Hai đòn bẩy cho nguồn cung nhà ở xã hội
Nhà ở xã hội là loại hình nhà ở được phát triển để đáp ứng nhu cầu chỗ ở của những nhóm người dân khó tiếp cận nhà ở theo giá thị trường, trong đó có người thu nhập thấp và người lao động. Tại Hải Phòng, thành phố đang kết hợp rà soát tiến độ dự án với hỗ trợ vay ưu đãi nhà ở, một hướng đi đúng vì nguồn cung chỉ có ý nghĩa khi người dân vừa có căn hộ để lựa chọn, vừa có khả năng tiếp cận tài chính.
Ngày 29/10, HĐND thành phố thông qua việc phân bổ 395 tỉ đồng cấp vốn ủy thác cho Ngân hàng Chính sách xã hội để cho vay ưu đãi nhà ở xã hội. Quyết định này đáng chú ý trong bối cảnh ngân sách còn khó khăn và nhu cầu vay mua nhà ở xã hội ngày càng lớn. Tuy nhiên, khoản vốn không tự động tạo thêm căn hộ: nó hỗ trợ khả năng mua, còn việc tháo gỡ thủ tục và đẩy công trường tiến lên mới quyết định nhà có sẵn để mua hay thuê.
67 dự án, nhưng tiến độ mới là phép thử
Hải Phòng đang chỉ đạo triển khai 67 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 83.903 căn, trong khi chỉ tiêu giai đoạn 2026–2030 theo Nghị quyết 303/NQ-CP là 32.850 căn. Thành phố đã hoàn thành 3.482 căn và đặt mục tiêu đưa tổng cộng 7.160 căn vào sử dụng trong những tháng cuối năm 2026 để vượt kế hoạch. Quy mô danh mục lớn là tín hiệu tích cực, nhưng không nên đánh đồng số căn dự kiến với nguồn cung đã bàn giao: khoảng cách giữa hai con số phụ thuộc vào tiến độ thực tế của từng dự án.
Ngày 2/11, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Lê Anh Quân trực tiếp khảo sát dự án nhà ở xã hội tại phường Đông Hải, thuộc Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải, và dự án nhà ở cho thuê trên quỹ đất 20% tại khu nhà ở phường Nam Hải cũ, nay thuộc phường Đông Hải. Việc kiểm tra thực địa giúp gắn chỉ đạo với tình hình thi công, thay vì chỉ theo dõi báo cáo.
Đôn đốc phải đi cùng tháo gỡ vướng mắc
Các điểm nghẽn được nêu gồm giải phóng mặt bằng, bàn giao đất thực địa, thủ tục giao đất, xác định nghĩa vụ tài chính và trích nộp quỹ bảo trì. Một số chủ đầu tư cũng cần chủ động hơn về nguồn lực, tổ chức thi công và công khai thông tin dự án. Thành phố yêu cầu Sở Xây dựng phối hợp với Văn phòng UBND rà soát từng dự án, xác định trách nhiệm, lập đường găng tiến độ và duy trì giao ban hằng tháng để xử lý vướng mắc.
Đây là cách làm cần thiết: nếu chỉ đặt mục tiêu căn hộ mà không chỉ rõ ai chịu trách nhiệm cho từng nút thắt, tiến độ nhà ở xã hội khó được cải thiện. Việc công khai đối tượng, điều kiện đăng ký mua hoặc thuê, giá bán và quy trình tiếp cận cũng phải được coi là một phần của triển khai, để người dân và người lao động có thể tìm hiểu, đăng ký minh bạch.
Vốn vay cần gặp đúng người, đúng thời điểm
Khoản vốn ủy thác có ý nghĩa an sinh vì hỗ trợ người dân cải thiện điều kiện nhà ở; đồng thời, nhà lưu trú công nhân tại các khu công nghiệp An Phát 1, Tân Trường và Đại An mở rộng đang được thi công để đáp ứng nhu cầu chỗ ở của lực lượng lao động. Hai hướng này bổ trợ nhau: một bên giúp người đủ điều kiện tiếp cận khoản vay, bên kia mở rộng lựa chọn nơi ở gần khu vực việc làm.
HĐND thành phố cũng đề nghị các sở, ngành nghiên cứu cơ chế phù hợp, trong đó có thể xem xét ngân sách địa phương cấp bù chênh lệch lãi suất nếu bảo đảm khả năng cân đối và đúng quy định. Đây mới là phương án cần nghiên cứu, không phải hỗ trợ đã được quyết định. Kết quả sau cùng nên được đánh giá bằng số căn thực sự đưa vào sử dụng và khả năng tiếp cận minh bạch của người dân, chứ không chỉ bằng số vốn phân bổ hay số dự án trong danh mục.
Kết luận: đo thành công bằng căn hộ bàn giao
Hải Phòng đang đặt hai đòn bẩy cạnh nhau: 395 tỉ đồng cho vay ưu đãi và việc đôn đốc 67 dự án. Hướng đi này có cơ sở, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào khả năng biến vốn thành cơ hội vay thực chất, tháo gỡ chậm trễ ở từng công trường và công khai điều kiện tiếp cận. Nếu các việc ấy được thực hiện đồng bộ, nhà ở xã hội Hải Phòng có thể tăng nguồn cung hữu ích cho người thu nhập thấp và công nhân; nếu không, các mục tiêu căn hộ vẫn chủ yếu nằm trên kế hoạch.
