Sống thọ không phải là may mắn, mà là lựa chọn mỗi ngày
Bí quyết sống thọ không phải là một bí kíp bí ẩn, mà là tập hợp những thói quen lâu dài về vận động, ăn uống tự nhiên, giữ tâm lý lạc quan và không ngừng kết nối xã hội, được những người cao tuổi khỏe mạnh áp dụng đều đặn trong hàng chục năm.
Điểm chung thú vị ở những người có tuổi thọ trên 100 là họ không coi tuổi già là dấu chấm hết, mà là một giai đoạn khác để tiếp tục sống chủ động. Cụ Shigeko Kagawa – từng là người cao tuổi nhất Nhật Bản – tóm gọn bí quyết trường thọ của mình bằng câu “đi bộ và sử dụng trí não”. Cụ Ruby McNally thì chọn nhảy dù ở tuổi 100 như một cách khẳng định rằng giới hạn lớn nhất luôn nằm trong đầu chúng ta. Những câu chuyện này cho thấy: tuổi tác là con số, còn chất lượng già đi là lựa chọn.
Bài học từ cụ Shigeko Kagawa: Đi bộ và dùng não đến cuối đời
Nếu phải chọn một hình mẫu “lão hóa chậm” theo nghĩa đẹp nhất, cụ Shigeko Kagawa là cái tên khó bỏ qua. Khi được hỏi về bí quyết sống thọ, cụ trả lời ngắn gọn: “Đi bộ và sử dụng trí não”. Không có thực phẩm chức năng đắt tiền, không có chế độ luyện tập cầu kỳ, mà là một lối sống nhất quán từ thơ ấu đến cuối đời.
Từ nhỏ, cụ đi bộ vài km đến ga tàu để đến trường, rồi khi làm bác sĩ, vẫn giữ thói quen đi bộ đến nhà bệnh nhân. Những thói quen lâu dài này biến vận động thành phần tự nhiên của cuộc sống chứ không phải nhiệm vụ. Đáng nói hơn, cụ không chỉ đi bộ; cụ còn liên tục rèn luyện trí não: chơi trò rèn trí nhớ trên máy tính bảng, viết thư pháp, giải câu đố, may vá, ghi chép mẹo chăm sóc sức khỏe. Một báo cáo cho thấy ở tuổi hơn 110, cụ vẫn sinh hoạt đều đặn, gần như không có bệnh mạn tính và ít phải dùng thuốc. Câu chuyện này là lời phản biện mạnh mẽ với quan niệm “già rồi thì nghỉ ngơi cho khỏe”.
Ruby McNally: 100 tuổi vẫn lái xe, nhảy dù và yêu đời
Khó có hình ảnh nào phá vỡ định kiến về tuổi già mạnh bằng cảnh một cụ bà 100 tuổi nhảy khỏi máy bay, tự đứng dậy sau khi đáp đất và kể lại với vẻ hứng khởi rằng mình “thích lắm”. Ở tuổi 100, bà Ruby McNally vẫn sống độc lập, tự lái xe đi mua sắm, tái khám, nấu ăn hằng ngày; bà không cần gậy hay dụng cụ hỗ trợ khi đi lại, dù gần đây phải bước chậm hơn vì đau đầu gối.
Điều đáng nói là lối sống của Ruby không phải cơn “bốc đồng tuổi già”, mà là phần tiếp nối tự nhiên của cả cuộc đời năng động: leo cây, bơi, leo núi khi còn nhỏ; làm đội trưởng đội bóng rổ nữ ở trung học; sau này duy trì thói quen đi bộ nhiều năm. Về ăn uống, bà ưu tiên thực phẩm tự nhiên: trứng hoặc ngũ cốc nguyên hạt với chuối cho bữa sáng, phô mai và táo cho bữa trưa, bữa tối xoay quanh rau củ và thịt hữu cơ; luôn trữ cà chua bi, nho đỏ để ăn sống, hạn chế đồ ngọt, uống hai tách cà phê mỗi sáng và không uống rượu bia. Một câu nói của bà đáng để trích lại: “Lời khuyên của tôi là hãy ăn uống tự nhiên nhất có thể”.
Ăn tự nhiên, lạc quan và dám mạo hiểm: Mẫu số chung của tuổi thọ cao
Nhìn vào Kagawa và McNally, chúng ta thấy rõ những mẫu số chung của bí quyết sống thọ: chế độ ăn tự nhiên, sự lạc quan, kết nối xã hội, vận động thường xuyên và cả những hoạt động thể chất mạo hiểm đúng mức. Ruby cho rằng tuổi thơ “sạch” giữa vườn rau, quả mọng ở vùng quê đã đặt nền tảng sức khỏe: phần lớn thực phẩm gia đình dùng là rau quả tự nhiên, không hóa chất. Đến tuổi 100, bà vẫn ưu tiên rau củ và thịt hữu cơ, hạn chế đồ ngọt, không đụng đến rượu bia.
Song dinh dưỡng chỉ là một phần. Những người cao tuổi khỏe mạnh này còn có một điểm chung: không chịu “đóng băng” cuộc đời. Ruby bắt đầu nhảy dù năm 80 tuổi vì lời thách thức của cháu trai, rồi lặp lại ở sinh nhật 90 và 100, chia sẻ cảm giác lơ lửng trên không trung là điều bà “thích lắm”. Cụ Kagawa thì tham gia rước đuốc Olympic ở tuổi 109, tự đứng lên trao đuốc dù phần lớn chặng đường ngồi xe lăn. Các hoạt động này không chỉ giữ cơ thể vận động, mà còn tạo niềm vui, cảm giác mình vẫn hữu ích, vẫn góp phần vào đời sống chung.
Tâm lý tích cực và quyết tâm “không dừng lại”: Chìa khóa chủ đạo
Dù gen có giúp một phần, những người sống thọ nhất đều nhấn mạnh rằng tâm lý tích cực và việc tiếp tục hoạt động mới là chìa khóa. Ruby tự nhận mình luôn nhìn vào mặt tích cực của mọi vấn đề; bà nói: “Tôi nghĩ một phần động lực giúp tôi tiếp tục đi tới là sự lạc quan. Tôi luôn nhìn vào mặt tích cực của mọi thứ”. Sự lạc quan này không phải kiểu phủ nhận khó khăn, mà là thói quen tâm lý được rèn cả đời, giúp bà đứng vững qua nhiều biến cố như mất chồng, nuôi bảy người con.
Cụ Kagawa cũng gửi một thông điệp tương tự bằng chính lối sống của mình: sau khi gãy xương và phẫu thuật khớp hông, cụ vẫn duy trì sinh hoạt đều đặn, gần như không mắc bệnh mạn tính và ít dùng thuốc. Cụ không thổi phồng bí quyết sống thọ, thậm chí nói rằng “không làm điều gì đặc biệt”; nhưng nếu quan sát kỹ, “điều không đặc biệt” ấy chính là kiên trì đi bộ, giữ trí não hoạt động, ăn đủ ba bữa nhỏ mỗi ngày với các món đơn giản như đậu đen, trứng, đậu phụ, súp, bánh pudding. Thông điệp cuối cùng khá rõ ràng: muốn sống lâu và sống khỏe, hãy chọn tiếp tục bước đi, tiếp tục học, tiếp tục vui – và đừng phó mặc tuổi già cho chiếc ghế sofa.
