Dòng vốn Canada hướng vào tài chính xanh và phát triển bền vững
Đầu tư Canada Việt Nam trong giai đoạn mới là xu hướng đưa dòng vốn dài hạn, ưu tiên tài chính xanh, hạ tầng bền vững và nông nghiệp thích ứng khí hậu, thông qua các định chế như FinDev Canada và hợp tác song phương cấp bộ tài chính, nhằm hỗ trợ khu vực tư nhân Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hơn, hiệu quả hơn và ít phát thải hơn. Điểm đáng nói ở diễn biến hiện nay không chỉ là thêm một nguồn vốn nước ngoài, mà là bước chuyển rõ ràng sang các dự án phát triển bền vững. Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Canada, Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn đã gặp Bộ trưởng Tài chính Canada François-Philippe Champagne và làm việc với lãnh đạo FinDev Canada để thúc đẩy hợp tác tài chính, huy động nguồn vốn dài hạn cho tăng trưởng xanh của Việt Nam. Nếu trước đây doanh nghiệp thường xem vốn ngoại là khó tiếp cận, thì cấu trúc hợp tác hiện tại đặt khu vực tư nhân vào vị trí trung tâm. Hai bộ tài chính thống nhất triển khai kế hoạch hành động thực hiện Tuyên bố chung nâng cấp quan hệ hai nước lên đối tác chiến lược, nhắm thẳng vào các trụ cột tài chính khí hậu, cơ sở hạ tầng bền vững, chuyển đổi năng lượng và nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu.
Vì sao thời điểm này đặc biệt thuận lợi cho đầu tư Canada tại Việt Nam?
Thời điểm hiện nay hội tụ cả nhu cầu lẫn ý chí chính sách, khiến đầu tư Canada Việt Nam mang tính chiến lược chứ không chỉ là cơ hội ngắn hạn. Về phía Việt Nam, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu duy trì tăng trưởng cao, thúc đẩy tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng và phát triển khu vực tư nhân bền vững. Điều đó đồng nghĩa nhu cầu vốn dài hạn, chi phí hợp lý cho hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics, năng lượng và nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu là rất lớn. Ở phía Canada, FinDev Canada công khai coi Việt Nam là một trong những thị trường có nhiều tiềm năng, nhất là trong lĩnh vực tài chính khí hậu. Định chế này đã bắt đầu tạo dấu ấn bằng các khoản đầu tư thông qua ngân hàng trong nước, tập trung hỗ trợ tài chính xanh, nông nghiệp và khu vực doanh nghiệp tư nhân. Một phát biểu đáng ghi nhớ là đánh giá của ông Nick Anstett rằng Việt Nam tiếp tục là một trong những thị trường được FinDev quan tâm trong chiến lược hoạt động 5 năm tới. Khi bên đi tìm vốn và bên đi tìm thị trường trùng khớp lợi ích, điểm nghẽn thường nằm ở khâu chuẩn hóa dự án. Việc hai bên thống nhất để FinDev Canada gửi bộ tiêu chuẩn, điều kiện đối với dự án vay vốn, hỗ trợ kỹ thuật hoặc đầu tư cổ phần, cổ phiếu sang Việt Nam, để từ đó lựa chọn các dự án phù hợp, cho thấy ý đồ giải quyết đúng nút thắt và rút ngắn thời gian đưa vốn vào nền kinh tế.
Ba trụ cột ưu tiên: năng lượng, hạ tầng bền vững, nông nghiệp
Điểm nổi bật của dòng vốn từ FinDev Canada là định hướng rất rõ ràng vào ba nhóm lĩnh vực mà Việt Nam cũng đang coi là ưu tiên chiến lược: năng lượng, hạ tầng bền vững và nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu. Dù thuật ngữ năng lượng tái tạo chưa được nhắc cụ thể trong các văn bản, các nội dung về chuyển đổi năng lượng, hiện đại hóa lưới điện và lưu trữ năng lượng cho thấy trọng tâm là cấu trúc lại hệ thống điện theo hướng xanh hơn. Theo các trao đổi giữa Bộ Tài chính Việt Nam và FinDev Canada, định chế này mong muốn mở rộng đầu tư sang các lĩnh vực hiện đại hóa lưới điện, lưu trữ năng lượng, cơ sở hạ tầng bền vững và nông nghiệp, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp, quỹ đầu tư và quỹ hưu trí Canada vào các dự án tại Việt Nam. Đây là thông điệp rõ ràng: không chỉ có vốn vay, mà còn có khả năng góp vốn, mua cổ phần và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh nhu cầu về hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics và năng lượng của Việt Nam đều tăng nhanh, dòng vốn định hướng hạ tầng bền vững sẽ tạo khác biệt so với xây dựng hạ tầng truyền thống. Dự án nào gắn được mục tiêu giảm phát thải, tăng hiệu quả sử dụng năng lượng, hoặc tăng sức chống chịu khí hậu trong nông nghiệp, sẽ có lợi thế khi tiếp cận tài chính xanh từ Canada.
Doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì để đón dòng vốn dài hạn từ Canada?
Cơ hội là rõ ràng, nhưng dòng vốn dài hạn sẽ không tự chảy vào nếu doanh nghiệp Việt Nam vẫn quen tư duy "dự án thông thường" thay vì "dự án xanh". Từ việc hai bên thống nhất để FinDev Canada cung cấp tiêu chuẩn, điều kiện cho các dự án vay, hỗ trợ kỹ thuật hoặc đầu tư cổ phần, cổ phiếu, có thể thấy cửa vào thị trường vốn Canada sẽ gắn chặt với chuẩn mực quốc tế về môi trường, xã hội và quản trị. Chính vì vậy, bước đầu tiên doanh nghiệp cần làm là rà soát và thiết kế lại dự án theo hướng hạ tầng bền vững, tài chính xanh và nông nghiệp bền vững, thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn. Các doanh nghiệp năng lượng nên chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi năng lượng, hiện đại hóa lưới điện nội bộ và giải pháp lưu trữ năng lượng đi kèm. Doanh nghiệp hạ tầng cần tích hợp yếu tố giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng vào thiết kế và vận hành công trình. Song song, việc kết nối sớm với ngân hàng trong nước – vốn đã có kinh nghiệm làm việc với FinDev Canada – sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn yêu cầu về tài chính khí hậu. Đây là bước thực tế để dịch các mục tiêu phát triển bền vững thành hồ sơ tín dụng cụ thể, đủ sức thuyết phục cả cơ quan tài chính trong nước lẫn đối tác Canada.
Kết luận: Không chỉ là vốn, mà là cú hích cho mô hình tăng trưởng
Dòng vốn Canada đang đến Việt Nam với thông điệp rõ ràng: tài chính xanh và hạ tầng bền vững phải trở thành chuẩn mực mới của tăng trưởng, chứ không phải "phần thêm" để trang trí chiến lược phát triển. Cuộc gặp giữa hai Bộ trưởng Tài chính cùng chương trình làm việc với FinDev Canada đã mở ra khuôn khổ hợp tác cụ thể, với cơ chế tiêu chuẩn hóa dự án và cam kết quan tâm lâu dài tới thị trường Việt Nam. Đối với doanh nghiệp địa phương, đây là cơ hội để thoát khỏi vòng xoáy vốn ngắn hạn, chi phí cao, nhờ tiếp cận nguồn vốn dài hạn gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Nhưng cơ hội chỉ thành hiện thực nếu doanh nghiệp dám chuyển mình: đo lường phát thải, nâng chuẩn quản trị, đầu tư vào công nghệ sạch và coi hạ tầng bền vững là lợi thế cạnh tranh, không phải chi phí thêm. Nếu làm được điều đó, dòng đầu tư Canada Việt Nam sẽ không chỉ giúp xây thêm nhà máy, cầu cảng, mà còn góp phần định hình một mô hình tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
