Khi yêu một môn học cũng là chọn cách truyền tri thức
Lựa chọn nghề giáo từ niềm say mê môn học là hành trình biến sự tò mò và hiểu biết chuyên môn thành mong muốn giúp người khác tiếp cận tri thức. Nguyễn Thị Khánh Chi và Phạm Thị Diễm cùng hướng đến sư phạm, nhưng mỗi người tìm thấy động lực qua một trải nghiệm riêng: những trang bản đồ và tư duy về mối liên hệ giữa con người, thiên nhiên ở Chi; những chương trình khám phá động vật rồi đến các thí nghiệm nghiên cứu ở Diễm.
Điểm chung của hai hành trình không chỉ nằm ở thành tích học tập, mà ở cách tình yêu tri thức lớn dần thành mong muốn chia sẻ. Với người trẻ đang phân vân chọn ngành, câu chuyện của họ gợi một thước đo đáng tin cậy: hãy nhìn vào điều khiến mình muốn tìm hiểu sâu hơn, rồi tự hỏi liệu mình có muốn giúp người khác hiểu điều ấy hay không.
Khánh Chi: từ bản đồ đến ngành Sư phạm Địa lí
Với Khánh Chi, Địa lí không dừng ở tên địa danh hay những con số cần ghi nhớ. Càng học sâu, cô càng nhìn thấy một bức tranh về không gian sống và sự tương tác giữa thiên nhiên với con người. Cách nhìn ấy khiến môn học trở thành một thế giới cần khám phá, thay vì danh sách kiến thức phải học thuộc.
Sau giải Nhì cấp tỉnh năm lớp 10, Chi chuyển từ tiếp nhận thụ động sang chủ động tìm hiểu bản chất, kết nối lý thuyết với thực tế. Cô rèn tư duy hệ thống bằng cách đọc tài liệu, vẽ sơ đồ và luyện đề. Nỗ lực ấy đưa cô đến hai giải Nhất học sinh giỏi quốc gia môn Địa lí liên tiếp, trong các năm học 2024–2025 và 2025–2026; ở kỳ thi sau, cô trở thành thủ khoa Địa lí toàn quốc.
Thành tích không khiến hành trình nhẹ nhàng hơn: có lúc Chi quá tải, kiệt sức vì khối lượng ôn tập và kỳ vọng của bản thân. Dẫu vậy, cô chọn ngành Sư phạm Địa lí tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, gắn với ước mơ đứng lớp, chia sẻ kiến thức và truyền cảm hứng. Với Chi, bục giảng là phần tiếp nối tự nhiên của niềm say mê môn học.
Diễm: từ chương trình động vật đến phòng thí nghiệm
Niềm yêu thích Sinh học của Phạm Thị Diễm khởi đầu từ những giờ xem “Thế giới động vật” và “10 vạn câu hỏi vì sao?”. Khi bắt gặp điều thú vị, cô kể lại cho các em nhỏ trong xóm; từ nhỏ, Diễm cũng thích đóng vai cô giáo, giảng bài cho em trai và bạn bè. Sự háo hức tìm hiểu vì thế sớm gắn với niềm vui diễn giải kiến thức cho người khác.
Diễm chọn Sư phạm Sinh học để vừa đào sâu chuyên môn, vừa học cách truyền đạt dễ hiểu. Ở đại học, cô tham gia nghiên cứu về nấm, thực hiện ba đề tài khoa học và một khóa luận tốt nghiệp. Đề tài làm trà túi lọc từ nấm linh chi cổ cò thu hái tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh cho thấy Sinh học với cô không chỉ nằm trên trang sách mà còn cần sự kiên nhẫn với dữ liệu và thực nghiệm.
Nghiên cứu có lúc chậm tiến độ vì Diễm chưa phân bổ thời gian hợp lý; gần hạn nộp khóa luận, kết quả thí nghiệm nhiều lần không như mong đợi. Cô vẫn ghi nhận số liệu trung thực và hoàn thành công việc với sự hỗ trợ của giảng viên, anh chị đi trước. Sau bốn năm, Diễm nhận danh hiệu thủ khoa Sư phạm Sinh học. Cô tiếp tục học cao học ngành Sinh học, đồng thời chưa muốn giới hạn con đường tương lai vào riêng giảng dạy hay nghiên cứu.
Hai con đường, chung mong muốn đưa tri thức đến gần hơn
Khánh Chi đi đến nghề giáo từ một tình yêu Địa lí được nuôi qua việc học có hệ thống và ước mơ đứng lớp đã hình thành từ lâu. Diễm đến với Sư phạm Sinh học từ niềm vui khám phá tự nhiên, kể lại điều mình biết, rồi thử sức trong nghiên cứu. Một người nhìn thấy nghề giáo như cách truyền cảm hứng trực tiếp cho học sinh; người kia xem năng lực giảng dạy là một phần của mong muốn đưa tri thức đến cộng đồng.
Khác biệt ấy đáng chú ý: lựa chọn nghề giáo không nhất thiết bắt đầu từ cùng một khoảnh khắc hay một kiểu trải nghiệm. Với Chi, kiến thức địa lí mở ra khát vọng chia sẻ trên bục giảng; với Diễm, những câu hỏi về sự sống dẫn từ chương trình khám phá đến phòng thí nghiệm và cách giải thích khoa học. Cả hai đều cho thấy thành tích có ý nghĩa nhất khi trở thành động lực học tiếp, hiểu sâu và giúp người khác cùng tiến bộ.
Hai hành trình cũng không phủ nhận những đoạn khó khăn: áp lực ôn thi, kiệt sức, thí nghiệm trễ tiến độ hay kết quả trái dự đoán đều là một phần của quá trình trưởng thành. Điều làm nên lựa chọn của họ không phải con đường luôn bằng phẳng, mà là niềm say mê đủ bền để tiếp tục học hỏi. Đó là gợi ý thiết thực cho học sinh đang chọn ngành: hãy tìm môn học khiến mình muốn khám phá thêm, rồi cân nhắc cách biến sự tò mò ấy thành giá trị cho người khác.
