Chiếc áo đính tai nghe biến một MV thành tâm điểm tranh cãi
Tranh cãi quanh chiếc áo đính tai nghe trong MV Hoàng Thùy Linh là cuộc đối đầu giữa hai cách hiểu về sáng tạo thời trang: một bên xem ý tưởng chất liệu là độc quyền, bên còn lại khẳng định giá trị nằm ở quá trình cá nhân hóa, bối cảnh sử dụng và cấu trúc thiết kế cụ thể.
Sau 4 năm kể từ album LINK, Hoàng Thùy Linh trở lại với MV Thầy Dùi, phát hành tối 16/10, tiếp tục khai thác chất liệu văn hóa Việt trên nền nhạc đương đại. Trong hơn 3 phút, cô xuất hiện với hơn 11 tạo hình khác nhau, nhưng chỉ một khoảnh khắc “chớp nhoáng” với tạo hình Giáo sư – chiếc áo crop-top trắng đính hàng trăm tai nghe có dây – lại chiếm trọn spotlight tranh luận.
Chiếc áo đính tai nghe này thuộc bộ sưu tập của NTK Đỗ Phúc Quyền, được stylist Hoàng Ku chọn vì phù hợp với “tầm nhìn sáng tạo” của dự án và đã xin phép chỉnh sửa. Từ một chi tiết thời trang mang tính ẩn dụ cho công nghệ và AI trong MV, nó nhanh chóng bị kéo ra khỏi bối cảnh nghệ thuật để trở thành vật chứng trong cuộc tranh cãi thiết kế ồn ào.
Bình luận “bản gốc” của Omar Amor và làn sóng cáo buộc copycat
Ngòi nổ của tranh cãi không đến từ khán giả, mà từ chính một thương hiệu thời trang quốc tế. Sau khi Hoàng Ku đăng hình các tạo hình trong MV lên trang cá nhân, tài khoản thương hiệu Omaramorxo để lại bình luận: lần sau nếu muốn đặt thiết kế làm từ tai nghe thì hãy đặt “bản gốc” của họ. Câu chữ ngắn nhưng ẩn ý rõ ràng: áo đính tai nghe trong MV bị xem là bản sao.
Không dừng lại ở đó, NTK Omar Amor còn bình luận “copycat” dưới bài đăng của chính NTK Đỗ Phúc Quyền. Sự việc lập tức đẩy tranh cãi thiết kế lên thành “phiên tòa” công khai trên mạng xã hội, nơi cảm xúc và định kiến thường lấn át phân tích chuyên môn. Trong mắt nhiều người, việc một nhà tạo mốt Thụy Sĩ – vốn nổi tiếng với trang phục kết từ 750 chiếc tai nghe có dây bằng kỹ thuật macramé – lên tiếng, đủ để mặc định bên Việt Nam ở thế yếu.
Nhưng chính cách Omar Amor chọn công khai cáo buộc, thay vì đưa ra phân tích chi tiết về cấu trúc, phom dáng, kỹ thuật, lại khiến câu chuyện nghiêng về cuộc chiến hình ảnh hơn là một tranh luận nghề nghiệp lành mạnh về bản quyền thiết kế thời trang.
Hoàng Ku và NTK Đỗ Phúc Quyền: hai cách tự vệ trước áp lực dư luận
Trước làn sóng chỉ trích, stylist Hoàng Ku chọn giọng điệu mềm và ngoại giao. Anh khẳng định đây là lần đầu tiên biết đến các thiết kế của Omar Amor, nhấn mạnh sự tương đồng – nếu có – không nằm trong chủ đích sáng tạo của mình, đồng thời bày tỏ mong muốn sự việc không khiến bên nào khó chịu và để ngỏ khả năng hợp tác trong tương lai. Đó là cách phản hồi ưu tiên giữ hòa khí, nhưng cũng dễ khiến công chúng hiểu nhầm rằng phía Việt Nam ở thế “xin lỗi trước cho xong”.
Ngược lại, NTK Đỗ Phúc Quyền – người chịu trách nhiệm trực tiếp về tính nguyên bản của mẫu áo – chọn cách phản pháo cứng rắn hơn. Anh đăng 12 Instagram Story giải thích, khẳng định đây là đồ án tốt nghiệp được thực hiện dưới sự giám sát của hội đồng chính thức, bắt đầu nghiên cứu từ tháng 1 và hoàn thiện, chụp ảnh vào giữa tháng 6, trong khi thiết kế Clone 3 của Omar Amor chỉ xuất hiện trên mạng từ ngày 22/7.
Anh mô tả ý tưởng xuất phát từ những vật dụng cá nhân mang theo mỗi ngày, từ áo polo mình thường mặc, dùng thao tác cuộn, quấn tai nghe để thể hiện sự xáo trộn cảm xúc và vòng lặp nội tâm. Đồng thời, anh nhấn mạnh việc dùng tai nghe có dây làm chất liệu không phải ý tưởng độc quyền, dẫn chứng nhiều thiết kế khác xử lý dây theo cách tương tự và cho rằng quy kết copycat là thiếu cơ sở. Ở cuối loạt story, anh còn châm biếm sự tương đồng giữa logo Omar Amor và Chanel, như một cách “trả đòn” biểu tượng.
Khi ý tưởng chất liệu không đủ để kết luận sao chép
Cốt lõi của tranh cãi nằm ở câu hỏi: dùng chung một loại vật liệu – ở đây là tai nghe có dây – có đủ để kết luận sao chép thiết kế? Câu trả lời nên là không. Trong thời trang, ý tưởng sử dụng rác thải điện tử, dây cáp, tai nghe… đã xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới. Omar Amor theo đuổi thời trang nghệ thuật từ rác thải điện tử và có bộ trang phục kết từ 750 chiếc tai nghe, nhưng điều đó không đồng nghĩa mọi trang phục dùng tai nghe đều thuộc “địa hạt” của anh.
Để bàn về bản quyền thiết kế thời trang, cần nhìn vào tổng hòa: phom dáng, cấu trúc, kỹ thuật xử lý, câu chuyện khái niệm, mốc thời gian hình thành. Việc Đỗ Phúc Quyền công khai phác thảo, mẫu thử, timeline đồ án tốt nghiệp là một bước đi đúng hướng trong việc tự bảo vệ mình bằng dữ liệu cụ thể, thay vì cảm xúc.
Ngược lại, phía Omar Amor hiện mới dừng ở những cáo buộc mang tính khẳng định, chưa kèm phân tích chi tiết. Trong bối cảnh đó, việc cộng đồng mạng vội vàng kết tội hay bênh vực tuyệt đối cho bất kỳ bên nào đều làm nghèo đi một cuộc thảo luận đáng lẽ phải rất giàu tính chuyên môn về bản quyền thiết kế thời trang.
Từ chiếc áo đính tai nghe đến bài học về minh bạch sáng tạo
MV Thầy Dùi, với hơn 600.000 lượt xem sau gần hai ngày phát hành, lẽ ra nên được nói nhiều hơn về âm nhạc, hình ảnh điện ảnh và cách kết hợp chầu văn với tiếng chim, kèn, chuông, trống sạp. Thay vào đó, chiếc áo đính tai nghe lại chiếm sóng, phơi bày khoảng trống về hiểu biết và cơ chế bảo vệ sáng tạo trong ngành.
Vụ việc cho thấy ba điều. Thứ nhất, nhà thiết kế Việt cần học cách lưu trữ, ghi chép và công bố quá trình sáng tạo – từ nghiên cứu, phác thảo đến mốc thời gian – như Đỗ Phúc Quyền đã làm, để có “hồ sơ sáng tạo” rõ ràng khi xảy ra tranh cãi. Thứ hai, stylist và nghệ sĩ khi sử dụng các thiết kế mang tính ý niệm cao nên chuẩn bị sẵn thông tin về nguồn gốc, tránh bị động khi bị chất vấn. Thứ ba, công chúng cần phân biệt giữa trùng ý tưởng chất liệu và sao chép thiết kế hoàn chỉnh.
Chiếc áo đính tai nghe trong Hoàng Thùy Linh MV Thầy Dùi không chỉ là một tạo hình gây tò mò, mà là lời nhắc rằng sáng tạo độc lập phải đi kèm minh bạch, và mọi cáo buộc copycat cần được đặt trên nền tảng chứng cứ, thay vì cảm xúc và định kiến.
