Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về ứng dụng AI trong công việc
Ứng dụng AI Việt Nam trong môi trường doanh nghiệp là việc sử dụng các công cụ và hệ thống trí tuệ nhân tạo tiên tiến để tự động hóa nhiệm vụ thường ngày, phân tích dữ liệu phức tạp, hỗ trợ ra quyết định và thiết kế lại quy trình làm việc, nhằm tăng năng suất AI, thúc đẩy chuyển đổi số Đông Nam Á và tạo ra những sản phẩm, dịch vụ mà trước đây con người khó có thể tự mình xây dựng chỉ bằng các công cụ truyền thống. Việt Nam không chỉ theo kịp làn sóng này, mà đang vượt xa mức trung bình toàn cầu về sử dụng AI tiên tiến trong công việc, qua đó gửi một thông điệp rõ ràng: nếu doanh nghiệp địa phương không coi AI là năng lực cốt lõi, họ sẽ bị bỏ lại phía sau. Theo Chỉ số xu hướng làm việc, 39% người dùng AI tại Việt Nam thuộc nhóm “chuyên gia tiên phong”, so với chỉ khoảng 16% trên toàn cầu, cho thấy mức độ trưởng thành rất khác biệt.
Từ nhân lực trẻ đến thị trường ứng dụng AI năng động nhất khu vực
Vị thế nổi bật của Việt Nam trong bộ máy AI toàn cầu không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của cấu trúc dân số trẻ, lực lượng lao động giàu kỹ năng số và hệ sinh thái công nghệ phát triển nhanh. Đội ngũ tri thức trẻ không bị bó buộc bởi quy trình cũ, dễ dàng thử nghiệm AI trong công việc, tạo ra những sản phẩm vượt quá chuẩn toàn cầu khoảng 58%, một con số cho thấy mức độ đổi mới đáng kể. Đây chính là nền tảng khiến Việt Nam được nhìn nhận là thị trường ứng dụng AI năng động nhất Đông Nam Á, đặc biệt ở các lĩnh vực nơi AI kết hợp với sản xuất và hệ thống nhúng. Nếu doanh nghiệp nội địa chỉ nhìn AI như phần mềm hỗ trợ văn phòng, họ đang bỏ lỡ cơ hội lớn hơn: biến AI thành lớp “trí tuệ nhúng” trong dây chuyền, thiết bị và dịch vụ của mình.
AI trong doanh nghiệp: từ tăng năng suất đến tái thiết mô hình kinh doanh
Điểm đáng chú ý là người lao động cá nhân đang đi nhanh hơn tổ chức. Họ đẩy các nhiệm vụ thường ngày cho tác nhân AI, dành thời gian cho đánh giá, ra quyết định và đổi mới – những phần việc mang giá trị cao hơn. Trong khi đó, không ít doanh nghiệp vẫn coi AI đơn thuần là công cụ tăng năng suất, thay vì tái thiết mô hình kinh doanh quanh nó. Các ứng dụng phổ biến như tự động hóa quy trình, bảo trì dự đoán, phát hiện lỗi phù hợp hoàn hảo với nền tảng công nghiệp và sản xuất của Việt Nam, giúp tăng năng suất AI trong thực tế. Theo khảo sát, 56% kỹ sư toàn cầu đã đưa các sản phẩm tích hợp AI ra thị trường, chứng tỏ AI đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang công cụ kinh doanh. Doanh nghiệp Việt bỏ lỡ làn sóng này không phải vì thiếu công nghệ, mà vì thiếu chiến lược tích hợp AI vào các quy trình cốt lõi.
Cơ hội trở thành trung tâm AI khu vực và vai trò của đối tác toàn cầu
Khi nhiều quốc gia cạnh tranh để trở thành trung tâm AI khu vực, Việt Nam đang sở hữu những lợi thế mà không phải nền kinh tế nào cũng có: vai trò trung tâm sản xuất, dòng vốn đầu tư ổn định, đội ngũ kỹ sư ngày càng lớn mạnh và sự phối hợp giữa chính phủ, học thuật, doanh nghiệp. Đó là cơ sở để Việt Nam được đánh giá có tiềm năng trở thành trung tâm AI khu vực, nhất là trong AI ứng dụng và AI công nghiệp. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành thực tế, doanh nghiệp địa phương cần tiếp cận công nghệ phù hợp, biết cách tích hợp và đủ tự tin chuyển từ dự án thí điểm sang triển khai trên quy mô lớn. Đây là nơi các đối tác toàn cầu như Avnet xuất hiện, đóng vai trò cầu nối giữa khách hàng trong nước và nhà cung cấp công nghệ quốc tế, hỗ trợ thiết kế giải pháp, kỹ thuật và chuỗi cung ứng, rút ngắn thời gian đưa AI vào ứng dụng thực tế.
Doanh nghiệp Việt cần làm gì để không lỡ cơ hội AI?
Câu hỏi không còn là “có nên dùng AI trong doanh nghiệp hay không”, mà là “dùng AI ở mức nào để không tụt lại”. Trong một thị trường nơi cá nhân áp dụng AI nhanh hơn tổ chức, khoảng cách giữa thực hành dưới lên và chiến lược trên xuống đã tạo nên nghịch lý chuyển đổi: áp dụng mạnh nhưng dễ bị đình trệ nếu thiếu cấu trúc quản trị và đào tạo rõ ràng. Nếu Việt Nam muốn giữ vị thế dẫn đầu về ứng dụng AI Việt Nam và tiến tới trung tâm AI khu vực, doanh nghiệp nội địa cần chủ động hơn: xây dựng chiến lược AI gắn với mục tiêu kinh doanh, đầu tư kỹ năng AI chuyên sâu, tham gia các hệ sinh thái hợp tác với đối tác toàn cầu, và dám đưa AI ra khỏi phòng thí nghiệm bước vào dây chuyền, nhà máy, thành phố. Khi đó, chuyển đổi số Đông Nam Á sẽ không chỉ là khẩu hiệu, mà là kết quả định lượng được trên báo cáo tài chính lẫn năng suất vận hành.
