Phép thử đầu tiên của Chủ tịch Warsh: lãi suất hay uy tín?
Cuộc họp chính sách tiền tệ Fed ngày 15–16/9 là phép thử đầu tiên và quan trọng nhất đối với Chủ tịch Kevin Warsh, khi ông buộc phải lựa chọn giữa tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát Mỹ đang tăng nóng và bảo vệ uy tín cá nhân, hay trì hoãn hành động và chấp nhận rủi ro chính sách bị coi là thiếu quyết đoán. Lạm phát cơ bản tháng 8 tăng 0,3% so với tháng trước, cao hơn mức phù hợp với mục tiêu 2% của Fed, khiến thị trường gần như mặc định kịch bản Fed tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, lên vùng 3,75%-4%. Đây sẽ là lần đầu tiên Fed tăng lãi suất kể từ khi ông Warsh lên nắm quyền, nên quyết định lần này không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà là thông điệp chính sách tiền tệ Fed cho cả chu kỳ mới.
Áp lực lạm phát và kỳ vọng Fed tăng lãi suất
Điểm xuất phát của mọi sức ép là lạm phát Mỹ tăng nóng. Chỉ số giá tiêu dùng lõi, không gồm thực phẩm và năng lượng, tăng 0,3% trong tháng 8 so với tháng 7, vượt xa nhịp tăng tương thích với mục tiêu 2%. Phần lớn mức tăng đến từ cước dịch vụ di động tăng kỷ lục, nhưng thị trường không còn chấp nhận lời giải thích rằng đó chỉ là yếu tố nhất thời. Ngay sau báo cáo, hợp đồng tương lai quỹ liên bang định giá xác suất Fed tăng lãi suất trong cuộc họp 15–16/9 lên trên 85%, từ khoảng 70% trước đó. "Thị trường tài chính hiện đặt cược cao vào khả năng Fed sẽ nâng lãi suất cơ bản thêm 0,25 điểm phần trăm, lên khoảng 3,75%-4%". Trong bối cảnh giá dầu tăng trở lại do căng thẳng Trung Đông, kỳ vọng rằng lạm phát tự hạ nhiệt đang mất dần chỗ đứng, và khẩu hiệu “Fed tăng lãi suất” trở thành kịch bản trung tâm cho giới đầu tư.
Chính sách tiền tệ Fed giữa sức ép nội bộ và chính trị
Dù Fed giữ nguyên lãi suất chuẩn suốt 5 cuộc họp đầu năm, phe ủng hộ tăng lãi suất trong nội bộ đã ngày càng đông, với ba phiếu phản đối tại cuộc họp tháng 7 đòi tăng 0,25 điểm phần trăm. Trong khi đó, một nhóm khác tiếp tục tin rằng lạm phát lõi sẽ hạ nhiệt, nhưng chính họ cũng thừa nhận cần thêm bằng chứng nếu muốn duy trì quan điểm giữ nguyên lãi suất. Vấn đề là Chủ tịch Warsh không chỉ đối diện tranh luận kỹ thuật về chính sách tiền tệ Fed, mà còn phải tính tới sức ép từ Nhà Trắng. Tổng thống Donald Trump – người bổ nhiệm ông – nhiều lần công khai kêu gọi hạ lãi suất và từng chọn Warsh với kỳ vọng ông sẽ cắt giảm lãi suất. Khi lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm leo lên 5%, các nhà phân tích cảnh báo Fed hoặc tăng lãi suất, hoặc chấp nhận rủi ro lợi suất tăng vọt hơn nữa, làm lung lay kiểm soát đường cong lợi suất.
Tăng hay không tăng: cái giá chính trị của mỗi lựa chọn
Nếu Fed tăng lãi suất, đây có thể là điểm khởi đầu của một chu kỳ thắt chặt chính sách mới, vì nhiều nhà kinh tế tin rằng một đợt tăng đơn lẻ sẽ khó đủ sức kìm lạm phát. Một báo cáo nêu rõ, Fed "cần đảo ngược toàn bộ ba lần giảm lãi suất" đã thực hiện trước đó, hàm ý thêm nhiều bước tăng nữa nếu lạm phát không hạ nhiệt. Điều này sẽ củng cố hình ảnh Chủ tịch Warsh như một người ưu tiên chống lạm phát và sẵn sàng chấp nhận chi phí ngắn hạn. Ngược lại, nếu Fed không tăng lãi suất dù lạm phát Mỹ tăng nóng, uy tín của ông gần như chắc chắn bị tổn hại. Quyết định nâng lãi suất lần này được coi là cơ hội để "sửa chữa vết nứt" từ cuộc họp báo 29/7, khi ông không thuyết phục được thị trường về lý do giữ nguyên lãi suất. "Không thể phát biểu cứng rắn về lạm phát rồi lại không ủng hộ tăng lãi suất ngay sau đó" – thông điệp này giờ ám chỉ trực diện vào Chủ tịch Warsh.
Kết luận: Warsh không còn khoảng trống để lưỡng lự
Với lạm phát lõi tăng 0,3%, kỳ vọng thị trường nghiêng mạnh về kịch bản Fed tăng lãi suất, và lợi suất trái phiếu đã lên tới 5%, Chủ tịch Warsh gần như không còn không gian cho một quyết định nửa vời. Nếu ông chọn tăng lãi suất, Fed sẽ bước vào một chu kỳ thắt chặt mới, ưu tiên kiểm soát lạm phát hơn là chiều theo mong muốn hạ lãi suất của Nhà Trắng. Nếu ông chọn giữ nguyên, ông phải chấp nhận rủi ro lớn hơn: bị xem là nói một đằng làm một nẻo, làm suy yếu niềm tin vào chính sách tiền tệ Fed và biến mọi phát biểu tương lai thành thứ mà thị trường nghe nhưng không tin. Trong thế khó này, câu hỏi thực sự không còn là "Fed tăng lãi suất hay không", mà là liệu Chủ tịch Warsh muốn được nhớ đến như một nhà kỹ trị cứng rắn hay một chính khách thỏa hiệp.
