vì sự mộc mạc: món canh để nguyên trong nồi, đồ mua sẵn nằm trong hộp, rau hái từ vườn nhà bày thoải mái trên bàn. Cái đẹp không còn nằm ở kỹ xảo trang trí mà ở cảm giác gần với bữa cơm của đa số gia đình Việt.
Xuân Bắc và cuộc tranh luận: đẹp là cầu kỳ hay đẹp là gần gũi?
Mới đây, màn đối đáp của NSND Xuân Bắc về chuyện bày biện mâm cơm gia đình đã châm ngòi cho một cuộc tranh luận thú vị trên mạng xã hội. Một bình luận chê bữa ăn vì vịt quay vẫn để trong hộp, canh còn trong nồi là “chưa đẹp mắt”, và anh đáp mà thành câu nói được nhắc lại liên tục: “Cơm bữa chứ có phải… giỗ đâu”. Trước đó, anh từng đi qua giai đoạn cắt tỉa đủ kiểu, xếp trái cây thành hoa, gà vịt thành con công nhưng rồi nhận ra cơm nhà là chuyện thường ngày chứ không phải cỗ bàn. Điều đáng nói là dù mâm cơm giản dị, anh vẫn liên tục nhận góp ý rằng món ăn “thiếu cái này, thiếu cái kia” hay “chưa đủ hấp dẫn”. Nhưng thay vì chiều theo chuẩn đẹp cầu kỳ, anh chọn bảo vệ sự giản dị và cảm giác được người thân chờ cơm.
Ẩm thực tối giản: khi mâm cơm nhà phản chiếu đời sống Việt
Điều khiến mâm cơm nhà Xuân Bắc gây thiện cảm không phải số lượng món hay mức độ hoành tráng, mà là nhịp sống rất thật phía sau mỗi bữa ăn. Anh thường về nhà lúc 2–3 giờ sáng, ăn một mình những bữa cơm rất đơn giản, nhiều khi là cơm nguội hoặc đồ ăn còn lại từ hôm trước. Trên bàn là những món quen thuộc như canh rau, cá kho, thịt rang, rau luộc – đúng kiểu mâm cơm thường ngày không cầu kỳ, phản ánh đời sống của rất nhiều gia đình Việt. Dù nhận nhiều bình luận chê thiếu món, anh vẫn khẳng định “về nhà có món này vợ phần là nhất rồi” và không mong gì hơn. Trong thời đại hình ảnh đẹp bị biến thành chuẩn mực đánh giá, chính những mâm cơm giản dị ấy lại gợi lên cảm giác trái ngược: giản dị nhưng đủ đầy cảm xúc, không tô vẽ nhưng giàu sự chăm sóc.
Từ bàn ăn mạng xã hội đến chuyển dịch văn hoá bữa cơm nhà
Loạt mâm cơm giản dị nhà Xuân Bắc nhanh chóng trở thành đề tài được chia sẻ rộng rãi, kéo theo nhiều cuộc thảo luận về thế nào là một bữa cơm gia đình trọn vẹn. Giữa vô số hình ảnh món ăn được dàn dựng như tiệc nhà hàng, nhiều người lại bày tỏ sự thích thú với quan điểm “cơm bữa là để ăn ngon và sum vầy” hơn là để chụp ảnh. Đây là dấu hiệu cho thấy một dịch chuyển văn hoá: người ta bắt đầu trân trọng mâm cơm giản dị, bày biện đẹp đơn giản, coi trọng sự chân thật và cảm giác được chờ đợi sau ngày dài làm việc hơn là lớp trang trí hào nhoáng. Không hoa lá cầu kỳ, không tạo hình bắt mắt, thậm chí món ăn vẫn nguyên hộp, nguyên nồi, nhưng lại được xem là chuẩn mực mới của nghệ thuật nấu ăn nhà – nơi cái đẹp nằm trong sự chăm chút và tình cảm, không nằm trong số lượng “phụ kiện” trên đĩa.
Nghệ thuật nấu ăn nhà: bản lĩnh tối giản của người nội trợ hiện đại
Điều thú vị là người nói về nghệ thuật thị giác trên mâm cơm lại chính là một nghệ sĩ sân khấu – người gắn bó với nghề từ năm 1995 và được bổ nhiệm làm Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn vào năm 2024. Kinh nghiệm làm nghề cho anh khả năng cảm nhận cái đẹp, nhưng anh vẫn chọn ẩm thực tối giản trong không gian gia đình: bày biện thoải mái, món nào cần vẫn để nguyên trong nồi, đồ mua sẵn để trong hộp, rau vườn lên bàn ăn không trang trí. Đó không phải sự cẩu thả, mà là bản lĩnh tối giản: biết bỏ bớt thứ thừa, tập trung vào cảm giác ngon miệng và sự hiện diện của người thân. Với nhiều gia đình Việt, mâm cơm giản dị như thế là lời nhắc rằng nghệ thuật nấu ăn nhà không cần hóa thân thành nhà hàng; nó đẹp nhất khi giữ được nhịp sống thật và sự ấm áp của căn bếp.
