Khi người trăm tuổi vẫn đi làm: công việc như một định nghĩa mới của tuổi già
Người cao tuổi đi làm là khái niệm mô tả những cụ ông, cụ bà dù đã ngoài 80, 90 hay thậm chí 100 tuổi vẫn duy trì hoạt động nghề nghiệp đều đặn mỗi ngày, coi công việc không chỉ là nguồn thu nhập mà còn là nền tảng cho tuổi thọ, sức khỏe tinh thần lâu dài và cảm giác có ích cho cộng đồng. Những câu chuyện về người 99 hay 100 tuổi vẫn đứng quầy, đến văn phòng, chấm công như bất kỳ lao động nào khác đang thách thức định kiến rằng tuổi già đồng nghĩa với nghỉ hưu hoàn toàn, ngồi nhà và “an hưởng”.
Thông điệp nổi bật từ các trường hợp này rất rõ: ở một số người, tuổi thọ và công việc liên kết chặt chẽ với nhau; họ không xem lao động là gánh nặng mà là nhịp sống. Sinh năm 1926, bà Kim Sook-ja vẫn duy trì công việc ở tuổi 100, được công ty tổ chức lễ vinh danh cho 43 năm cống hiến. Cùng khu vực Đông Á, những cụ bà trên 100 tuổi vẫn phục vụ trong các cửa hàng ăn gia đình, làm việc 5 ngày mỗi tuần. Đây không còn là chuyện hiếm, mà là một xu hướng âm thầm tái định nghĩa thế nào là “già”.
Bà Kim Sook-ja: 43 năm bán bảo hiểm và di sản 100-Year Legacy
Nếu cần một gương mặt để nói về người cao tuổi đi làm với tất cả sự bền bỉ, đó là bà Kim Sook-ja. Bà sinh năm 1926, bước vào ngành bảo hiểm năm 1983, khi đã ngoài 50 tuổi. Hơn bốn thập kỷ sau, ở tuổi 100, bà vẫn đến chi nhánh mỗi ngày, gặp gỡ khách hàng, tư vấn các sản phẩm bảo hiểm và tiếp tục ký hợp đồng mới. Bà không chỉ “có mặt ở văn phòng” cho đủ hình thức; bà sử dụng máy tính bảng để xử lý hồ sơ, tự đi tàu điện ngầm đến nơi làm việc và duy trì đầy đủ hoạt động nghề nghiệp hàng ngày.
Trong suốt 43 năm làm việc, bà Kim lần lượt nhận các giải thưởng ghi nhận 20, 30 và 40 năm gắn bó với nghề. Ngày 22/9, công ty tổ chức lễ vinh danh mang tên “100-Year Legacy FP” tại Seoul để ghi nhận hành trình ấy. Một câu nói đáng trích dẫn từ câu chuyện này là: “Trong suốt 43 năm làm việc, bà lần lượt nhận các giải thưởng ghi nhận 20, 30 và 40 năm gắn bó với nghề”. Ở đây, tuổi thọ và công việc không đứng ở hai đầu cán cân; chúng bổ sung cho nhau, biến bà thành “di sản sống” trong mắt doanh nghiệp và khách hàng.
“Ở nhà còn mệt hơn”: công việc như liều thuốc cho sức khỏe tinh thần lâu dài
Điểm thú vị nhất trong câu chuyện của bà Kim là góc nhìn ngược đời với suy nghĩ phổ biến: nghỉ ngơi mới là khỏe. Với bà, việc ở nhà nằm không khiến cả tinh thần lẫn cơ thể dễ đau yếu; được gặp khách hàng tin tưởng và chờ đợi mình mới là niềm vui lớn nhất. Tức là, hoạt động hàng ngày tuổi 100 của bà không phải xoay quanh chăm sóc cá nhân thụ động, mà quanh những cuộc hẹn, cuộc trò chuyện, những lần ký hợp đồng – tất cả tạo nên mục đích rõ ràng cho mỗi buổi sáng thức dậy.
Sau 43 năm, điều giữ bà ở lại với nghề không còn là thu nhập mà là các mối quan hệ được xây dựng qua nhiều thập kỷ. Bà xem người tư vấn bảo hiểm như người đồng hành suốt đời với gia đình khách hàng; những hợp đồng nhỏ cũng có thể tạo nên niềm tin lâu dài nếu được chăm sóc tận tâm. Một câu nói cô đọng ý này: “Sau 43 năm, điều giữ bà ở lại với nghề dường như không còn đơn thuần là công việc hay thu nhập. Với bà, đó là những mối quan hệ được xây dựng qua nhiều thập kỷ”. Công việc, theo nghĩa đó, là liều thuốc giữ cho sức khỏe tinh thần lâu dài: nó nuôi dưỡng cảm giác thuộc về, được cần đến và còn giá trị.
Khi công việc trở thành nhịp sống: bài học từ Đông Á về tuổi thọ và công việc
Câu chuyện về bà Kim không phải ngoại lệ duy nhất trong khu vực. Tại Nhật Bản, một số người cao tuổi cũng tiếp tục làm việc khi đã bước qua tuổi 100. Trong một phóng sự, bà Fuku Amagawa 103 tuổi vẫn làm việc 5 ngày mỗi tuần tại một cửa hàng ramen do gia đình mở khoảng 60 năm trước. Thông qua người phiên dịch, bà chia sẻ bí quyết sống lâu gồm ăn uống đều, uống một cốc bia mỗi tối và quan trọng nhất là luôn có lý do để thức dậy mỗi sáng. Với những người như bà, công việc đã chảy vào nhịp sinh học, là một phần tự nhiên của cuộc sống.
Những câu chuyện này cho thấy với một số người cao tuổi, công việc không đơn thuần là hoạt động tạo thu nhập mà còn có thể trở thành một phần trong nhịp sống. Khi người cao tuổi đi làm trong môi trường phù hợp, công việc đều đặn liên quan rõ ràng đến sức khỏe tinh thần tốt hơn ở tuổi cao: họ ít cảm thấy lạc lõng, vẫn giữ được vai trò trong gia đình và cộng đồng. Tại lễ vinh danh, đại diện công ty nơi bà Kim làm việc cho biết họ sẽ tiếp tục xây dựng văn hóa coi trọng giá trị kế thừa, để nhân viên tiếp xúc trực tiếp với khách hàng có thể tự hào về những đóng góp lâu dài của mình. Đây là tín hiệu cho thấy xã hội bắt đầu nhìn lao động cao tuổi như tài sản, không phải gánh nặng.
Giữ nhịp làm việc ở tuổi 100: tự do lựa chọn chứ không phải nghĩa vụ
Dù những câu chuyện về hoạt động hàng ngày tuổi 100 tràn đầy năng lượng là nguồn cảm hứng, chúng không nên bị biến thành “chuẩn mực mới” ép mọi người phải đi làm đến trăm tuổi. Điểm cốt lõi ở đây là quyền lựa chọn. Bà Kim đặt mục tiêu rất giản dị: tiếp tục đi làm, gặp những khách hàng đã đặt niềm tin và duy trì nhịp sống quen thuộc. Còn doanh nghiệp cam kết trân trọng giá trị kế thừa, thay vì đẩy người lao động lớn tuổi ra ngoài lề.
Điểm chung của những người trăm tuổi vẫn lao động là: họ được làm công việc phù hợp với thể lực, không bị cưỡng ép, và nhận lại sự ghi nhận xứng đáng. Đó là mô hình đáng tham khảo cho mọi xã hội đang già hóa: tạo không gian để người cao tuổi đi làm khi họ muốn, bảo vệ sức khỏe nhưng không tước đi mục đích sống. Khi công việc được thiết kế nhân văn, nó không phải gánh nặng mà là chiếc khung giữ cho tuổi thọ và công việc cùng tiến, giúp con người không bị “rút phích” khỏi đời sống chỉ vì con số trên giấy khai sinh.
