Tập huấn AI cho 1.700 học sinh: câu chuyện không chỉ là dùng công cụ mới
Tập huấn AI trong trường phổ thông là hoạt động có tổ chức nhằm trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng và thái độ đúng đắn để sử dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ học tập, nghiên cứu và sáng tạo, đồng thời hình thành năng lực số và khả năng thích ứng với môi trường học tập số một cách an toàn, có trách nhiệm và không lệ thuộc công nghệ. Ngày 3/9, Trường THPT Châu Văn Liêm ở TP Cần Thơ tổ chức tập huấn chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho hơn 1.700 học sinh với chủ đề “Làm chủ AI – Học tập thông minh”. Đây không phải buổi giới thiệu công cụ mang tính phong trào, mà là bước đi thể hiện quan điểm rõ ràng: dạy dùng AI học tập, nhưng kiên quyết tránh tình trạng lệ thuộc AI ở học sinh. Trường phổ thông hiếm khi được nhắc đến như nơi đi đầu về quản lý rủi ro công nghệ, song quyết định này cho thấy Châu Văn Liêm chọn cách chủ động thiết kế “luật chơi” với AI thay vì đứng ngoài rồi cấm đoán.
Làm chủ AI, không để AI làm chủ: mục tiêu năng lực số rõ ràng
Điểm khác biệt của chương trình tập huấn AI trường học ở Châu Văn Liêm là đặt năng lực số làm trục chính. Nội dung không dừng ở hướng dẫn vài ứng dụng lạ mắt, mà tập trung xây dựng khuôn khổ năng lực số: hiểu chuyển đổi số, biết dùng công cụ, nhưng quan trọng hơn là biết phân tích, kiểm chứng và chịu trách nhiệm với sản phẩm học tập của mình. Theo bà Trần Thị Lụa, mục tiêu quan trọng của tập huấn là giúp học sinh sử dụng AI đúng cách, phát huy lợi ích công nghệ trong học tập nhưng không phụ thuộc hay lạm dụng AI. Nói cách khác, nhà trường không muốn tạo ra một thế hệ học sinh chỉ biết “hỏi AI rồi chép”, mà là thế hệ biết dùng AI như trợ lý để nâng chất lượng tư duy, thay vì thay thế tư duy. Đây là ranh giới mỏng mà nhiều trường đang loay hoay, nhưng Châu Văn Liêm đã chủ động vạch ra bằng quy định và tập huấn.
Tập huấn cụ thể: từ prompt đến bảo vệ dữ liệu cá nhân
Trong buổi tập huấn, hơn 1.700 học sinh được chia theo từng khối lớp để vừa nghe lý thuyết, vừa thực hành trực tiếp với các công cụ AI trong học tập, nghiên cứu, tự học và sáng tạo. Các em được hướng dẫn cách đặt câu lệnh (prompt), lựa chọn và kiểm chứng thông tin do AI cung cấp, thay vì mặc định xem câu trả lời là đúng. Điểm đáng chú ý là phần về an toàn số: sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm và đúng quy định, bao gồm bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư, bản quyền, nhận diện thông tin sai lệch và các nguy cơ trên môi trường số. Trong bối cảnh nhiều học sinh sẵn sàng đưa mọi thông tin cá nhân lên các nền tảng AI, cách tiếp cận quản lý rủi ro AI này đáng được nhân rộng. Việc lồng thêm nội dung ứng dụng công nghệ số vào công tác Đoàn, quản lý dữ liệu đoàn viên và hoạt động phong trào cho thấy nhà trường xem chuyển đổi số là hệ sinh thái toàn diện chứ không chỉ là vài tiết học công nghệ.
Quy định sử dụng AI và chuẩn bị cho năm học 2026-2027
Tập huấn AI trường học ở Châu Văn Liêm không diễn ra đơn lẻ, mà gắn chặt với quy định sử dụng AI trong dạy học, học tập và nghiên cứu khoa học theo Quyết định số 97/QĐ-CVL có hiệu lực từ năm học 2026-2027. Việc ban hành quy định riêng cho thấy nhà trường coi AI là thành phần thường trực của môi trường học tập mới, nhưng phải đi cùng “hàng rào an toàn” quản lý rủi ro: rủi ro lệ thuộc, rủi ro sai lệch thông tin, rủi ro xâm phạm dữ liệu cá nhân. Với cách chuẩn bị này, năm học 2026-2027 nhiều khả năng sẽ là năm Châu Văn Liêm chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang vận hành thường xuyên AI trong lớp học, trên nền tảng khuôn khổ năng lực số đã được giải thích rõ cho học sinh. Câu hỏi không còn là “có cho dùng AI không?”, mà là “dùng AI như thế nào để kết quả học tập tốt hơn mà vẫn giữ được bản sắc, trách nhiệm và tư duy độc lập của từng học sinh?”.
Bài học cho các trường khác: quản lý rủi ro tốt hơn là cấm đoán
Câu chuyện Châu Văn Liêm cho thấy một hướng đi hợp lý: thay vì cấm dùng AI rồi để học sinh tự tìm cách “lách”, hãy dạy dùng AI học tập đúng cách và công khai bàn về nguy cơ lệ thuộc AI học sinh có thể gặp. Khi trường xây dựng khuôn khổ năng lực số, tổ chức tập huấn rộng rãi và gắn AI với quy trình học tập, tự học, nghiên cứu, học sinh sẽ xem AI như công cụ cần hiểu rõ, không phải phép màu có thể thay thế mọi nỗ lực. Mô hình này gửi đi thông điệp rõ ràng: giáo dục phổ thông không thể đứng ngoài làn sóng AI, nhưng có thể dẫn dắt cách dùng AI, quản lý rủi ro AI và bảo vệ người học bằng sự minh bạch, đối thoại và trách nhiệm. Nếu nhiều trường khác cùng chọn cách chủ động giống Châu Văn Liêm, câu chuyện AI trong giáo dục sẽ bớt là nỗi sợ, và trở thành cơ hội nâng chất lượng học tập thật sự.
