Tăng trưởng công nghiệp Thái Nguyên: từ “đông lao động” sang “cao năng suất”
Năng suất công nghiệp Thái Nguyên là cách tỉnh chuyển động lực tăng trưởng từ mở rộng số lượng lao động và quy mô vốn sang nâng cao hiệu quả mỗi dây chuyền, mỗi doanh nghiệp và mỗi người lao động, qua đó tạo thêm giá trị gia tăng trên cùng một đơn vị nguồn lực và mở rộng dư địa tăng trưởng dài hạn cho toàn bộ nền công nghiệp địa phương. Trong nhiều năm, nguồn lao động dồi dào là một trong những lợi thế quan trọng giúp Thái Nguyên thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp. Tuy nhiên, khi yêu cầu về công nghệ, chất lượng và giá trị gia tăng ngày càng cao, lợi thế cạnh tranh cũng đang thay đổi. Con số đáng nói: chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 19,88% trong khi lao động trong doanh nghiệp công nghiệp chỉ tăng khoảng 0,6%. Điều đó thể hiện rõ tỉnh không còn đặt cược vào “mở rộng theo chiều ngang”, mà chuyển sang tăng trưởng dựa trên năng suất và chất lượng.
Nội lực doanh nghiệp: khi dữ liệu và quản trị tinh gọn nâng năng suất
Điểm tích cực nhất trong bức tranh tăng trưởng kinh tế Thái Nguyên là nội lực doanh nghiệp công nghiệp đang được kích hoạt thông qua đổi mới công nghệ và quản trị. Trường hợp Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG cho thấy xu hướng mới: doanh thu nửa đầu năm tăng 20,5% nhưng không phải bằng việc tuyển thêm hàng nghìn công nhân, mà bằng việc số hóa quản trị và chuẩn hóa từng thao tác sản xuất. Mỗi chuyền may được kết nối với phần mềm quản trị, cho phép phát hiện và điều chỉnh ngay khi một công đoạn chậm tiến độ, giúp cân bằng năng suất toàn chuyền, giảm thời gian chờ và hạn chế lãng phí. Doanh nghiệp tiếp tục đầu tư lớn cho thiết bị chuyên dùng, hoàn thiện hệ thống quản trị số và triển khai mô hình quản trị tinh gọn, đào tạo kỹ năng bài bản cho người lao động. Điều đáng nói là hàng loạt cải tiến nhỏ, liên tục trong từng công đoạn mới là yếu tố âm thầm nhưng quyết định nâng năng suất công nghiệp Thái Nguyên, thay vì các dự án “hoành tráng” nhưng sử dụng lao động kém hiệu quả.
Gang thép Thái Nguyên: từ tháo gỡ tiêu thụ đến yêu cầu đổi mới công nghệ
Đối với ngành luyện kim, đổi mới công nghệ gang thép không chỉ là chuyện nội bộ doanh nghiệp, mà đang trở thành một kỳ vọng chính sách. Với Công ty CP Gang thép Thái Nguyên (TISCO), sự đồng hành của tỉnh đang mở thêm dư địa phát triển, tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới, nâng cao sức cạnh tranh và tiếp tục phát huy giá trị thương hiệu thép mang tầm quốc gia. Thay vì chỉ nghe báo cáo khó khăn, tỉnh đã chủ động kết nối nhu cầu của các dự án xây dựng trên địa bàn với năng lực cung ứng của TISCO, tạo ra các biên bản ghi nhớ lên tới 243.000 tấn thép. Đây là cách tháo gỡ cụ thể nút thắt tiêu thụ sản phẩm, nhưng cũng đặt ra yêu cầu: một thương hiệu thép quốc gia giai đoạn mới phải được đo bằng công nghệ hiện đại hơn, năng suất cao hơn, tiêu hao năng lượng thấp hơn, khả năng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và quản trị theo chuẩn mực hiện đại. Nghị quyết 79 khuyến khích doanh nghiệp có vốn nhà nước liên kết trong chuỗi giá trị, huy động nguồn lực xã hội, đổi mới công nghệ và nâng cao quản trị. Với TISCO, nếu không biến sự hỗ trợ của tỉnh thành động lực tự thân để đổi mới thì lợi thế kết nối thị trường cũng khó chuyển hóa thành sức bật năng suất lâu dài.
Xuất khẩu tăng tốc: nội địa đột phá, FDI chuyển trọng tâm sang chất lượng
Bên cạnh sản xuất, xuất khẩu Thái Nguyên 2026 đang giữ vai trò “nhịp tim” của tăng trưởng kinh tế Thái Nguyên. Trong 7 tháng, xuất khẩu hàng hóa ước đạt 21,97 tỷ USD, tăng 20,9% và giúp địa phương duy trì xuất siêu khoảng 5,2 tỷ USD. Hoạt động xuất khẩu không chỉ đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng mà còn tạo động lực cho sản xuất công nghiệp, đầu tư và mở rộng chuỗi cung ứng. Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp trong nước ghi nhận tăng trưởng xuất khẩu tới 147% trong tháng 7, dù quy mô còn nhỏ so với khu vực FDI chiếm khoảng 95% kim ngạch. Từ góc độ cơ cấu doanh nghiệp, thách thức lớn vẫn là sự phụ thuộc đáng kể vào FDI. Chính vì vậy, Thái Nguyên đang chuyển sang giai đoạn mới trong thu hút FDI: không chỉ ưu tiên quy mô vốn, mà tập trung vào các dự án có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, sử dụng hiệu quả nhân lực và có khả năng lan tỏa về công nghệ, quản trị. Nếu doanh nghiệp nội địa tận dụng được hệ sinh thái công nghiệp và mạng lưới FDI để nâng cấp công nghệ, tăng tỷ lệ nội địa hóa và phát triển sản phẩm giá trị gia tăng cao, cơ cấu xuất khẩu của tỉnh sẽ có thêm một động lực nội sinh mới.
Từ động lực trước mắt đến chiến lược dài hạn nâng năng suất
Điểm chung của những chuyển động tại Thái Nguyên là tư duy phát triển công nghiệp theo chiều sâu, lấy năng suất làm trọng tâm. Kết quả tăng trưởng công nghiệp thời gian qua cho thấy động lực phát triển của tỉnh đang chuyển dần từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng và hiệu quả. Trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, cùng với việc thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân và thu hút FDI, tỉnh đặc biệt chú trọng phát triển kinh tế nhà nước như một lực lượng vật chất quan trọng, có ý nghĩa dẫn dắt, mở đường và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững. Thời gian tới, ngành Công Thương Thái Nguyên sẽ tiếp tục tham mưu triển khai các giải pháp phát triển công nghiệp theo chiều sâu; khuyến khích chuyển đổi số, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Câu hỏi không còn là “làm sao thu hút được nhiều dự án hơn”, mà là “làm sao mỗi dự án, mỗi doanh nghiệp tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một đơn vị nguồn lực”. Nếu Thái Nguyên kiên định với hướng đi năng suất công nghiệp Thái Nguyên, kết hợp tháo gỡ kết nối tiêu thụ sản phẩm với thúc đẩy đổi mới công nghệ, quản trị, tỉnh có cơ sở để mở rộng dư địa tăng trưởng công nghiệp mà không bị mắc kẹt trong mô hình công nghiệp giá rẻ, lao động rẻ.
