Tăng trưởng phải đi cùng chất lượng
Du lịch xanh là cách phát triển hoạt động tham quan, lưu trú và trải nghiệm du lịch song hành với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường và bản sắc địa phương. Với Tây Ninh, đây không nên là khẩu hiệu đi sau tăng trưởng, mà phải là nguyên tắc định hình cách tỉnh mở rộng ngành du lịch. UBND tỉnh vừa ban hành kế hoạch đưa du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn và động lực tăng trưởng mới đến năm 2030, định hướng đến năm 2050.
Mục tiêu du lịch đến năm 2030 là đón hơn 16,5 triệu lượt khách, trong đó có trên 1 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu từ khách du lịch vượt 45.000 tỷ đồng, đóng góp từ 10% GRDP trở lên. Quy mô này cho thấy Tây Ninh muốn chuyển du lịch từ lợi thế điểm đến thành một trụ cột kinh tế. Nhưng số lượt khách chỉ có ý nghĩa nếu chi tiêu, thời gian lưu trú và lợi ích tại chỗ cùng tăng. Kế hoạch đặt mức chi tiêu bình quân trên 2 triệu đồng mỗi ngày với khách nội địa và trên 3,5 triệu đồng với khách quốc tế—một dấu hiệu cho thấy tỉnh cần bán trải nghiệm phong phú, thay vì chỉ đón khách đến rồi đi.
Động lực hiện tại không chỉ đến từ tầm nhìn dài hạn: trong chín tháng đầu năm 2026, Tây Ninh ước đón 7,45 triệu lượt khách, tăng 18,8% so với cùng kỳ, với doanh thu du lịch 6.740 tỷ đồng. Đà tăng này tạo cơ sở để đặt mục tiêu cao hơn, nhưng cũng khiến sức ép lên hạ tầng và cảnh quan tăng theo. Bởi vậy, phát triển du lịch chỉ đáng gọi là thành công khi cộng đồng địa phương có thêm sinh kế mà tài nguyên vẫn được gìn giữ.
Hạ tầng mở đường, sản phẩm giữ chân
Kết nối giao thông là điều kiện để mở rộng không gian du lịch, nhất là khi tỉnh ưu tiên các tuyến nối khu, điểm tham quan với sân bay, cảng biển và khu vực biên giới. Kế hoạch cũng hướng tới trung tâm mua sắm, ẩm thực, vui chơi giải trí và kinh tế đêm nhằm kéo dài thời gian lưu trú. Đây là lựa chọn hợp lý: đường đi thuận tiện giúp khách tiếp cận nhiều điểm hơn, còn dịch vụ buổi tối tạo thêm lý do ở lại. Tuy nhiên, đầu tư hạ tầng sẽ không tự tạo ra sức hút nếu các điểm đến thiếu liên kết và trải nghiệm còn đơn điệu.
Tây Ninh có nền tảng để đa dạng hóa sản phẩm từ Núi Bà Đen, Tòa Thánh Cao Đài và di tích cách mạng đến lễ hội, văn hóa cộng đồng. Các không gian như Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, hồ Dầu Tiếng, sông Sài Gòn, sông Vàm Cỏ và vùng sinh thái Đồng Tháp Mười có thể hỗ trợ hoạt động đi bộ xuyên rừng, cắm trại, du lịch đường thủy và nghỉ dưỡng. Hướng khai thác cần đặt giới hạn sinh thái rõ ràng: trải nghiệm thiên nhiên càng hấp dẫn thì yêu cầu bảo tồn càng cao. Nếu thiếu kiểm soát, chính sức hút của cảnh quan có thể làm suy giảm giá trị mà du lịch đang dựa vào.
Du lịch nông nghiệp và cộng đồng giúp mở rộng lợi ích ra ngoài các điểm nổi tiếng. Farmstay, homestay gắn với nông nghiệp công nghệ cao, làng nghề, sản phẩm OCOP và đặc sản như bánh tráng phơi sương, muối ớt Tây Ninh, mãng cầu Bà Đen hay bò tơ có thể biến nông sản thành trải nghiệm và quà tặng. Cách làm này vừa phong phú hóa du lịch Tây Ninh, vừa tạo thêm đầu ra và sinh kế cho người dân.
Liên kết vùng quyết định sức bền
Hạ tầng và sản phẩm chỉ phát huy hết tác dụng khi được nâng đỡ bởi môi trường đầu tư tốt, nguồn lực xã hội hóa và hợp tác công - tư. Tây Ninh cũng xác định liên kết vùng là một hướng phát triển du lịch, từ kết nối các tuyến di tích lịch sử với địa phương lân cận đến hình thành hành trình đa điểm. Đây là phần việc có thể giúp khách ở lại lâu hơn và phân bổ dòng khách rộng hơn, thay vì dồn áp lực lên một vài điểm nổi bật. Muốn hệ sinh thái du lịch chất lượng cao và bền vững, tỉnh cần phối hợp đầu tư theo mạng lưới, không chỉ chạy đua xây thêm công trình.
Tác động thực tế sẽ được đo bằng cơ hội việc làm và phần giá trị giữ lại trong cộng đồng. Kế hoạch dự kiến ngành du lịch tạo việc làm cho khoảng 25.000 lao động, trong đó có 8.000 lao động trực tiếp. Con số này khiến đào tạo nhân lực, chất lượng dịch vụ và cơ hội cho hộ kinh doanh địa phương trở thành những điều kiện thiết yếu, không phải phần phụ của chiến lược. Tầm nhìn đến năm 2050 còn tham vọng hơn: đón trên 50 triệu lượt khách, khoảng 10 triệu khách quốc tế, doanh thu vượt 400.000 tỷ đồng và đóng góp từ 14% GRDP trở lên.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao làm cơ quan thường trực, phối hợp với các sở, ngành và chính quyền cấp xã, phường để tổ chức thực hiện. Đây là bước tiếp theo quan trọng, bởi mục tiêu lớn chỉ trở thành kết quả khi các dự án kết nối, tiêu chuẩn bảo vệ môi trường và lợi ích cộng đồng được triển khai đồng bộ. Tây Ninh có cơ hội tăng trưởng mạnh, nhưng lợi thế lâu dài không nằm ở việc đón thật đông khách: nó nằm ở khả năng tạo trải nghiệm đáng nhớ mà không làm cạn kiệt những giá trị đã thu hút du khách.
