Từ con đường đất tới trục giao thông mới: Nâng cấp đường bộ là cách TP.HCM giãn áp lực đô thị
TP.HCM nâng cấp đường bộ là quá trình thành phố đầu tư lớn để biến những tuyến đường đất hẹp, hạ tầng yếu thành các trục giao thông đô thị có mặt cắt rộng, vỉa hè, cây xanh, thoát nước, chiếu sáng đồng bộ nhằm giảm áp lực kẹt xe, cải thiện kết nối và nâng chất lượng sống cho cư dân. Hai dự án đường Thuận An và dự án đường Tôn Thất Thuyết với tổng vốn hơn 6.800 tỷ đồng là ví dụ tiêu biểu cho hướng đi này. Một bên là tuyến đường đất dài gần 1,5 km được nâng cấp thành mặt đường 12 m, mỗi bên vỉa hè 4 m; bên kia là trục chính khu vực quận 4 cũ với kế hoạch mở rộng, kè chống sạt lở và công viên ven kênh Tẻ. Cả hai cho thấy nếu muốn tháo nút thắt giao thông và không gian, thành phố không còn lựa chọn nào khác ngoài đầu tư hạ tầng giao thông TP.HCM theo chiều sâu.
Mở rộng đường Thuận An: 331 tỷ đồng cho một cú nhảy vọt từ lối mòn sang hạ tầng đô thị
Điểm đáng nói ở dự án mở rộng đường Thuận An là quy mô đầu tư 331 tỷ đồng cho một tuyến đường chỉ dài 1.494 m, xuất phát từ giao với Quốc lộ 13 và kết thúc ở đường Nhà Thờ Bung. Khoản vốn này không nhằm “tráng nhựa lại con hẻm”, mà để thay hẳn diện mạo: đường nhựa nóng rộng 12 m, vỉa hè hai bên mỗi bên 4 m, tổng bề rộng nền đường 20 m, kèm hệ thống thoát nước, cây xanh, chiếu sáng và an toàn giao thông đồng bộ. Về bản chất, thành phố đang biến một lối đi nhỏ thành trục kết nối có chuẩn đô thị, giúp giao thương, lưu thông hàng hóa và di chuyển của người dân thuận lợi hơn. Đây là cách sử dụng ngân sách hợp lý: thay vì dàn trải, tập trung nâng cấp những “nút gấp” để kéo cả khu vực lên, từng bước cải thiện chất lượng đô thị và tạo lực đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
Dự án đường Tôn Thất Thuyết: 5.500 tỷ đồng cho một trục giao thông – không gian công cộng ven kênh Tẻ
Nếu đường Thuận An là bước đi nâng cấp từ dưới lên, thì dự án đường Tôn Thất Thuyết là nước cờ chiến lược ở tầm mạng lưới. Quyết định phê duyệt nâng tổng vốn dự án lên 5.500 tỷ đồng cho thấy thành phố chấp nhận tăng chi để đảm bảo đồng bộ với dự án cầu – đường Nguyễn Khoai. Theo phương án mới, tuyến hiện hữu sẽ được mở rộng lên 26 m trên chiều dài khoảng 3,4 km, có thêm cầu mới qua rạch Nguyễn Kiệu, một tuyến đường quy hoạch số 1 dài 185 m, rộng 28 m, đồng thời mở rộng cầu Nguyễn Kiệu trên đường Bến Vân Đồn lên 25 m. Song song, dự án xây kè bảo vệ dài khoảng 3,2 km dọc kênh Tẻ và rạch Nguyễn Kiệu, làm công viên xanh ven kênh, tích hợp hệ thống thoát nước, cảnh quan, chiếu sáng. "Theo quyết định phê duyệt, dự án nhằm hoàn thiện trục giao thông chính khu vực quận 4 cũ, bảo đảm kết nối thông suốt với Bến Vân Đồn, Nguyễn Tất Thành và hai nhánh N3, N4 của dự án cầu – đường Nguyễn Khoai".
Tác động lên đời sống đô thị: Kết nối, không gian công cộng và bài toán công bằng
Điểm chung của hai dự án là cùng theo đuổi mục tiêu nâng cấp hạ tầng giao thông TP.HCM theo hướng không chỉ phục vụ xe cộ mà còn cải thiện không gian sống. Ở Thuận An, tuyến đường mới không đơn thuần giảm thời gian di chuyển; nó tạo điều kiện thuận lợi cho đi lại, mua bán, từng bước nâng chất lượng đô thị và tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Ở trục Tôn Thất Thuyết, việc xây kè, công viên và nâng cấp hạ tầng kỹ thuật gắn với giải tỏa nhà ven kênh Tẻ không chỉ là chỉnh trang, mà là tái thiết cả dải bờ kênh, cải thiện môi trường không gian công cộng. Vấn đề đặt ra là cách triển khai đền bù, tái định cư có đủ minh bạch, kịp thời để người dân bị ảnh hưởng không trở thành bên thua cuộc. Nếu xử lý tốt, nâng cấp đường bộ không chỉ giảm ùn tắc mà còn là cơ chế chia sẻ lại giá trị gia tăng từ đất đô thị cho cộng đồng.
Ý nghĩa chiến lược: Mở đường để mở không gian phát triển
Nhìn cùng lúc hai dự án – một tuyến gần 1,5 km với 331 tỷ đồng, một trục hơn 3 km với 5.500 tỷ đồng – có thể thấy TP.HCM nâng cấp đường bộ theo cả hai hướng: xử lý những điểm nghẽn nhỏ nhưng cấp thiết, và đầu tư lớn cho trục xương sống có tính kết nối vùng. Dù quy mô khác nhau, cả đường Thuận An lẫn dự án đường Tôn Thất Thuyết đều cho thấy một logic chung: muốn nâng chất đô thị, phải nâng cấp hạ tầng giao thông TP.HCM song hành với cải tạo không gian công cộng, môi trường và hạ tầng kỹ thuật. Việc dự án Tôn Thất Thuyết phải điều chỉnh quy mô và tổng vốn để đồng bộ với cầu – đường Nguyễn Khoai cũng là lời nhắc: hạ tầng chỉ phát huy hiệu quả khi được thiết kế như một mạng lưới liên thông, không phải các mảnh ghép rời rạc. Nếu thành phố tiếp tục kiên trì cách tiếp cận này, những con đường đất hẹp hôm nay hoàn toàn có thể trở thành trục giao thông hiện đại – và là động lực phát triển cho nhiều thế hệ cư dân đô thị.
