Giá trị Việt truyền thống: Nền tảng nội lực của doanh nhân kiều bào
Doanh nhân kiều bào Việt Nam là những người rời quê hương để lập nghiệp ở nước ngoài nhưng vẫn giữ, vận dụng và lan tỏa hệ giá trị Việt truyền thống như độc lập, tự chủ, hiếu học, cần cù và gắn bó cộng đồng, qua đó biến thành sức mạnh nội lực giúp họ thành công nơi xứ người đồng thời kết nối sâu sắc giữa hai quê hương trong đời sống cá nhân lẫn hoạt động kinh doanh. Hành trình của họ không bao giờ chỉ là câu chuyện tích lũy tài sản, mà là quá trình định hình lại bản sắc Việt trong bối cảnh hội nhập, biến những gì mình hấp thụ từ quê gốc và xã hội tiếp nhận thành trách nhiệm, nghĩa tình và cam kết dài lâu với cả hai phía. Chính ở điểm này, doanh nhân Việt xa xứ khác biệt với nhiều cộng đồng nhập cư khác: họ lập nghiệp toàn cầu nhưng tâm thế vẫn là người Việt mang theo lịch sử đấu tranh, ý chí tự lực và khát vọng vươn lên để đóng góp.
Từ phục vụ nhà hàng, phát báo giữa mùa đông tuyết lạnh đến doanh nhân hai quê hương
Định cư tại Canada vào cuối những năm 1980, Nguyễn Hoài Bắc bắt đầu như phần đông người Việt xa xứ: gần như tay trắng, bất đồng ngôn ngữ và văn hóa, phải học thêm tiếng Anh, bổ sung kiến thức để hòa nhập xã hội mới. Những ngày đầu, ông làm đủ nghề, từ phục vụ tại nhà hàng đến những mùa Đông phải đi phát báo giữa trời tuyết lạnh. Thu nhập không nhiều, ông vẫn kiên quyết dành dụm một phần gửi về giúp đỡ người thân tại Việt Nam. Chính lựa chọn ấy cho thấy bản chất của giá trị Việt truyền thống: dù khó khăn vẫn nghĩ tới gia đình, quê nhà; dù phải bươn chải vẫn tôn trọng con đường lao động hợp pháp và hiếu học. Theo chia sẻ của ông, những năm tháng vất vả đã định hình quan niệm sống rằng muốn phát triển bản thân và đóng góp cho xã hội thì phải học tập, lao động nghiêm túc, từng bước tích lũy tri thức và kinh nghiệm chứ không đầu hàng trước thử thách.
Độc lập, tự chủ: Từ đường lối đối ngoại đến triết lý lập nghiệp xa xứ
Điều thú vị là triết lý tự lực của Nguyễn Hoài Bắc không tách rời tinh thần độc lập, tự chủ vốn ăn sâu trong lịch sử Việt Nam và cả đường lối đối ngoại hiện nay. Bà Margaret Villamizar, đảng viên CPC ML tại Canada, cho biết điều khiến bà đặc biệt ấn tượng ở người Việt Nam là sự kiên định trong đấu tranh bảo vệ độc lập và quyền tự quyết. Theo bà, Việt Nam kiên trì quyền tự quyết định công việc của mình, đồng thời làm bạn với các quốc gia và phát huy sức mạnh, nguồn lực con người để định hướng phát triển. Cách Việt Nam duy trì chính sách đối ngoại độc lập, đề cao giải pháp ngoại giao, đàm phán và tôn trọng luật pháp quốc tế trong bối cảnh thế giới nhiều xung đột được những người bạn Canada nhắc tới như một kinh nghiệm đáng quan tâm. Với doanh nhân Việt xa xứ, tinh thần ấy trở thành kim chỉ nam: tự chủ trong lựa chọn nghề nghiệp, kiên định con đường chính đáng, không để hoàn cảnh chi phối đạo đức, đồng thời mở lòng hợp tác, xây dựng quan hệ bình đẳng với đối tác quốc tế.
Gây dựng sự nghiệp và trường học: Kết nối hai quê hương bằng trách nhiệm cụ thể
Sau những năm tháng làm thuê, Nguyễn Hoài Bắc bắt đầu chuyển sang những công việc có hàm lượng tri thức cao hơn như bán vé máy bay, hỗ trợ bà con kiều bào chuyển kiều hối, xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Canada, qua đó từng bước tích lũy vốn và kinh nghiệm. Khi có điều kiện, ông không chỉ mở rộng kinh doanh tại Canada mà quyết định trở về đầu tư ở Việt Nam như cách thể hiện trách nhiệm của một người Việt xa quê đối với nơi mình sinh ra. Dự án mà ông nghĩ tới đầu tiên là xây dựng một trường nghề tại Chí Linh (Hải Phòng), Trường Trung cấp nghề Việt Nam - Canada, nhằm tạo cơ hội học nghề, có kỹ năng và sớm tìm được việc làm cho những học sinh không có điều kiện bước vào đại học. Tuy nhiên, mô hình trường nghề không phải lúc nào cũng thuận lợi, chưa đạt kết quả như kỳ vọng khi nhu cầu xã hội và lựa chọn của người học thay đổi. Thay vì bỏ cuộc, ông điều chỉnh, duy trì một phần Trường nghề và chuyển một phần cơ sở thành Trường phổ thông liên cấp Trí Đức, tận dụng cơ sở vật chất sẵn có để phục vụ tốt hơn nhu cầu học tập của học sinh địa phương.
Người Việt xa xứ và sứ mệnh kết nối hai quê hương qua giá trị Việt
Hơn 40 năm sống giữa hai quốc gia, Nguyễn Hoài Bắc nhìn nhận Việt Nam là nơi ông sinh ra, còn Canada là đất nước đã cưu mang, giúp ông học tập, trưởng thành và có nguồn lực để trở về đầu tư cho quê hương. Những chuyến đi giữa hai nước đối với ông không chỉ là hành trình công việc mà là sự gắn kết giữa hai quê hương. Trên cương vị Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Việt Nam - Canada và Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ông mong cộng đồng doanh nhân, trí thức và kiều bào tại Canada phát huy tốt hơn vai trò cầu nối, kết nối hợp tác trong các lĩnh vực từ công nghệ cao, giáo dục đến kinh tế xanh, năng lượng tái tạo và phát triển bền vững. Ông khẳng định cộng đồng người Việt Nam tại Canada là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển quê hương, không chỉ vì tri thức, kinh nghiệm, tài chính mà còn vì họ là cầu nối văn hóa, kinh tế, xã hội giữa hai quốc gia. Đó cũng là cách những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam được gìn giữ và phát huy trong hội nhập: biết thích ứng nhưng không quên cội nguồn, thành công nhưng vẫn hướng về cộng đồng, sống ở nước ngoài nhưng luôn mong muốn đóng góp cho sự phát triển của quê hương.
