Viên bổ sung giả và vi chất không an toàn

Viên bổ sung giả: Khi “viên sủi chăm sức khỏe” thành mầm bệnh

Viên bổ sung giả là những sản phẩm được quảng cáo như thực phẩm chức năng hoặc thuốc bổ nhưng bị làm nhái, chứa thành phần không đúng công bố, hàm lượng chất bảo quản vượt chuẩn an toàn và thậm chí thiếu hoàn toàn các vi chất được ghi trên nhãn, khiến người dùng đối mặt nguy cơ tổn hại gan, thận, hệ tiêu hóa và nguy cơ ung thư lâu dài. Vụ phát hiện hơn 1,2 triệu viên C sủi giả đầu tháng 10.2026 là lời cảnh tỉnh rõ ràng: các mẫu kiểm nghiệm chứa natri benzoat 4,18–6,78% trong khi giới hạn an toàn tối đa chỉ 0,2%, tức chất bảo quản vượt ngưỡng cho phép từ 20 đến 33 lần. Khi một sản phẩm bổ sung bị nhồi chất bảo quản vượt ngưỡng như vậy, lợi ích dinh dưỡng gần như bị xóa sổ, nhường chỗ cho rủi ro hóa chất mà cơ thể phải gánh chịu.

Chất bảo quản vượt ngưỡng: Con dao hai lưỡi trong viên sủi giả

Natri benzoat (E211) vốn là chất bảo quản được phép dùng trong thực phẩm, đồ uống, dược phẩm với hàm lượng rất thấp, thường không vượt quá 0,1–0,2% tùy loại sản phẩm. Vấn đề không nằm ở bản thân chất này, mà ở việc lạm dụng đến mức chất bảo quản vượt ngưỡng hàng chục lần trong viên bổ sung giả. Khi natri benzoat kết hợp với vitamin C dưới tác động của nhiệt độ và ánh sáng, nó có thể tạo thành benzene – hóa chất nhóm 1 được WHO xác nhận gây ung thư, đặc biệt liên quan đến bệnh bạch cầu (ung thư máu). Đây không còn là chuyện “uống cho đẹp da, tăng đề kháng”, mà là đặt cơ thể vào vùng nguy cơ tổn thương DNA, stress oxy hóa, ảnh hưởng tế bào gan, làm thận quá tải và kích ứng mạnh đường tiêu hóa với đau thượng vị, viêm loét dạ dày, tiêu chảy và rối loạn hệ vi sinh có lợi.

Vi chất không an toàn và cạm bẫy lời khuyên từ mạng xã hội

Không chỉ viên bổ sung giả đáng sợ, việc uống vi chất không an toàn theo lời khuyên của người lạ trên mạng xã hội còn nguy hiểm hơn vì tạo cảm giác yên tâm giả tạo. Mặc dù vitamin rất quan trọng cho sức khỏe, dùng quá liều có thể gây tác dụng phụ và rủi ro không mong muốn. Vitamin A dư thừa tích tụ trong gan, gây ngộ độc, rối loạn thị giác; vitamin D quá liều làm tăng canxi máu, rối loạn chức năng thận và nhịp tim; vitamin E liều cao làm loãng máu, tăng nguy cơ xuất huyết, đột quỵ. Ngay cả vitamin C – thường được xem là “an toàn” – khi dùng trên 2g/ngày có thể gây đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy và tăng nguy cơ sỏi thận do tích tụ oxalat. Nhiều vitamin tan trong dầu (A, D, E, K) tích tụ âm thầm trong cơ thể, dẫn tới ngộ độc mạn tính, trong khi vitamin tan trong nước như B6, B3 vẫn có thể gây tổn thương thần kinh và gan nếu lạm dụng.

Nhãn đẹp, quảng cáo hay nhưng vi chất “bốc hơi”: Người dùng bị đánh lừa

Cuộc kiểm nghiệm các viên sủi giả cho thấy nhiều hoạt chất được quảng cáo trên bao bì như rau má, vitamin B1, B3, B6 hoàn toàn không xuất hiện trong mẫu thực tế. Đây là kiểu “treo đầu dê bán thịt chó” mà dược sĩ Nguyễn Thanh Tâm cảnh báo, khiến người tiêu dùng – đặc biệt là phụ huynh mua cho con – mù mờ, mất cơ sở đánh giá lợi ích và nguy cơ. Người uống tin rằng mình đang bổ sung vi chất lành mạnh, trong khi thực tế chỉ nạp thêm hóa chất bảo quản và các thành phần không rõ ràng. Việc lạm dụng thực phẩm bổ sung không có hướng dẫn y tế còn làm trầm trọng vấn đề: gây tác dụng phụ, che giấu bệnh lý thật sự, khiến chẩn đoán bị chậm trễ và dẫn đến những can thiệp y tế không cần thiết. Khi nhãn mác trở thành công cụ đánh lừa, mọi quyết định mua bổ sung trực tuyến thiếu kiểm chứng càng biến người dùng thành “chuột bạch” cho các sản phẩm vi chất không an toàn.

Làm sao tự bảo vệ mình trước viên bổ sung giả và lời khuyên thiếu kiểm chứng?

Thông điệp rõ ràng là: không được chủ quan với suy nghĩ “chưa có triệu chứng tức là không sao” khi dùng viên bổ sung nghi ngờ giả mạo hoặc vi chất không an toàn. Nếu đã mua các sản phẩm nghi vấn như Multivitamin Pro, Atiso Râu ngô – Rau má hay Actiso Pro, việc đầu tiên là ngừng sử dụng ngay, giữ lại vỏ hộp, số lô và thông tin mua hàng để phục vụ xác minh với cơ quan chức năng. Người dùng cần coi tư vấn bác sĩ, dược sĩ là bước bắt buộc trước khi uống bất kỳ loại vi chất nào, thay vì nghe theo người nổi tiếng trên mạng. Việc lạm dụng thực phẩm bổ sung không có hướng dẫn y tế không chỉ tăng nguy cơ tác dụng phụ mà còn che lấp các thiếu hụt hoặc bệnh lý cần điều trị chuyên biệt. Kết luận thẳng thắn: viên bổ sung chỉ an toàn khi có nguồn gốc rõ ràng, thành phần được kiểm chứng và được dùng dưới sự hướng dẫn của chuyên gia; mọi thứ còn lại đều là đánh cược với sức khỏe.