Từ tăng trưởng “chiều rộng” sang chiến lược FDI công nghệ cao “chiều sâu”
Chiến lược thu hút FDI của Quảng Ninh công nghệ cao là cách tỉnh dịch chuyển từ mục tiêu tăng quy mô vốn đơn thuần sang chọn lọc dự án chế biến chế tạo, công nghệ cao, logistics và năng lượng xanh, dựa trên lợi thế cảng biển, hạ tầng giao thông, quỹ đất và cải cách thủ tục, nhằm tạo giá trị gia tăng cao, việc làm chất lượng và phát triển xanh gắn với hội nhập sâu chuỗi giá trị toàn cầu. Đây không phải là bước ngoặt chốc lát, mà là kết quả của nhiều năm tích lũy nội lực và chuẩn bị hạ tầng kinh tế Quảng Ninh bài bản. Tỉnh đã kiên trì hoạch định phát triển khu công nghiệp và cảng biển Hải Hà trong quy hoạch tổng thể từ hơn một thập kỷ trước, đồng thời hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, điện, nước và viễn thông kết nối liên vùng. Quan điểm rõ ràng: dòng vốn mới phải đi cùng công nghệ, quản trị hiện đại và bảo vệ môi trường, thay vì “trải thảm” cho mọi dự án. Đây là lựa chọn mang tính tranh luận, nhưng Quảng Ninh đã quyết đứng về phía tăng trưởng chất lượng hơn là tốc độ ngắn hạn.
Siêu dự án cảng biển Hải Hà: bàn đạp cho FDI chế biến chế tạo
Tổ hợp cảng biển nước sâu và đô thị công nghiệp sinh thái Hải Hà được đề xuất trên diện tích khoảng 6.500 ha, với kỳ vọng trở thành hạt nhân tăng trưởng mới của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Quan trọng hơn các con số, dự án này cho thấy cách Quảng Ninh muốn biến cảng biển Quảng Ninh thành trung tâm sản xuất chứ không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa. Theo phương án đề xuất, tổ hợp Hải Hà có năng lực thông qua khoảng 274 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Đây là phát biểu mang tính trích dẫn: "Sau khi hoàn thành và đưa vào vận hành đồng bộ, tổ hợp này dự kiến đạt năng lực thông qua khoảng 274 triệu tấn hàng hóa mỗi năm". Bên cạnh logistics đẳng cấp thế giới, không gian đô thị công nghiệp sinh thái được thiết kế theo mô hình tuần hoàn, giảm tác động môi trường. Quảng Ninh ưu tiên tối đa cho các dự án FDI chế biến chế tạo, công nghệ cao, sản xuất linh kiện điện tử, năng lượng xanh và dịch vụ logistics hiện đại có giá trị gia tăng lớn. Đáng chú ý, dự án Hải Hà dự kiến tạo việc làm ổn định cho khoảng 267.400 lao động, góp phần giải quyết bài toán an sinh xã hội và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước. Với cách thiết kế này, cảng biển trở thành “nam châm” cho nhà máy, viện nghiên cứu và dịch vụ cao cấp.
Chuẩn bị hạ tầng, quỹ đất và thủ tục cho FDI chất lượng cao
Quảng Ninh không che giấu tham vọng tăng mạnh FDI, nhưng tỉnh công khai nâng chuẩn tiếp nhận dự án. Nghị quyết số 05-NQ/TU nêu rõ định hướng hướng dòng vốn FDI thế hệ mới vào các khu công nghiệp, khu kinh tế, với ưu tiên là công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, logistics, năng lượng xanh và đổi mới sáng tạo. Để biến mục tiêu thành hiện thực, hạ tầng kinh tế Quảng Ninh được rà soát và nâng cấp: cao tốc, cảng biển, cảng hàng không quốc tế và mạng lưới giao thông liên vùng được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu triển khai dự án mới. Tại các KCN Sông Khoai, Bắc Tiền Phong và Đông Triều, địa phương tiếp tục giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất công nghiệp và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật cho dự án mới. Tỉnh duy trì Tổ công tác đặc biệt hỗ trợ nhà đầu tư từ giai đoạn nghiên cứu quy hoạch, thực hiện thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng đến khi dự án đi vào hoạt động. Cải cách thủ tục hành chính được xác định là giải pháp để giảm thời gian xử lý và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Điểm tích cực là tư duy chuyển từ “xin – cho” sang “phục vụ”, dù thực thi còn là bài kiểm tra dài hơi.
Phát triển xanh và hội nhập sâu: nền tảng chính sách cho chiến lược mới
Chiến lược FDI công nghệ cao của Quảng Ninh không vận hành trong chân không. Định hướng nâng cao chất lượng thu hút FDI của tỉnh đặt trong bối cảnh Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, coi kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia. Nghị quyết nhấn mạnh FDI không chỉ để bổ sung vốn trung và dài hạn, mà còn gắn với tiếp nhận công nghệ, phương thức quản trị, phát triển nguồn nhân lực và mở rộng thị trường. Với cách hiểu này, FDI trở thành “gói tổng hợp” chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chứ không chỉ là dòng tiền. Quảng Ninh kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng đơn thuần, ưu tiên các dự án chế biến chế tạo, công nghệ cao, linh kiện điện tử, năng lượng xanh và logistics hiện đại. Sự kết hợp giữa hạ tầng logistics hiện đại và vùng nguyên liệu nông, lâm sản như chè, quế, hồi được gợi mở để phát triển chuỗi giá trị công nghiệp chế biến gắn với nông nghiệp công nghệ cao và bảo vệ môi trường. Điều này cho thấy Quảng Ninh muốn bước vào cuộc chơi hội nhập sâu bằng “hàng hóa xanh” và dịch vụ giá trị cao, thay vì trở thành điểm gia công giá rẻ.
Tác động tới doanh nghiệp và người lao động: cơ hội đi kèm thách thức
Đối với doanh nghiệp, chiến lược mới vừa là cơ hội, vừa là áp lực. Các nhà đầu tư có thể được hưởng lợi từ hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện và thủ tục hành chính được rút gọn, khi tỉnh chủ động cải cách để giảm thời gian xử lý và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Theo đánh giá, địa phương cần tiếp tục giảm chi phí tuân thủ, nâng chất lượng dịch vụ công và tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, qua đó tăng khả năng tiếp nhận dự án quy mô lớn, công nghệ cao và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là yêu cầu thực tế, bởi không có môi trường thực thi tốt thì mọi nghị quyết sẽ dừng ở khẩu hiệu. Với người lao động, các dự án như tổ hợp cảng biển – đô thị công nghiệp sinh thái Hải Hà được kỳ vọng tạo việc làm ổn định cho khoảng 267.400 lao động. Nếu Quảng Ninh đồng thời đầu tư vào đào tạo nghề và nâng kỹ năng, nhóm lao động trẻ có thể dịch chuyển từ việc làm thu nhập thấp sang vị trí trong FDI chế biến chế tạo và dịch vụ cảng biển hiện đại. Nhưng nếu chất lượng đào tạo không theo kịp, nguy cơ bị “bỏ lại phía sau” trong chuỗi giá trị công nghệ cao là có thật, nhất là với lao động nông thôn và lao động lớn tuổi.
