Từ “5 điểm” đến quảng trường Ba Đình: khi nhạc cổ động phản biện lại chấm điểm
Hành trình một ca khúc Quốc khánh từ chỗ bị chấm điểm thấp nhưng vẫn kiên trì tồn tại, âm thầm lan tỏa rồi bất ngờ được chọn vang lên trong các đại lễ quốc gia, cho thấy nhạc cổ động Việt Nam đang thay đổi cách được sáng tác, đánh giá và tiếp nhận bởi công chúng lẫn giới chuyên môn.
Câu chuyện của Thịnh Vượng Việt Nam Sáng Ngời là ví dụ rõ nhất: từ một tiết mục bị nhạc sĩ Châu Đăng Khoa nhận xét chỉ xứng đáng 5 điểm trên sân khấu Bài Hát Hay Nhất – Big Song Big Deal, ca khúc này dần đi theo con đường riêng, vượt khỏi nhận định ban đầu để trở thành một sáng tác yêu nước quen thuộc trong đời sống cộng đồng. Được hát bởi buitruonglinh khi anh mới 23 tuổi, bài hát cho thấy khoảng cách đôi khi rất lớn giữa đánh giá chấm điểm tại một gameshow và sức sống âm nhạc ngoài đời thật. Chính quãng đường “ngược chiều” ấy đặt lại câu hỏi: ai mới là người chấm điểm cuối cùng cho nhạc cổ động Việt Nam – hội đồng hay khán giả?
Khi bài hát bị chê tầm thường trở thành giai điệu của đại lễ
Điều làm Thịnh Vượng Việt Nam Sáng Ngời đáng bàn không phải chỉ là số lượt xem hay mức độ phổ biến, mà là bối cảnh mới mà ca khúc được trao cho: từ sân khấu truyền hình lên tới quảng trường Ba Đình trong Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh. Theo Kenh14, giai điệu hào hùng này đã được 80 nghệ sĩ thuộc khối Văn hóa, Thể thao cùng thể hiện tại đại lễ A80, biến một sáng tác từng bị chấm 5 điểm thành điểm nhấn giàu biểu tượng trong không gian trang trọng nhất của các ca khúc Quốc khánh.
Lựa chọn ấy không hề ngẫu nhiên. Bài hát tái hiện chiều dài lịch sử dân tộc, đưa Nam Quốc Sơn Hà, Hịch Tướng Sĩ, Bình Ngô Đại Cáo và Tuyên Ngôn Độc Lập vào ca từ, tạo nên dòng chảy lịch sử – hiện tại – tương lai mà những sáng tác yêu nước thường chỉ nói bằng khẩu hiệu. Câu chuyện hậu trường “thắp hương xin các cụ cho chữ” khiến bài hát mang thêm lớp nghĩa tâm linh, nhưng giá trị thực nằm ở chỗ: một sáng tác từng bị đánh giá là “tầm thường” lại chứng minh sức bền qua thời gian, hiện diện liên tục trong các chương trình chính luận, concert Tổ Quốc Trong Tim và đời sống âm nhạc cộng đồng.
Mang hồn Việt đi muôn nơi: nhạc cổ động phiên bản đời sống thường ngày
Trong khi Thịnh Vượng Việt Nam Sáng Ngời đi từ nghi ngờ đến quảng trường quốc gia, Lê Xuân Nghi lại chọn con đường khác để bước vào địa hạt nhạc cổ động Việt Nam. Lần đầu tiên sáng tác một ca khúc cổ động cho dịp kỷ niệm 81 năm Quốc khánh, cô không dựng lại lịch sử theo lối quen, mà kể câu chuyện người Việt giữ hồn dân tộc trong những điều nhỏ nhất khi sống xa quê – từ bữa ăn có phở, bánh mì, bún bò đến chiếc nem chua mời bạn bè quốc tế. Mang hồn Việt đi muôn nơi đặt trọng tâm vào đời sống thường ngày, biến nhạc cổ động từ khẩu hiệu tập thể thành câu chuyện gần gũi của từng cá nhân.
Điểm đáng chú ý là lựa chọn âm nhạc: một Lê Xuân Nghi vốn gắn với pop, ballad, nay đổi màu sang pop-rock tiết tấu nhanh, tràn đầy năng lượng. Lê Xuân Nghi MV được xây dựng với sắc đỏ chủ đạo lấy cảm hứng từ quốc kỳ, áo dài trắng, họa tiết dân tộc, rồi chuyển cảnh sang TP.HCM hiện đại, năng động. Sự nối dài từ hình ảnh người phụ nữ Việt truyền thống tới một đô thị hội nhập khiến ca khúc cổ động này trở thành chiếc cầu thẩm mỹ giữa quá khứ – hiện tại, giữa bản sắc văn hóa và nhịp sống trẻ.
Âm nhạc, bản sắc và sự “gạn lọc” của thời gian
Khi đặt Thịnh Vượng Việt Nam Sáng Ngời cạnh Mang hồn Việt đi muôn nơi, có thể thấy bức tranh nhạc cổ động Việt Nam phong phú hơn nhiều so với định kiến “một màu, sáo rỗng”. Một bên là cấu trúc hoành tráng, đậm chất chính luận, kể lại lịch sử qua những văn kiện kinh điển; bên kia là nhịp điệu pop-rock trẻ trung, soi vào đời sống người Việt xa xứ. Cả hai đều là ca khúc Quốc khánh nhưng hướng đến những lát cắt khác của bản sắc dân tộc: tinh thần đấu tranh và khát vọng phát triển; nếp sống, món ăn, thói quen mang hồn Việt đi khắp thế giới.
Điểm chung quan trọng: cả hai đều cho thấy thời gian là giám khảo khắt khe nhất. Thịnh Vượng Việt Nam Sáng Ngời phải đi qua một lần bị chấm 5 điểm mới có ngày đứng giữa đại lễ; Mang hồn Việt đi muôn nơi cũng phải được công chúng kiểm chứng xem pop-rock cổ động có thật sự chạm được trái tim người nghe hay không. Nhạc cổ động Việt Nam không còn là thứ chỉ tồn tại để chào cờ, mà là không gian thử nghiệm cho những sáng tác yêu nước, nơi nghệ sĩ trẻ dám phá công thức, dám tranh luận với cả hội đồng lẫn khán giả bằng sản phẩm cụ thể.
