Thức khuya lướt điện thoại: Khi thói quen giải trí biến thành đòn đánh vào não bộ
Thức khuya lướt điện thoại là thói quen nhiều người coi như một cách thư giãn trước khi ngủ, thường liên quan đến việc nằm trên giường dùng màn hình điện thoại tới 1-2 giờ sáng, kéo dài trong nhiều năm, gây thiếu ngủ mạn tính, mất nhịp sinh học và làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu não dẫn tới teo não sớm và suy giảm nhận thức. Thói quen tưởng như vô hại này đã đẩy một người đàn ông 49 tuổi ở Thượng Hải vào tình trạng não teo tương đương cụ già 80 tuổi, sau cơn yếu tay phải đột ngột lúc rạng sáng khi ông vẫn đang lướt điện thoại. Đây không phải câu chuyện giật gân để hù dọa, mà là lời cảnh tỉnh cho nam giới trung tuổi đang sống với áp lực công việc, bệnh nền và hàng đêm dán mắt vào màn hình.
Ca bệnh 49 tuổi – não 80 tuổi: Lời cảnh báo thẳng thắn cho nam giới trên 40
Ông Trương (Zhang), 49 tuổi ở Thượng Hải, nhiều năm duy trì thói quen thức đến 1–2 giờ sáng để lướt điện thoại trên giường. Vào một rạng sáng, khi đang dùng điện thoại, tay phải của ông đột ngột mất sức; ông lập tức gọi cấp cứu và được đưa tới Bệnh viện Đại học Đồng Tế trong tình trạng mất lực tay phải. Chẩn đoán hình ảnh cho thấy tổn thương diện rộng ở chất trắng não – dấu vết bệnh lý vi mạch mạn tính – và mức độ teo mô não tương đương người khoảng 80 tuổi. Dù được điều trị tiêu sợi huyết kịp thời, ông vẫn phản ứng chậm với các yêu cầu đơn giản, giảm khả năng phối hợp động tác, điều hành công việc và suy giảm trí nhớ rõ rệt. Theo bác sĩ Lý Cương, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mạch máu não thuộc Đại học Đồng Tế, bệnh mạch máu não nay không còn là “đặc quyền” của người già mà đang tấn công lứa trung niên.
Không chỉ thiếu ngủ: Cả một hệ sinh thái thói quen hại não đang nuôi dưỡng teo não sớm
Nếu bạn nghĩ chỉ cần ngủ bù cuối tuần là xong, bạn đang đánh giá thấp sức tàn phá của thói quen hại não tích lũy theo thời gian. Các bác sĩ thần kinh nhấn mạnh sa sút trí tuệ mạch máu thường là kết quả của nhiều yếu tố cộng dồn: tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, béo phì, ít vận động và thức khuya kéo dài đều làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu não. Cùng với đó là sáu thói quen hại não điển hình ở nam giới trung niên: ăn nhiều đường, chất béo và muối; thiếu vận động kéo dài; thiếu ngủ hoặc ngủ kém chất lượng; thiếu giao tiếp xã hội và kích thích trí tuệ; căng thẳng tâm lý mạn tính; hút thuốc và uống rượu quá mức. Khi kết hợp với thói quen thức khuya lướt điện thoại, những yếu tố này tạo thành “cơn bão hoàn hảo” đẩy nhanh suy giảm nhận thức nam giới, khiến chức năng tư duy và ghi nhớ tụt dốc thành từng nấc sau mỗi đợt tai biến.
Teo não sớm không phải số phận: Nam giới trung tuổi hoàn toàn có thể tự kéo phanh
Tin xấu là tổn thương mạch máu não một khi đã hình thành thì không thể phục hồi nguyên vẹn; tin tốt là phần lớn nam giới trên 40 vẫn còn thời gian để phanh gấp. Bước đầu tiên là đối mặt thẳng thắn với thói quen thức khuya lướt điện thoại: đặt giờ “tắt màn hình” trước 23h, để điện thoại ngoài phòng ngủ và tránh cuộn mạng xã hội vô thức. Bước thứ hai là xây dựng giờ ngủ cố định, hướng tới 7–8 giờ mỗi đêm, đồng thời đi khám nếu thiếu ngủ kéo dài kèm ngáy to, ngưng thở khi ngủ hoặc buồn ngủ ban ngày. Song song đó, hãy giảm đồ chiên, ngọt, mặn; tăng vận động; cắt hút thuốc, hạn chế rượu bia; chủ động giải tỏa căng thẳng và duy trì giao tiếp xã hội, hoạt động trí tuệ. Teo não sớm không phải định mệnh, nó là kết quả của những lựa chọn lặp đi lặp lại – và bạn có thể bắt đầu chọn khác ngay tối nay.
