Từ nghị quyết đến nhiệm vụ cụ thể
Chương trình hành động về công tác người Việt Nam ở nước ngoài là kế hoạch của Chính phủ nhằm cụ thể hóa nghị quyết của Bộ Chính trị thành nhiệm vụ để các bộ, ngành và địa phương triển khai, theo dõi và đánh giá trong giai đoạn 2026–2031. Ngày 26/10/2026, Phó Thủ tướng Phan Văn Giang ký Nghị quyết 340/NQ-CP ban hành chương trình này. Đây là bước tiếp nối cần thiết: sau hơn 20 năm thực hiện chủ trương trước đó, công tác đã có chuyển biến, nhưng việc huy động đóng góp của cộng đồng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Hơn 6,5 triệu người Việt ở nước ngoài đang sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ; quy mô ấy đòi hỏi chính sách không dừng ở lời kêu gọi hướng về quê hương, mà phải mở ra những con đường tham gia rõ ràng, thuận lợi.
Nguồn lực kiều bào cần gặp đúng nhu cầu
Ưu tiên phát huy nguồn lực kiều bào chỉ có ý nghĩa khi chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ và người trẻ có thể đóng góp vào những lĩnh vực trong nước đang cần. Chương trình yêu cầu rà soát quy định về quốc tịch, xuất nhập cảnh, cư trú, nhà ở, đất đai, đầu tư, tài sản, lao động, khoa học và công nghệ; đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục, chuyển đổi số và dịch vụ công trực tuyến. Đây là những thay đổi có thể tác động trực tiếp đến việc sinh sống, làm việc, đầu tư hay trở về của mỗi cá nhân. Muốn biến chủ trương thành kết quả, cơ quan trong nước cũng cần nêu rõ nhu cầu và cách thức hợp tác, thay vì trông chờ người Việt ở nước ngoài tự tìm cơ hội. Hướng đi ấy tương đồng với chuyển dịch rộng hơn trong hợp tác quốc tế: từ quan hệ cho–nhận sang đối tác cùng tạo giá trị, xác định nhu cầu cụ thể và xây dựng chương trình dài hạn.
Gìn giữ tiếng Việt là tạo sợi dây bền
Kết nối quê hương không thể chỉ dựa vào các chuyến thăm hay hoạt động cộng đồng; ngôn ngữ và văn hóa mới là mối liên hệ được nuôi dưỡng qua nhiều thế hệ. Chương trình giao Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng, tổ chức Chương trình quốc gia về tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài giai đoạn 2026–2031. Các nhiệm vụ gồm hỗ trợ dạy và học, phát triển giáo trình, học liệu số và nền tảng trực tuyến, đào tạo giáo viên, tình nguyện viên, đồng thời thúc đẩy đưa tiếng Việt vào chương trình giáo dục tại nơi có đông người Việt sinh sống. Đây là ưu tiên thực tế, không phải phần trang trí văn hóa: nếu thế hệ trẻ thiếu cơ hội học tiếng Việt, sự gắn bó với gia đình, cộng đồng và quê hương sẽ khó duy trì. Gìn giữ tiếng Việt vì thế cần được xem như hạ tầng của kết nối, với công cụ dễ tiếp cận và hỗ trợ phù hợp từng địa bàn.
Kết nối hai chiều, có trách nhiệm theo dõi
Chương trình đặt mục tiêu xây dựng cộng đồng người Việt ở nước ngoài đoàn kết, phát triển, hội nhập tại xã hội sở tại nhưng vẫn gắn bó với quê hương. Bộ Ngoại giao được giao hỗ trợ cộng đồng ổn định cuộc sống, nâng cao địa vị pháp lý và duy trì kết nối. Cách tiếp cận này đúng ở chỗ kết nối không nên đồng nghĩa với đòi hỏi đóng góp một chiều: người Việt cần được hỗ trợ nơi họ sinh sống, đồng thời có cơ hội tham gia đầu tư, nghiên cứu, giáo dục, văn hóa và phát triển địa phương trong nước. Các bộ, cơ quan ngang bộ và địa phương phải xây dựng kế hoạch triển khai trong quý IV/2026; Bộ Ngoại giao theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, báo cáo, sơ kết cuối năm 2028 và tổng kết trong năm 2030. Những mốc này sẽ là phép thử: chương trình chỉ tạo chuyển biến nếu thủ tục được cải thiện và kết nối được chuyển thành hợp tác lâu dài. Kết luận, ưu tiên nguồn lực, tiếng Việt và gắn bó quê hương có sức nặng khi người Việt thấy rõ cách tham gia và kết quả được duy trì.
