Tóm tắt cuộc xung đột: Fed muốn hãm phanh, Bộ Tài chính đạp ga
Cuộc xung đột chính sách lãi suất giữa Chủ tịch Fed Kevin Warsh và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent là sự đối lập giữa nỗ lực thắt chặt tiền tệ nhằm kiềm chế lạm phát Mỹ với động thái can thiệp vào thị trường trái phiếu để kéo giảm chi phí vay, khiến nhà đầu tư lo ngại hai cơ quan chủ chốt của Washington đang đẩy nền kinh tế theo hai hướng ngược chiều và làm rối thêm kỳ vọng xung quanh cuộc họp Fed tháng 9. Vấn đề cốt lõi không nằm ở chỗ bên nào đúng về mặt kỹ thuật, mà ở chỗ thông điệp chính sách lãi suất Fed bị làm nhiễu vào đúng thời điểm nền kinh tế cần sự rõ ràng. Warsh đang phát tín hiệu cứng rắn khi nhấn mạnh lạm phát chưa hạ đủ và Fed “vẫn còn việc phải làm”, hàm ý chính sách tiền tệ có thể phải tiếp tục thắt chặt. Ngược lại, Bessent chọn cách tác động trực tiếp lên thị trường trái phiếu để hạ lợi suất dài hạn, nới lỏng điều kiện tài chính. Sự mâu thuẫn này không phải chuyện kỹ thuật nội bộ; nó sẽ chạm thẳng vào túi tiền của người vay mua nhà, doanh nghiệp cần vốn và nhà đầu tư đang cố định hình chiến lược cho những tháng tới.
Warsh cứng rắn với lạm phát: Fed không thể quay xe quá sớm
Từ Jackson Hole, Kevin Warsh gửi đi thông điệp rõ ràng: lạm phát Mỹ chưa đủ “ngoan” để Fed yên tâm nới lỏng. Ông dẫn số liệu chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tăng 3,7% trong 12 tháng qua và 4,1% nếu tính trong 6 tháng, đều cao hơn hẳn mục tiêu 2% mà Fed đặt ra. Warsh thừa nhận lạm phát đã hạ so với đỉnh năm 2022, nhưng nhấn mạnh tốc độ cải thiện trong hai năm qua là khiêm tốn và điều kiện tài chính hiện “chưa đủ thắt chặt” để tạo áp lực đáng kể lên giá cả. Quan điểm này không chỉ là lời cảnh báo học thuật. Sau phát biểu, thị trường ngay lập tức đổi cược: xác suất Fed tăng lãi suất trong cuộc họp Fed tháng 9 được định giá lên khoảng 60%, từ khoảng 40% trước đó. Đây là một câu nói có thể được trích lại nhiều lần: Fed “vẫn còn việc phải làm” nếu lạm phát cơ bản không giảm nhanh, và điều đó đồng nghĩa chính sách lãi suất Fed khó có thể quay sang nới lỏng chỉ vì thị trường mong muốn. Với người tiêu dùng, điều này báo hiệu khả năng lãi suất vay vẫn ở vùng cao lâu hơn, bất kể họ đã quen với giai đoạn tiền rẻ trước đại dịch.
Bessent can thiệp thị trường trái phiếu: nỗ lực ổn định hay bước đi phản tác dụng?
Trong khi Fed nói về thắt chặt, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent lại chọn cách nới lỏng điều kiện tài chính thông qua thị trường trái phiếu. Quyết định “ít nhất tăng gấp đôi” quy mô mua lại trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài khiến giới đầu tư Phố Wall đồng loạt cảnh báo đây là động thái đi ngược cuộc chiến chống lạm phát mà Fed theo đuổi. Mục tiêu trên giấy là kéo giảm lợi suất dài hạn, qua đó giảm chi phí vay mua nhà và các khoản vay khác, kích thích hoạt động kinh tế. Nhưng chính điểm hấp dẫn đó lại là vấn đề: nếu chính sách này phát huy tác dụng, nó nới lỏng điều kiện tài chính đúng lúc Fed muốn siết lại, khiến nền kinh tế có nguy cơ nóng lên khi lạm phát vẫn quanh 3,7%, gần gấp đôi mục tiêu. Các nhà quản lý quỹ lớn cho rằng hành động này không còn đơn thuần là quản lý thanh khoản mà đã trở thành nỗ lực tác động giá trái phiếu – một sai lầm nghiêm trọng theo nhận định của một trong những người thầy chung của Warsh và Bessent. Hệ quả là thị trường trái phiếu, thay vì phản ánh kỳ vọng tự nhiên, lại bị kẹp giữa ý chí của Bộ Tài chính và tín hiệu lãi suất từ Fed.
Hệ lụy với Phố Wall và người vay vốn: hai tín hiệu, một ví tiền
Giới đầu tư Phố Wall không chỉ khó chịu vì phải đọc hai bộ tín hiệu trái ngược, mà còn lo ngại tính nhất quán của chính sách tiền tệ Mỹ đang bị xói mòn. Khi Chủ tịch Fed Warsh muốn một Fed “ít nói” hơn, hạn chế định hướng kỳ vọng thị trường, trong khi Bộ Tài chính lại can thiệp để ghìm lợi suất, cảm giác hai cơ quan hành động theo hai hướng khác nhau là điều khó tránh. Krishna Guha cảnh báo động thái của Bộ Tài chính không chỉ làm nhà đầu tư bất an mà còn có thể tạo ra băn khoăn ngay trong nội bộ Ủy ban Thị trường Mở (FOMC). Đối với người dân và doanh nghiệp, sự mâu thuẫn này rất thực tế: nếu Fed tăng lãi suất để chống lạm phát trong khi Bộ Tài chính kéo lợi suất dài hạn xuống, họ sẽ đối mặt với môi trường lãi suất ngắn hạn cao nhưng tín dụng dài hạn lại được “kích” mạnh. Một báo cáo từng cho thấy áp lực giá hạ nhiệt rõ rệt có thể làm giảm kỳ vọng tăng lãi suất, ngược lại nếu CPI tiếp tục nóng, áp lực buộc Fed hành động sẽ gia tăng. Trong bối cảnh đó, chính sách mua lại trái phiếu với mục tiêu hạ lãi suất vay có thể giúp vài nhóm người vay, nhưng về tổng thể lại làm khó thêm nhiệm vụ đưa lạm phát về 2%.
Cuộc họp Fed tháng 9: phép thử cho Warsh, tín hiệu cho thị trường toàn cầu
Tất cả những căng thẳng này đang dồn về cuộc họp chính sách ngày 15–16/9, được xem là phép thử đầu tiên đối với lập trường của tân Chủ tịch Fed. Xung quanh cuộc họp Fed tháng 9, thị trường sẽ bám sát từng câu chữ để hiểu xem Warsh ưu tiên gì: bám chặt mục tiêu lạm phát 2% bằng chính sách lãi suất Fed cứng rắn, hay chấp nhận phần nào sự nới lỏng từ phía Bộ Tài chính để tránh làm kinh tế hụt hơi. Báo cáo CPI tháng 8, dự kiến công bố ngày 11/9, được coi là dữ liệu quan trọng cuối cùng trước quyết định lãi suất. Nếu áp lực giá hạ nhiệt rõ, kỳ vọng tăng lãi suất có thể dịu lại; ngược lại, một con số lạm phát nóng sẽ buộc Fed đứng trước lựa chọn khó: tăng lãi suất bất chấp can thiệp trên thị trường trái phiếu, hoặc chấp nhận đánh đổi uy tín trong cuộc chiến chống lạm phát. Với quy mô thị trường trái phiếu lên tới hàng chục nghìn tỷ USD, bất kỳ quyết định nào cũng sẽ lan ra toàn cầu, tác động đến chi phí vốn, tỷ giá và dòng tiền vào các thị trường mới nổi. Trong thế giằng co hiện nay, lựa chọn tệ nhất không phải là sai số nhỏ về mức lãi suất, mà là để hai trụ cột chính sách tiếp tục kéo nền kinh tế theo hai hướng đối nghịch. Kết luận không khó: nếu Washington muốn lạm phát Mỹ thực sự trở lại vùng 2%, Fed và Bộ Tài chính phải nói cùng một ngôn ngữ. Còn khi một bên kiềm chế, bên kia kích thích, nhà đầu tư và người vay vốn sẽ là người phải trả giá cho sự thiếu nhất quán đó.
